Ahmad, Feroz

История

Այս աշխատությունը նվիրված է Երիտթուրքերի քաղաքական շարժման և Օսմանյան կայսրության տարբեր ազգային համայնքների միջև հարաբերությունների ուսումնասիրությանը՝ հատկապես XIX դարի վերջի և XX դարի սկզբի քաղաքական ու հասարակական փոփոխությունների համատեքստում։ Հետազոտության շրջանակում ներկայացվում են Երիտթուրքական շարժման ձևավորման նախադրյալները, դրա գաղափարական զարգացումը, սահմանադրականության, կենտրոնացման և պետական վերակազմավորման վերաբերյալ պատկերացումները, ինչպես նաև իշխանության նկատմամբ դրա վերաբերմունքի փոփոխությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կայսրության բազմազգ կառուցվածքին և այն խնդիրներին, որոնք առաջանում էին տարբեր ժողովուրդների քաղաքական, մշակութային և ազգային ձգտումների պայմաններում։ Ուսումնասիրվում են հայերի, հույների, արաբների, ալբանացիների, բուլղարների և կայսրության այլ ժողովուրդների նկատմամբ Երիտթուրքական քաղաքականության հիմնական դրսևորումները՝ հաշվի առնելով ժամանակի քաղաքական իրադարձություններն ու իշխանական հարաբերությունները։ Աշխատությունը կարևորում է այն հարցը, թե ինչպես են սահմանադրական բարեփոխումների, հավասարության և քաղաքացիական միասնության սկզբնական գաղափարները փոխկապակցվել կենտրոնացման և թուրքական ազգային ինքնության ամրապնդման գործընթացների հետ։ Քննարկվում է նաև ազգային շարժումների նկատմամբ իշխանությունների վերաբերմունքի փոփոխությունը և դրա ազդեցությունը կայսրության ներքին կայունության վրա։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է քաղաքական գաղափարախոսության և պետական կառավարման գործելակերպի միջև առկա տարբերությունների բացահայտումը, քանի որ Երիտթուրքական շարժման ծրագրային դրույթներն ու իշխանության իրական քաղաքականությունը միշտ չէ, որ համընկել են։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում 1908 թվականի սահմանադրական հեղափոխությունից հետո ստեղծված քաղաքական իրավիճակին, կենտրոնական իշխանության ամրապնդմանը և ազգային հարցի սրմանը։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես են կայսրության ազգային հարաբերությունները փոխակերպվել պատերազմի, տարածքային կորուստների, սոցիալական լարվածության և քաղաքական ազգայնականության ուժեղացման պայմաններում։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև Օսմանյան կայսրության փլուզման նախադրյալների, ազգային ինքնությունների ձևավորման և Մերձավոր Արևելքի հետագա քաղաքական զարգացումների պատմական հիմքերը բացահայտելու տեսանկյունից։ Նյութը կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, օսմանագետների, քաղաքագետների, ազգայնականության ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների, միջազգային հարաբերությունների մասնագետների, դասախոսների և համապատասխան մասնագիտություններով սովորող ուսանողների համար։