Аннинский, Александр Иванович

История

Աշխատությունը նվիրված է հին և վաղմիջնադարյան հայ պատմիչների երկերի՝ որպես պատմական աղբյուրների ուսումնասիրությանը և դրանց գիտական արժեքի բացահայտմանը։ Ուսումնասիրության կենտրոնում հայ պատմագրության ձևավորման և զարգացման առանձնահատկություններն են, պատմիչների աշխատությունների բովանդակային ու կառուցվածքային բնութագրերը, ինչպես նաև դրանցում պահպանված տեղեկությունների նշանակությունը Հայաստանի և տարածաշրջանի քաղաքական, հասարակական, տնտեսական ու մշակութային պատմության վերականգնման համար։ Աշխատանքում ուշադրություն է դարձվում պատմական երկերի աղբյուրագիտական քննությանը, հեղինակների աշխարհայացքին, օգտագործած սկզբնաղբյուրներին, պատմական իրադարձությունների նկարագրության եղանակներին և հաղորդվող տեղեկությունների հավաստիության գնահատմանը։ Առանձին կարևորություն է տրվում այն հանգամանքին, որ հայ պատմիչների աշխատությունները հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու ոչ միայն Հայաստանի ներքին կյանքն ու պատմական զարգացումները, այլև հարևան պետությունների, ժողովուրդների և տարածաշրջանային քաղաքական գործընթացների վերաբերյալ արժեքավոր տվյալներ։ Ուսումնասիրությունը ներկայացնում է հայ պատմագրական ժառանգությունը որպես բազմաշերտ աղբյուրագիտական նյութ և ընդգծում դրա դերը հնագույն ու միջնադարյան պատմության ուսումնասիրության գործում։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, աղբյուրագետներին, հայագետներին, մշակութաբաններին, ուսանողներին և բոլոր նրանց, ովքեր հետաքրքրված են Հայաստանի հին պատմությամբ և հայ պատմագրության սկզբնաղբյուրային նշանակությամբ։

История

Աշխատությունը նվիրված է Հայ եկեղեցու պատմական զարգացման ուսումնասիրությանը՝ քրիստոնեության տարածման վաղ շրջանից մինչև XVIII դարի ավարտը՝ այն դիտարկելով Հայաստանի քաղաքական, հասարակական և մշակութային պատմության լայն համատեքստում։ Հետազոտության շրջանակում ներկայացվում են քրիստոնեության սկզբնական տարածման վերաբերյալ եկեղեցական ավանդույթներն ու պատմական աղբյուրները, Հայաստանի քրիստոնեացման գործընթացը, եկեղեցական կառույցների ձևավորումը և հոգևոր իշխանության հաստատումը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում հայ գրերի ստեղծմանը, Աստվածաշնչի հայերեն թարգմանությանը, կրթական ու թարգմանական շարժմանը և եկեղեցու մասնակցությանը հայ գրավոր մշակույթի զարգացմանը։ Քննության են առնվում նաև վաղ միջնադարում ձևավորված դավանական հարաբերությունները, եկեղեցական ժողովների նշանակությունը և Հայ եկեղեցու աստվածաբանական ու ծիսական առանձնահատկությունների աստիճանական ձևավորումը։ Հետագա ժամանակաշրջանների ուսումնասիրության ընթացքում ուշադրություն է դարձվում օտար տիրապետությունների և հայկական պետական կազմավորումների փոփոխությունների պայմաններում եկեղեցու կազմակերպական գործունեությանը, կաթողիկոսական կենտրոնների տեղափոխություններին և հոգևոր հաստատությունների դերակատարությանը հասարակական կյանքում։ Առանձին նշանակություն ունեն Բագրատունյաց և Կիլիկյան Հայաստանի ժամանակաշրջանները, երբ եկեղեցական կառույցները փոխգործակցում էին հայկական պետականության, կրթական կենտրոնների և արտաքին քրիստոնեական աշխարհի հետ։ Քննարկվում են նաև տարբեր քրիստոնեական ավանդույթների հետ աստվածաբանական ու եկեղեցական հարաբերությունները՝ դրանք դիտարկելով համապատասխան պատմական պայմանների շրջանակում։ Ուշ միջնադարի և վաղ նոր շրջանի պատմությունը ներկայացվում է քաղաքական անկայունության, հայկական բնակչության տարածքային տեղաշարժերի, վանական կենտրոնների գործունեության և եկեղեցական կառույցների պահպանման տեսանկյունից։ Կարևոր ուղղություն է եկեղեցու դերի ուսումնասիրությունը ձեռագրերի ընդօրինակման, կրթության, պատմագրության, ճարտարապետության և մշակութային ժառանգության պահպանման գործում։ XVIII դարի զարգացումները հնարավորություն են տալիս դիտարկել նաև հայկական տպագրության, կրթական նախաձեռնությունների, սփյուռքյան համայնքների և հոգևոր կենտրոնների փոխհարաբերությունները։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է եկեղեցական պատմության, հայագիտության, կրոնագիտության և մշակույթի պատմության մոտեցումները՝ ներկայացնելով Հայ եկեղեցու բազմադարյա զարգացումը և նրա տեղը հայ ժողովրդի պատմամշակութային ժառանգության ձևավորման գործընթացում։