Асатрян, Гарник Серобович

Асатрян, Гарник Серобович

menu_book Посмотреть материалы

Книги автора (2)

Онлайн

Лингвистика

Հայերենի և նոր իրանական լեզուների փոխառնչությունները

Աշխատությունը նվիրված է հայերենի և նոր իրանական լեզուների միջև ձևավորված լեզվական, պատմական և մշակութային առնչությունների ուսումնասիրությանը՝ ներկայացնելով երկու լեզվական աշխարհների երկարատև փոխազդեցության առանձնահատկությունները։ Հետազոտության առանցքում հայերենի և նոր իրանական լեզուների փոխադարձ կապերն են, որոնք ձևավորվել են հայ և իրանական ժողովուրդների պատմական հարևանության, տնտեսական ու հասարակական շփումների, մշակութային փոխանակումների և լեզվական ներգործությունների արդյունքում։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի հայերենի բառապաշարի, լեզվական կառուցվածքի և պատմական զարգացման վրա իրանական լեզուների ունեցած ազդեցության բացահայտման տեսանկյունից։ Հայերենի և իրանական լեզուների միջև առկա ընդհանրությունների ու տարբերությունների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս առավել խորությամբ հասկանալու լեզվական շփումների բնույթը, դրանց տարածման ուղիները և պատմական պայմանները։ Առանձնահատուկ հետաքրքրություն է ներկայացնում փոխառությունների, լեզվական զուգահեռների, հնչյունական և բառային համապատասխանությունների քննությունը, քանի որ դրանք կարող են բացահայտել տարբեր ժամանակաշրջաններում տեղի ունեցած շփումների հետքերը և լեզվական փոխազդեցության ուղղությունները։ Նման ուսումնասիրությունները կարևոր են ոչ միայն առանձին լեզվական միավորների ծագումնաբանությունը պարզելու, այլև հայերենի պատմական բառապաշարի ձևավորման, զարգացման և հարստացման գործընթացները լուսաբանելու համար։ Աշխատության գիտական արժեքը պայմանավորված է նաև հայագիտության և իրանագիտության միջև միջառարկայական կապերի ամրապնդմամբ, քանի որ հայերենի և նոր իրանական լեզուների համեմատական ուսումնասիրությունը նպաստում է տարածաշրջանի լեզվական պատմության առավել ամբողջական պատկերացմանը։ Այն ընդգծում է լեզուների՝ որպես ժողովուրդների պատմական հիշողության և մշակութային ժառանգության կրողների նշանակությունը՝ ցույց տալով, թե ինչպես են պատմական իրադարձությունները, աշխարհագրական հարևանությունը և հասարակական հարաբերություններն արտացոլվում լեզվական համակարգերում։ Աշխատությունը արժեքավոր է հայերենով և իրանական լեզուներով զբաղվող լեզվաբանների, արևելագետների, հայագետների, իրանագետների, բանասերների, ինչպես նաև լեզուների պատմական զարգացման, համեմատական լեզվաբանության և հայ-իրանական մշակութային կապերի ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Այն կարող է օգտակար լինել լեզվական փոխառությունների, պատմական լեզվաբանության և հայ-իրանական առնչությունների վերաբերյալ գիտական ուսումնասիրությունների իրականացման, ինչպես նաև տարածաշրջանի լեզվամշակութային ժառանգության ճանաչման ու գնահատման համար։

Обновлено. 2026-11-19
Հայերենի և նոր իրանական լեզուների փոխառնչությունները

Бесплатно

Онлайн

Лингвистика

Բայանուն գոյականները միջին պարսկերենում և պարթևերենում (Թուրֆանի տեքստերի նյութի հիման վրա)

Աշխատությունը նվիրված է միջին իրանական լեզուների՝ միջին պարսկերենի և պարթևերենի բայանուն գոյականների ուսումնասիրությանը՝ հիմնված Թուրֆանի տեքստերում պահպանված լեզվական նյութի վրա։ Այն անդրադառնում է հին իրանական լեզվական ժառանգության զարգացման կարևոր փուլին՝ դիտարկելով այն ձևաբանական և բառակազմական գործընթացները, որոնց միջոցով բայերը կարող են ձեռք բերել գոյականի գործառույթ և արտահայտել գործողություն, ընթացք, վիճակ կամ գործողության արդյունք։ Ուսումնասիրության առանցքում բայանուն կազմությունների կառուցվածքային, քերականական և գործառական առանձնահատկություններն են, դրանց ձևավորման միջոցները, լեզվական օրինաչափությունները և երկու հարակից իրանական լեզուներում դրսևորվող ընդհանրություններն ու տարբերությունները։ Թուրֆանի ձեռագրական նյութը առանձնահատուկ նշանակություն ունի այս բնագավառի համար, քանի որ այն հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու միջին պարսկերենի և պարթևերենի իրական գրավոր վկայությունները՝ դրանց պատմական, մշակութային և լեզվական միջավայրի համատեքստում։ Բայանուն գոյականների քննությունը կարևոր է ոչ միայն առանձին բառաձևերի և դրանց կազմության մեխանիզմների բացահայտման, այլև լեզուների քերականական համակարգի ընդհանուր կառուցվածքը հասկանալու տեսանկյունից։ Այսպիսի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պարզելու, թե ինչպես են բայական և անվանական հատկանիշները համադրվում մեկ լեզվական միավորում, ինչ դեր ունեն բառակազմական ձևույթներն ու քերականական կառուցվածքները, ինչպես նաև ինչպիսի հարաբերություններ են ձևավորվում գործողություն արտահայտող բառերի և դրանց անվանական կիրառությունների միջև։ Աշխատանքի համեմատական ուղղվածությունը կարևոր նյութ է տրամադրում միջին պարսկերենի և պարթևերենի ձևաբանական համակարգերի փոխհարաբերությունները, պատմական զարգացումն ու լեզվական առանձնահատկությունները բացահայտելու համար։ Այն առնչվում է իրանական լեզվաբանության այն հիմնարար խնդիրներին, որոնք վերաբերում են լեզվական ձևերի պատմությանը, քերականական կատեգորիաների զարգացմանը, բառապաշարի կառուցվածքին և հին գրավոր աղբյուրների լեզվաբանական մեկնաբանությանը։ Ուսումնասիրության գիտական արժեքը պայմանավորված է նաև Թուրֆանի տեքստերի՝ որպես միջին իրանական լեզուների ուսումնասիրության կարևոր սկզբնաղբյուրների կիրառմամբ, քանի որ այդ նյութերը հնարավորություն են տալիս վերակազմելու պատմական լեզվական պատկերը և ավելի խորությամբ հասկանալու տվյալ լեզուների կառուցվածքային առանձնահատկությունները։ Աշխատանքը հետաքրքրություն է ներկայացնում իրանական բանասիրությամբ, պատմահամեմատական լեզվաբանությամբ, հին և միջին իրանական լեզուներով, ինչպես նաև ձեռագրագիտությամբ ու արևելագիտությամբ զբաղվող մասնագետների և հետազոտողների համար։ Այն կարող է օգտակար լինել նաև համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար՝ որպես միջին պարսկերենի և պարթևերենի քերականական կառուցվածքի, բայանուն կազմությունների և իրանական լեզուների պատմական զարգացման ուսումնասիրության մասնագիտական նյութ։

Обновлено. 2026-11-19
Բայանուն գոյականները միջին պարսկերենում և պարթևերենում (Թուրֆանի տեքստերի նյութի հիման վրա)

Бесплатно

Другие авторы

Все авторы
Գրիգոր Զոհրապ Գրիգոր Զոհրապ 1861 թ․ – 1915 թ․ Հայ նշանավոր գրող, հրապարակախոս, իրավաբան և քաղաքական գործիչ էր։ Նա ծնվել է 1861 թվականի հունիսի 26-ին՝ Կոստանդնուպոլսում, և մահացել 1915 թվականին՝ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ։ Զոհրապը համարվում է արևմտահայ գրականության ամենահայտնի նովելիստներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում պատկերավորվում են մարդու հոգեբանությունը, հասարակական հարաբերությունները և քաղաքային կյանքի խնդիրները։ Նա գրել է բազմաթիվ պատմվածքներ և նորավեպեր, որոնք առանձնանում են իրատեսական ոճով և խոր հոգեբանական վերլուծությամբ։ Բացի գրական գործունեությունից, Զոհրապը եղել է հայտնի իրավաբան և Օսմանյան խորհրդարանի պատգամավոր։ Նրա կյանքն ու գործունեությունը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ մշակույթի և հասարակական մտքի զարգացման վրա, իսկ նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս համարվում են հայ գրականության արժեքավոր էջերից։ menu_book5 Подробнее Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) 1878 թ․ – 1915 թ․ Սիամանթոն արևմտահայ գրականության ամենահզոր բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները նվիրված են ազգային պայքարին, ազատությանը և մարդկային արժանապատվությանը։ Նա մեծ ցավով նկարագրել է հայ ժողովրդի ողբերգական ճակատագիրը։ Սիամանթոյի լեզուն ուժեղ է, կրակոտ և հուզական։ Նրա պոեզիան հաճախ արտահայտում է բողոք և արդարության պահանջ։ Հայոց ցեղասպանության տարիներին նա զոհվել է օսմանյան իշխանությունների կողմից։ Նրա գործերը դարձել են ազգային հիշողության կարևոր մաս։ Սիամանթոն մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա հայ բանաստեղծների վրա։ Նրա ստեղծագործությունները շարունակում են արդիական մնալ։ Նա համարվում է ազատատենչ պոեզիայի խորհրդանիշներից մեկը։ menu_book2 Подробнее Ավետիք Իսահակյան Ավետիք Իսահակյան 1875 թ․ – 1957 թ․ Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա պոեզիան լի է սիրո, հայրենիքի, կարոտի և մարդկային զգացմունքների թեմաներով։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև արտերկրում։Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում սերը, հայրենիքը, կարոտը և մարդու ներաշխարհը։ Իսահակյանի լեզուն առանձնանում է մեղմությամբ, երաժշտականությամբ և խոր զգացմունքայնությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Աբու Լալա Մահարին» և բազմաթիվ քնարական բանաստեղծություններ։ Նա երկար տարիներ ապրել է արտասահմանում, սակայն մշտապես կապված է եղել հայրենիքի հետ։ Իսահակյանի պոեզիան մեծ ճանաչում է ստացել նաև միջազգային մակարդակով։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Նա եղել է նաև հասարակական և մշակութային ակտիվ գործիչ։ Իսահակյանի ստեղծագործությունները շարունակում են սիրել տարբեր սերունդներ։ Նա համարվում է հայ պոեզիայի մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Подробнее Միսաք Մեծարենց Միսաք Մեծարենց 1886 թ․ – 1908 թ․ Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարական պոեզիայի ամենապայծառ ներկայացուցիչներից է։ Չնայած կարճ կյանքին, նա ստեղծել է բարձրարժեք գրական ժառանգություն։Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարերգության ամենապայծառ անուններից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունեն բնությունը, սերը և կյանքի գեղեցկությունը։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա հասցրել է ստեղծել բարձրարժեք պոեզիա։ Նրա լեզուն երաժշտական է և նուրբ։ Մեծարենցը մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ռոմանտիկ պոեզիայի վրա։ Նրա բանաստեղծությունները լի են լույսով և զգացմունքայնությամբ։ Նա համարվում է արևմտահայ պոեզիայի ամենաքնարական ձայներից մեկը։ Նրա գործերը մինչ օրս սիրով ընթերցվում են։ Նրա ժառանգությունը փոքր ծավալով, բայց մեծ արժեք ունի։ Նա հայ գրականության բացառիկ տաղանդներից է։ menu_book2 Подробнее Հովհաննես Շիրազ Հովհաննես Շիրազ 1915 թ․ – 1984 թ․ Հովհաննես Շիրազը հայ ժողովրդի ամենասիրված բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները խորապես կապված են հայրենիքի, մոր կերպարի և ազգային ցավի հետ։ Շիրազի լեզուն պարզ է, ժողովրդական և շատ հուզական։ Նրա հայտնի գործերից են «Հայոց դանթեականը», «Մայրս» և բազմաթիվ հայրենասիրական բանաստեղծություններ։ Նա հաճախ արտահայտել է ժողովրդի ցավն ու ուրախությունը։ Շիրազը մեծ ազդեցություն է ունեցել սերունդների վրա իր անմիջական ոճով։ Նրա պոեզիան հաճախ արտասանվում է դպրոցներում և միջոցառումների ժամանակ։ Նա համարվում է 20-րդ դարի ամենաժողովրդական բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները դարձել են ազգային հիշողության մաս։ Շիրազը մինչ օրս սիրելի է ընթերցողների լայն շրջանակի համար։ menu_book5 Подробнее Գաբրիել Սունդուկյան Գաբրիել Սունդուկյան 1825 թ․ – 1912 թ․ Հայ մեծ դրամատուրգ, արձակագիր և հասարակական գործիչ էր, որը համարվում է հայկական ռեալիստական դրամատուրգիայի հիմնադիրը։ Նա ծնվել է 1825 թվականի հուլիսի 11-ին՝ Թիֆլիսում, և մահացել 1912 թվականի մարտի 29-ին։ Սունդուկյանի ստեղծագործություններում արտացոլված են XIX դարի հայ հասարակության կյանքը, կենցաղը, սովորույթներն ու սոցիալական խնդիրները։ Նրա ամենահայտնի պիեսներից են «Պեպո»-ն, «Խաթաբալա»-ն և «Էլի մեկ զոհ»-ը, որոնք մեծ ժողովրդականություն են վայելում մինչ օրս։ Սունդուկյանը կարևոր դեր է ունեցել հայկական թատրոնի զարգացման գործում, իսկ նրա ստեղծագործությունները դարձել են հայ դրամատուրգիայի դասական նմուշներ։ Նրա անունը կրում է Գաբրիել Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոնը, որը Հայաստանի ամենահեղինակավոր թատրոններից է։ menu_book2 Подробнее