Авакян, Арсен Гагикович

Авакян, Арсен Гагикович

menu_book Посмотреть материалы

Книги автора (1)

Онлайн

История

Օսմանյան կայսրության և Թուրքիայի պետական իշխանության համակարգում չերքեզները (XIX դարի երկրորդ կես – XX դարի առաջին քառորդ)

Աշխատությունը նվիրված է չերքեզների պատմական դերակատարությանը Օսմանյան կայսրության և հետագայում Թուրքիայի պետական իշխանության համակարգում՝ ընդգրկելով XIX դարի երկրորդ կեսից մինչև XX դարի առաջին քառորդն ընկած ժամանակաշրջանը։ Ուսումնասիրության առանցքում չերքեզական համայնքի քաղաքական, վարչական և հասարակական դիրքն է, նրա ներկայացուցիչների ներգրավվածությունը պետական կառավարման տարբեր օղակներում, ինչպես նաև կայսրության քաղաքական կյանքում նրանց ունեցած ազդեցության առանձնահատկությունները։ Նյութը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու չերքեզների պատմական ճակատագիրը Օսմանյան կայսրության բազմազգ ու բազմակրոն հասարակության ձևավորման և զարգացման համատեքստում՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով նրանց ինտեգրմանը պետական կառույցներին, իշխանական հարաբերություններին և քաղաքական վերնախավին։ XIX դարի երկրորդ կեսը չերքեզական պատմության համար առանձնահատուկ նշանակություն ունեցող ժամանակաշրջան էր, երբ Կովկասից Օսմանյան կայսրություն զանգվածային գաղթերի հետևանքով չերքեզական բնակչության ներկայությունը կայսրությունում զգալիորեն ընդլայնվեց։ Այս գործընթացը ոչ միայն փոխեց տարածաշրջանի ժողովրդագրական պատկերը, այլև նոր պայմաններ ստեղծեց չերքեզների հասարակական դիրքի, քաղաքական ներգրավվածության և պետական իշխանության հետ հարաբերությունների ձևավորման համար։ Աշխատության պատմական դիտարկման կարևոր ուղղություններից է չերքեզների մասնակցությունը օսմանյան պետական և ռազմական կառույցների գործունեությանը, նրանց զբաղեցրած պաշտոնները, իշխանական շրջանակների հետ կապերը և կայսրության քաղաքական ու վարչական համակարգում ունեցած դերակատարությունը։ Միաժամանակ թեման առնչվում է Օսմանյան կայսրության վերջին տասնամյակների քաղաքական վերափոխումներին, կենտրոնական իշխանության ամրապնդման գործընթացներին, պետական կառավարման փոփոխություններին և բազմազգ հասարակության ներսում տարբեր էթնիկ խմբերի դիրքի վերաիմաստավորմանը։ Հատուկ պատմական հետաքրքրություն է ներկայացնում նաև XIX դարի վերջի և XX դարի սկզբի անցումային ժամանակաշրջանը, երբ կայսրության քաղաքական ճգնաժամերը, բարեփոխումները, ազգային շարժումները և իշխանական հարաբերությունների փոփոխությունները նոր ազդեցություն ունեցան չերքեզական համայնքի դիրքի վրա։ Օսմանյան կայսրությունից Թուրքիայի Հանրապետություն տանող պատմական անցումը դիտարկելու տեսանկյունից կարևոր է նաև չերքեզների դերակատարության ուսումնասիրությունը պետականության և քաղաքական ինստիտուտների վերափոխման պայմաններում։ Այս համատեքստում աշխատությունը նպաստում է հասկանալու, թե ինչպես են էթնիկ ծագումը, հասարակական կապերը, քաղաքական կողմնորոշումները և պետական ծառայությունը փոխազդել բազմազգ կայսրության ու ձևավորվող ազգային պետության պայմաններում։ Թեման կարևոր է ոչ միայն չերքեզ ժողովրդի նորագույն պատմության ուսումնասիրության, այլև Օսմանյան կայսրության քաղաքական համակարգի, Թուրքիայի պետականության ձևավորման, Կովկասի և Մերձավոր Արևելքի պատմական փոխկապակցվածության բացահայտման համար։ Այն ընթերցողին հնարավորություն է տալիս չերքեզների պատմությունը դիտարկելու ոչ միայն որպես գաղթի, վերաբնակեցման և ազգային ինքնության պահպանման պատմություն, այլև որպես պետական կառավարման, քաղաքական մասնակցության և իշխանական հարաբերությունների մեջ ներգրավվածության կարևոր բաղադրիչ։ Աշխատությունն արժեքավոր է Օսմանյան կայսրության վերջին շրջանի և Թուրքիայի վաղ պետականության պատմությամբ, չերքեզական համայնքի քաղաքական ու հասարակական կյանքով, Կովկասի ժողովուրդների պատմական ճակատագրով և տարածաշրջանային պատմական գործընթացներով հետաքրքրվող ընթերցողների, հետազոտողների ու ուսանողների համար։

Обновлено. 2026-11-18
Օսմանյան կայսրության և Թուրքիայի պետական իշխանության համակարգում չերքեզները (XIX դարի երկրորդ կես – XX դարի առաջին քառորդ)

Бесплатно

Другие авторы

Все авторы
Հովհաննես Շիրազ Հովհաննես Շիրազ 1915 թ․ – 1984 թ․ Հովհաննես Շիրազը հայ ժողովրդի ամենասիրված բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները խորապես կապված են հայրենիքի, մոր կերպարի և ազգային ցավի հետ։ Շիրազի լեզուն պարզ է, ժողովրդական և շատ հուզական։ Նրա հայտնի գործերից են «Հայոց դանթեականը», «Մայրս» և բազմաթիվ հայրենասիրական բանաստեղծություններ։ Նա հաճախ արտահայտել է ժողովրդի ցավն ու ուրախությունը։ Շիրազը մեծ ազդեցություն է ունեցել սերունդների վրա իր անմիջական ոճով։ Նրա պոեզիան հաճախ արտասանվում է դպրոցներում և միջոցառումների ժամանակ։ Նա համարվում է 20-րդ դարի ամենաժողովրդական բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները դարձել են ազգային հիշողության մաս։ Շիրազը մինչ օրս սիրելի է ընթերցողների լայն շրջանակի համար։ menu_book5 Подробнее Վահան Տերյան Վահան Տերյան 1885 թ․ – 1920 թ․ Վահան Տերյանը հայ քնարական պոեզիայի ամենասիրելի հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտահայտված են սերը, մենությունը, կարոտը և կյանքի անցողիկությունը։ Տերյանի բանաստեղծությունները հայտնի են իրենց երաժշտականությամբ և նուրբ տրամադրությամբ։ Նա մեծ ազդեցություն է կրել եվրոպական խորհրդապաշտությունից։ Նրա պոեզիան նոր շունչ է բերել հայկական գրականությանը։ Տերյանի լեզուն մեղմ է, գեղեցիկ և հուզական։ Նրա բազմաթիվ բանաստեղծություններ դարձել են երգեր։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա սերունդների բանաստեղծների վրա։ Տերյանի ստեղծագործությունները շարունակում են մնալ ամենաընթերցվողներից։ Նա համարվում է հայ քնարերգության մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Подробнее Եղիշե Չարենց Եղիշե Չարենց 1897 թ․ – 1937 թ․ Եղիշե Չարենցը հայ նորագույն գրականության ամենաազդեցիկ հեղինակներից է։ Նա բանաստեղծ, արձակագիր և թարգմանիչ էր, որը նորարարական մոտեցումներ բերեց հայ պոեզիա։ Նրա ստեղծագործություններում միահյուսված են հայրենասիրությունը, հեղափոխական գաղափարները և մարդու ներքին պայքարը։ «Ես իմ անուշ Հայաստանի» բանաստեղծությունը դարձել է ազգային խորհրդանիշ։ Չարենցի լեզուն համարձակ է, հարուստ և ժամանակակից։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել 20-րդ դարի հայ գրականության զարգացման վրա։ Չնայած քաղաքական հալածանքներին, նրա ստեղծագործությունները պահպանեցին իրենց արժեքը։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Չարենցը համարվում է հայ մշակույթի խորհրդանշական դեմքերից մեկը։ Նրա գրական ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book10 Подробнее Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) 1878 թ․ – 1915 թ․ Սիամանթոն արևմտահայ գրականության ամենահզոր բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները նվիրված են ազգային պայքարին, ազատությանը և մարդկային արժանապատվությանը։ Նա մեծ ցավով նկարագրել է հայ ժողովրդի ողբերգական ճակատագիրը։ Սիամանթոյի լեզուն ուժեղ է, կրակոտ և հուզական։ Նրա պոեզիան հաճախ արտահայտում է բողոք և արդարության պահանջ։ Հայոց ցեղասպանության տարիներին նա զոհվել է օսմանյան իշխանությունների կողմից։ Նրա գործերը դարձել են ազգային հիշողության կարևոր մաս։ Սիամանթոն մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա հայ բանաստեղծների վրա։ Նրա ստեղծագործությունները շարունակում են արդիական մնալ։ Նա համարվում է ազատատենչ պոեզիայի խորհրդանիշներից մեկը։ menu_book2 Подробнее Պերճ Պռոշյան Պերճ Պռոշյան 1837 թ․ – 1907 թ․ Պերճ Պռոշյանը հայ ռեալիստական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նա իր ստեղծագործություններում պատկերել է գյուղական կյանքը և հասարակ մարդկանց առօրյան։ Նրա հերոսները սովորական մարդիկ են՝ իրենց խնդիրներով ու երազանքներով։ Պռոշյանը մեծ ուշադրություն է դարձրել սոցիալական հարցերին։ Նրա գրքերը արժեքավոր տեղեկություններ են տալիս 19-րդ դարի հայկական կյանքի մասին։ Նա կարևորել է կրթության և լուսավորության դերը։ Նրա լեզուն պարզ է և բնական։ Պռոշյանի ստեղծագործությունները աչքի են ընկնում իրատեսական նկարագրություններով։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա անունը շարունակում է հիշվել որպես ռեալիզմի կարևոր ներկայացուցիչ։ menu_book3 Подробнее Գաբրիել Սունդուկյան Գաբրիել Սունդուկյան 1825 թ․ – 1912 թ․ Հայ մեծ դրամատուրգ, արձակագիր և հասարակական գործիչ էր, որը համարվում է հայկական ռեալիստական դրամատուրգիայի հիմնադիրը։ Նա ծնվել է 1825 թվականի հուլիսի 11-ին՝ Թիֆլիսում, և մահացել 1912 թվականի մարտի 29-ին։ Սունդուկյանի ստեղծագործություններում արտացոլված են XIX դարի հայ հասարակության կյանքը, կենցաղը, սովորույթներն ու սոցիալական խնդիրները։ Նրա ամենահայտնի պիեսներից են «Պեպո»-ն, «Խաթաբալա»-ն և «Էլի մեկ զոհ»-ը, որոնք մեծ ժողովրդականություն են վայելում մինչ օրս։ Սունդուկյանը կարևոր դեր է ունեցել հայկական թատրոնի զարգացման գործում, իսկ նրա ստեղծագործությունները դարձել են հայ դրամատուրգիայի դասական նմուշներ։ Նրա անունը կրում է Գաբրիել Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոնը, որը Հայաստանի ամենահեղինակավոր թատրոններից է։ menu_book2 Подробнее