Байбуртян, Ваган Аракелович

Байбуртян, Ваган Аракелович

menu_book Посмотреть материалы

Книги автора (1)

Онлайн

История

Թուրք-իրանական հարաբերությունները (1900–1914 թթ.)

Աշխատությունը նվիրված է 1900–1914 թվականներին Օսմանյան կայսրության և Իրանի (Պարսկաստանի) միջև ձևավորված քաղաքական, դիվանագիտական և միջպետական հարաբերությունների ուսումնասիրությանը՝ ներկայացնելով երկու հարևան պետությունների փոխհարաբերությունների առանձնահատկությունները XX դարի սկզբի բարդ միջազգային իրադրության պայմաններում։ Ուսումնասիրության կենտրոնում են թուրք-իրանական հարաբերությունների զարգացման հիմնական ուղղությունները, դրանց վրա ազդող տարածաշրջանային և միջազգային քաղաքական գործընթացները, ինչպես նաև երկու պետությունների արտաքին քաղաքական առաջնահերթությունները, փոխադարձ շահերն ու հակասությունները։ Նշված ժամանակաշրջանը կարևոր նշանակություն ուներ Մերձավոր Արևելքի քաղաքական պատմության մեջ, քանի որ Օսմանյան կայսրությունն ու Պարսկաստանը կանգնած էին ներքին քաղաքական և հասարակական փոփոխությունների, պետական կառավարման համակարգերի վերափոխման ու արտաքին ազդեցությունների ուժեղացման պայմաններում։ Նրանց հարաբերությունների վրա էական ազդեցություն էին գործում տարածքային հարցերը, սահմանային խնդիրները, անվտանգության նկատառումները, տարածաշրջանային ազդեցության համար մրցակցությունը և մեծ տերությունների՝ հատկապես Ռուսաստանի ու Մեծ Բրիտանիայի քաղաքական շահերը։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու երկու երկրների միջև դիվանագիտական շփումների, քաղաքական բանակցությունների և միջպետական տարաձայնությունների նշանակությունը՝ բացահայտելով, թե ինչպես էին պատմականորեն ձևավորված հակասությունները և փոփոխվող աշխարհաքաղաքական իրադրությունը պայմանավորում նրանց հարաբերությունների ընթացքը։ Առանձնահատուկ պատմական նշանակություն ունի 1905–1911 թվականների Իրանի սահմանադրական հեղափոխության և Օսմանյան կայսրությունում տեղի ունեցած քաղաքական վերափոխումների ժամանակաշրջանը, երբ երկու պետությունների ներքին զարգացումները փոխկապակցվում էին արտաքին քաղաքականության և տարածաշրջանային ուժերի հավասարակշռության հետ։ Ուսումնասիրվող ժամանակահատվածի ավարտը համընկնում է Առաջին համաշխարհային պատերազմի նախօրեի հետ, երբ միջազգային հարաբերությունների համակարգում խորացող հակասությունները նոր նշանակություն էին հաղորդում Օսմանյան կայսրության և Իրանի ռազմավարական դիրքին։ Աշխատությունը կարևոր է ոչ միայն թուրք-իրանական հարաբերությունների պատմության ուսումնասիրության, այլև ամբողջ Մերձավոր Արևելքի քաղաքական գործընթացների, տարածաշրջանային դիվանագիտության և մեծ տերությունների մրցակցության համատեքստում երկու պետությունների դերակատարությունը հասկանալու տեսանկյունից։ Այն արժեքավոր նյութ է ներկայացնում Օսմանյան կայսրության և Իրանի նորագույն շրջանի պատմությամբ, միջազգային հարաբերություններով, արևելագիտությամբ և Մերձավոր Արևելքի աշխարհաքաղաքական զարգացումներով հետաքրքրվող հետազոտողների, ուսանողների և ընթերցողների համար՝ նպաստելով XX դարի սկզբի տարածաշրջանային քաղաքական իրողությունների, միջպետական հարաբերությունների պատմական հիմքերի և հետագա զարգացումների նախադրյալների առավել ամբողջական ընկալմանը։

Обновлено. 2026-11-20
Թուրք-իրանական հարաբերությունները (1900–1914 թթ.)

Бесплатно

Другие авторы

Все авторы
Դերենիկ Դեմիրճյան Դերենիկ Դեմիրճյան 1877 թ․ – 1956 թ․ Դերենիկ Դեմիրճյանը գրող, դրամատուրգ և հասարակական գործիչ էր։ Նա առավել հայտնի է իր «Վարդանանք» պատմական վեպով, որը հայ գրականության կարևորագույն ստեղծագործություններից է։ Դեմիրճյանը մեծ հետաքրքրություն է ցուցաբերել հայկական պատմության և ազգային հերոսների նկատմամբ։ Նրա գործերում հաճախ հանդիպում են հայրենասիրական գաղափարներ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ պիեսներ և պատմվածքներ։ Դեմիրճյանի լեզուն հարուստ է և արտահայտիչ։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պատմական արձակի զարգացման վրա։ Նա կարևոր դեր է ունեցել նաև հայկական թատրոնի զարգացման գործում։ Նրա աշխատանքները մինչ օրս լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Դեմիրճյանը համարվում է հայ դասական գրականության կարևոր ներկայացուցիչներից մեկը։ menu_book7 Подробнее Գրիգոր Զոհրապ Գրիգոր Զոհրապ 1861 թ․ – 1915 թ․ Հայ նշանավոր գրող, հրապարակախոս, իրավաբան և քաղաքական գործիչ էր։ Նա ծնվել է 1861 թվականի հունիսի 26-ին՝ Կոստանդնուպոլսում, և մահացել 1915 թվականին՝ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ։ Զոհրապը համարվում է արևմտահայ գրականության ամենահայտնի նովելիստներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում պատկերավորվում են մարդու հոգեբանությունը, հասարակական հարաբերությունները և քաղաքային կյանքի խնդիրները։ Նա գրել է բազմաթիվ պատմվածքներ և նորավեպեր, որոնք առանձնանում են իրատեսական ոճով և խոր հոգեբանական վերլուծությամբ։ Բացի գրական գործունեությունից, Զոհրապը եղել է հայտնի իրավաբան և Օսմանյան խորհրդարանի պատգամավոր։ Նրա կյանքն ու գործունեությունը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ մշակույթի և հասարակական մտքի զարգացման վրա, իսկ նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս համարվում են հայ գրականության արժեքավոր էջերից։ menu_book5 Подробнее Ղազարոս Աղայան Ղազարոս Աղայան 1840 թ․ – 1911 թ․ Ղազարոս Աղայանը մանկական գրականության հիմնադիրներից է։ Նա գրել է բազմաթիվ հեքիաթներ, պատմվածքներ և կրթական նյութեր երեխաների համար։ Նրա ստեղծագործություններն ունեն դաստիարակչական և բարոյական նշանակություն։ Աղայանը նաև ակտիվ մանկավարժ էր։ Նա մեծ դեր է ունեցել ազգային կրթության զարգացման գործում։ Նրա հերոսները սովորեցնում են ազնվություն, աշխատասիրություն և բարություն։ Աղայանի լեզուն պարզ և հասկանալի է երեխաների համար։ Նրա հեքիաթները մինչ օրս ընդգրկված են դպրոցական ծրագրերում։ Մի քանի սերունդ մեծացել է նրա գրքերով։ Նա համարվում է հայ մանկական գրականության դասականներից մեկը։ menu_book5 Подробнее Գուրգեն Մահարի Գուրգեն Մահարի 1903 թ․ – 1969 թ․ Գուրգեն Մահարին հայ արձակի և հուշագրության կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ հիմնված են սեփական կյանքի փորձի վրա։ Նա նկարագրել է խորհրդային ժամանակների դժվարությունները և բանտային կյանքը։ Նրա հայտնի գործերից է «Ծաղկած փշալարեր» վեպը։ Մահարու լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նրա ստեղծագործություններում կարևոր տեղ ունի մարդու ազատության գաղափարը։ Նա նաև անդրադարձել է պատմական և սոցիալական թեմաներին։ Մահարու գործերը արժեքավոր վկայություն են ժամանակաշրջանի մասին։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից արձակի վրա։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել այսօր։ menu_book4 Подробнее Գրիգոր Նարեկացի Գրիգոր Նարեկացի 951 թ․ – 1003 թ․ Գրիգոր Նարեկացին միջնադարյան հայ գրականության և քրիստոնեական մտքի ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Մատյան ողբերգությունն» է, որը հաճախ կոչվում է պարզապես «Նարեկ»։ Գիրքը բաղկացած է աղոթքներից և հոգևոր խորհրդածություններից։ Նարեկացին խորությամբ ուսումնասիրել է մարդու հոգին, մեղքը, ապաշխարությունն ու հավատքը։ Նրա լեզուն չափազանց հարուստ և պատկերավոր է։ Նարեկացու ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ հոգևոր մշակույթի վրա։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ 2015 թվականին նա հռչակվել է Կաթոլիկ եկեղեցու Վարդապետ։ Նարեկացին համարվում է համաշխարհային քրիստոնեական գրականության կարևոր հեղինակներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել ամբողջ աշխարհում։ menu_book29 Подробнее Պարույր Սևակ Պարույր Սևակ 1924 թ․ – 1971 թ․ Պարույր Սևակը հայ գրականության ամենախոր և վերլուծական մտածող բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն մարդու ներաշխարհը, հասարակությունը և պատմական հիշողությունը։ Սևակը հայտնի է իր «Անլռելի զանգակատուն» պոեմով, որը նվիրված է Կոմիտասին։ Նրա լեզուն համարձակ է, նորարարական և մտավոր։ Սևակը հաճախ քննադատել է հասարակական խնդիրները և կեղծ արժեքները։ Նրա պոեզիան համադրում է զգացմունքներն ու ինտելեկտը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից պոեզիայի վրա։ Նրա ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Սևակը համարվում է 20-րդ դարի ամենաազդեցիկ բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book9 Подробнее