Бутба, Виталий Фиронович

Бутба, Виталий Фиронович

menu_book Посмотреть материалы

Книги автора (1)

Онлайн

История

Արևմտյան Կովկասի ցեղերը՝ ըստ «Աշխարհացոյցի» (համեմատական վերլուծություն)

Աշխատությունը նվիրված է Արևմտյան Կովկասի հին ցեղերի ուսումնասիրությանը՝ հիմնվելով հայկական միջնադարյան աշխարհագրական մտքի կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից մեկի՝ «Աշխարհացոյցի» տեղեկությունների վրա։ Այն ներկայացնում է տարածաշրջանի պատմական էթնիկ պատկերը, ցեղային միավորների տեղաբաշխումը, նրանց զբաղեցրած տարածքները և պատմաաշխարհագրական միջավայրը՝ փորձելով վերակազմել Արևմտյան Կովկասի բնակչության մասին հին ժամանակներից պահպանված պատկերացումները։ Հետազոտության առանցքում պատմական տեղեկությունների համեմատական քննությունն է, որի միջոցով դիտարկվում են «Աշխարհացոյցում» հիշատակվող ցեղանունները, դրանց հնարավոր համապատասխանությունները այլ պատմական և աշխարհագրական աղբյուրներում հանդիպող անվանումների հետ, ինչպես նաև էթնիկական խմբերի տեղորոշման և նույնականացման հետ կապված հարցերը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի հայկական աշխարհագրական ավանդույթի տեղեկությունների համադրումը տարածաշրջանի պատմական ուսումնասիրությունների հետ, ինչը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու հին աշխարհագրական պատկերացումների առանձնահատկությունները, ցեղային տարածքների սահմանների փոփոխությունները և Կովկասի պատմական էթնիկական կառուցվածքի ձևավորման տարբեր փուլերը։ Աշխատությունը կարևորում է «Աշխարհացոյցի»՝ որպես պատմական սկզբնաղբյուրի գիտական արժեքը՝ ընդգծելով, որ դրա տեղեկությունները նշանակալի նյութ են ոչ միայն Հայաստանի պատմական աշխարհագրության, այլև հարևան ժողովուրդների, ցեղային միավորումների և Կովկասի տարածաշրջանային պատմության ուսումնասիրության համար։ Համեմատական վերլուծության մեթոդը հնարավորություն է տալիս քննության առնել պատմական անվանումների շարունակականության, փոփոխության և տարբեր աղբյուրներում դրանց արտացոլման խնդիրները՝ միաժամանակ ուշադրություն դարձնելով հին աշխարհագրական գիտելիքների փոխանցման և պահպանման գործընթացներին։ Հետազոտությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում հատկապես Կովկասի հնագույն պատմությամբ, էթնիկական պատմությամբ, պատմական տեղագրությամբ և հայկական միջնադարյան աշխարհագրական ժառանգությամբ զբաղվող մասնագետների համար։ Այն արժեքավոր ուսումնասիրության նյութ կարող է ծառայել պատմաբանների, արևելագետների, կովկասագետների, աշխարհագրագետների և պատմական աղբյուրների հետազոտողների համար՝ նպաստելով Արևմտյան Կովկասի անցյալի, նրա բնակչության էթնիկական կազմի և տարածաշրջանի ժողովուրդների պատմական փոխհարաբերությունների առավել ամբողջական ընկալմանը։

Обновлено. 2026-11-20
Արևմտյան Կովկասի ցեղերը՝ ըստ «Աշխարհացոյցի» (համեմատական վերլուծություն)

Бесплатно

Другие авторы

Все авторы
Ներսես Շնորհալի Ներսես Շնորհալի 1102 թ․ – 1173 թ․ Ներսես Շնորհալին եղել է հայ եկեղեցու կաթողիկոս, բանաստեղծ և աստվածաբան։ Նա հայտնի է իր հոգևոր երգերով, աղոթքներով և բանաստեղծություններով։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում բարությունը, սերը և մարդասիրությունը։ Շնորհալին ձգտել է միավորել մարդկանց և ամրապնդել քրիստոնեական արժեքները։ Նրա գրական լեզուն պարզ է, բայց միևնույն ժամանակ խորիմաստ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ եկեղեցական շարականներ։ Ներսես Շնորհալու ստեղծագործությունները մինչ օրս օգտագործվում են հայկական եկեղեցական կյանքում։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հայ մշակույթի և կրթության զարգացման մեջ։ Նա համարվում է հայ միջնադարյան գրականության ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա անունը շարունակում է մնալ ազգային հպարտության աղբյուր։ menu_book13 Подробнее Համո Սահյան Համո Սահյան 1914 թ․ – 1993 թ․ Համո Սահյանը բնության և հայրենիքի մեծ երգիչն է։ Նրա պոեզիան առանձնանում է պարզությամբ, խորությամբ և ազգային ոգով։Համո Սահյանը հայ բնապատկերային և քնարական պոեզիայի ամենասիրված հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունեն բնությունը, գյուղը և մարդը։ Սահյանի լեզուն պարզ է, բայց խորապես զգացմունքային։ Նրա բանաստեղծությունները հաճախ արտահայտում են կյանքի գեղեցկությունն ու ցավը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել ժողովրդական մտածողության վրա։ Նրա գործերը լայնորեն տարածված են Հայաստանում։ Սահյանի պոեզիան համադրվում է պարզության և փիլիսոփայության հետ։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ ուսումնասիրվում են դպրոցներում։ Նա համարվում է 20-րդ դարի մեծ քնարերգուներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը ազգային արժեք է։ menu_book2 Подробнее Դանիել Վարուժան Դանիել Վարուժան 1884 թ․ – 1915 թ․ Դանիել Վարուժանը արևմտահայ պոեզիայի ամենատաղանդավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն բնությունը, գյուղական կյանքը և մարդու ստեղծագործ ուժը։ Վարուժանը հիանում էր աշխատանքի գեղեցկությամբ և մարդու հոգևոր ուժով։ Նրա բանաստեղծությունները հարուստ են պատկերներով և զգացմունքներով։ Նա ձգտել է վերածնել ազգային մշակութային արժեքները։ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ նա ձերբակալվել և սպանվել է։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պոեզիայի զարգացման վրա։ Վարուժանի ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Նա համարվում է արևմտահայ գրականության դասականներից մեկը։ menu_book3 Подробнее Մուրացան (Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան) Մուրացան (Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան) 1854 թ․ – 1908 թ․ Մուրացանը հայ պատմական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Գևորգ Մարզպետունի» վեպն է։ Վեպում ներկայացվում են Հայաստանի պատմության կարևոր էջերը։ Մուրացանը մեծ հետաքրքրություն ուներ ազգային անցյալի նկատմամբ։ Նրա ստեղծագործությունները ներշնչված են հայրենասիրական գաղափարներով։ Նա ձգտել է ընթերցողին ծանոթացնել հայկական պատմությանը։ Նրա կերպարները հաճախ մարմնավորում են քաջություն և նվիրվածություն։ Մուրացանի լեզուն հարուստ է և արտահայտիչ։ Նրա գրքերը մինչ օրս մեծ հետաքրքրությամբ ընթերցվում են։ Նա կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայ պատմավեպի զարգացման մեջ։ menu_book18 Подробнее Հակոբ Պարոնյան Հակոբ Պարոնյան 1843 թ․ – 1891 թ․ Հակոբ Պարոնյանը հայ երգիծական գրականության ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նա իր ստեղծագործություններում քննադատել է հասարակական արատները, կեղծավորությունը և անարդարությունը։ Նրա հումորը սուր է և հաճախ շատ արդիական նույնիսկ այսօր։ Պարոնյանը ստեղծել է բազմաթիվ հիշարժան կերպարներ։ Նրա գործերը համատեղում են ծիծաղն ու հասարակական քննադատությունը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ երգիծանքի զարգացման վրա։ Նրա լեզուն կենդանի է և արտահայտիչ։ Պարոնյանի ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են դպրոցներում և համալսարաններում։ Նա համարվում է հայ սատիրայի դասականը։ Նրա գրական ժառանգությունը շարունակում է հետաքրքրել ընթերցողներին։ menu_book2 Подробнее Ալեքսանդր Շիրվանզադե Ալեքսանդր Շիրվանզադե 1858 թ․ – 1935 թ․ Ալեքսանդր Շիրվանզադեն հայ ռեալիստական արձակի մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտացոլված են հասարակության տարբեր խավերի կյանքը և սոցիալական խնդիրները։ Նա գրել է վեպեր, պատմվածքներ և դրամատիկական գործեր։ Շիրվանզադեն մեծ ուշադրություն է դարձրել մարդկային հարաբերություններին։ Նրա հերոսները հոգեբանորեն խորն են մշակված։ Նա համարձակորեն քննադատել է հասարակական անարդարությունները։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև թատերական բեմերում։ Շիրվանզադեն համարվում է հայ արձակի դասականներից մեկը։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հետագա գրողների ստեղծագործություններում։ Նա շարունակում է մնալ հայ գրականության կարևորագույն անուններից մեկը։ menu_book17 Подробнее