Dadian, Mekerdich B., prince

История

Աշխատությունը պատմական և հասարակագիտական բնույթի ուսումնասիրություն է, որը ներկայացնում է հայ հասարակության վիճակը և Օսմանյան կայսրությունում բնակվող հայերի սոցիալական, տնտեսական ու մշակութային կյանքը համապատասխան ժամանակաշրջանի պայմաններում։ Ուշադրության կենտրոնում հայկական համայնքների ներքին կառուցվածքն է, բնակչության տարբեր սոցիալական խմբերի դրությունը, զբաղմունքները, կրթական ու կրոնական հաստատությունների գործունեությունը և հասարակական կազմակերպման առանձնահատկությունները։ Նյութը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու Կոստանդնուպոլսի և կայսրության տարբեր նահանգների հայկական համայնքների կյանքի միջև եղած տարբերությունների մասին՝ հաշվի առնելով քաղաքային ու գյուղական միջավայրերի առանձնահատկությունները։ Քննության են առնվում արհեստավորության, առևտրի, գյուղատնտեսության և մասնագիտական գործունեության մեջ հայ բնակչության մասնակցությունը, ինչպես նաև տնտեսական պայմանների ազդեցությունը համայնքների սոցիալական կառուցվածքի վրա։ Կարևոր տեղ է հատկացվում Հայ առաքելական եկեղեցու, կրթական հաստատությունների, մամուլի և մշակութային կազմակերպությունների դերին՝ որպես ազգային ինքնության, լեզվի և մշակութային ժառանգության պահպանման կարևոր հաստատությունների։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև Օսմանյան պետական համակարգի շրջանակում հայերի իրավական ու վարչական կարգավիճակին, համայնքային ինքնակառավարման ձևերին և XIX դարում տեղի ունեցած բարեփոխումների ազդեցությանը հասարակական կյանքի վրա։ Առանձին ուշադրություն կարող է դարձվել ազգային հասարակական մտքի զարգացմանը, կրթության տարածմանը, մտավորականության ձևավորմանը և հայկական հասարակության ներսում արդիականացման գործընթացներին։ Միաժամանակ աշխատության աղբյուրագիտական օգտագործումը պահանջում է հաշվի առնել հեղինակի ժամանակաշրջանը, օգտագործված տերմինաբանությունը և հասարակական ու քաղաքական իրադարձությունների վերաբերյալ նրա դիտանկյունը։ Այդ պատճառով այն արժեքավոր է ոչ միայն Օսմանյան կայսրության հայ բնակչության պատմության վերաբերյալ տեղեկությունների, այլև եվրոպական միջավայրում հայ հասարակության ընկալման և ներկայացման ձևերի ուսումնասիրության համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատությունը հնարավորություն է տալիս բազմակողմանիորեն ուսումնասիրելու օսմանյան ժամանակաշրջանի հայ համայնքների հասարակական կառուցվածքը, մշակութային կյանքը և պատմական միջավայրը՝ դրանք դիտարկելով ժամանակի սոցիալական ու քաղաքական գործընթացների համատեքստում։