Джавахия, Бежан Апполонович

Джавахия, Бежан Апполонович

menu_book Посмотреть материалы

Книги автора (1)

Онлайн

История

Իրանի և Վրաստանի հարաբերությունների պատմությունից (XVI դար և XVII դարի առաջին երրորդ)

Աշխատությունը նվիրված է XVI դարում և XVII դարի առաջին երրորդում Իրանի և Վրաստանի միջև ձևավորված քաղաքական, դիվանագիտական և պատմական հարաբերությունների ուսումնասիրությանը։ Այն անդրադառնում է երկու երկրների փոխհարաբերությունների զարգացմանը՝ տարածաշրջանային քաղաքական իրադրության, իշխանական շահերի, ռազմական բախումների և դիվանագիտական փոխգործակցության համատեքստում։ Նշված ժամանակաշրջանը կարևոր փուլ էր Հարավային Կովկասի և Մերձավոր Արևելքի պատմության մեջ, երբ Իրանը, մասնավորապես Սեֆյան պետությունը, ձգտում էր ամրապնդել իր ազդեցությունը տարածաշրջանում, իսկ վրացական թագավորություններն ու իշխանությունները ստիպված էին իրենց քաղաքականությունը կառուցել տարածաշրջանային հզոր ուժերի միջև բարդ հարաբերությունների պայմաններում։ Իրանի և Վրաստանի հարաբերությունները պայմանավորված էին ոչ միայն տարածքային ու ռազմաքաղաքական շահերով, այլև դինաստիական կապերով, կրոնական գործոններով, առևտրատնտեսական հետաքրքրություններով և տարածաշրջանային ուժերի միջև ձևավորված դաշնակցային ու հակամարտային հարաբերություններով։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է Իրանի արտաքին քաղաքականության ազդեցությունը վրացական քաղաքական կյանքի վրա, ինչպես նաև վրացական իշխանությունների դիրքորոշումների փոփոխությունը՝ կախված պատմական իրադրությունից և ուժերի հարաբերակցությունից։ Աշխատության շրջանակում դիտարկվող ժամանակաշրջանը ներառում է Սեֆյան Իրանի պետական հզորացման, Կովկասում նրա քաղաքական և ռազմական ներկայության ընդլայնման, ինչպես նաև վրացական տարածքների նկատմամբ ազդեցության հաստատման գործընթացները։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի այն հանգամանքը, որ այս փոխհարաբերությունները զարգանում էին Օսմանյան կայսրության և Սեֆյան Իրանի միջև շարունակվող մրցակցության պայմաններում, ինչի հետևանքով Վրաստանը հաճախ հայտնվում էր երկու տարածաշրջանային տերությունների շահերի բախման կենտրոնում։ Թեմայի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու Հարավային Կովկասի քաղաքական պատմության բարդ փոխկապակցվածությունը, հասկանալու Իրանի ազդեցության մեխանիզմները վրացական պետական կազմավորումների նկատմամբ և գնահատելու վրացական քաղաքական ուժերի դերը տարածաշրջանային հարաբերությունների ձևավորման գործում։ Աշխատությունն ունի կարևոր գիտական և պատմագիտական նշանակություն Իրանի ու Վրաստանի պատմական կապերի, Սեֆյան ժամանակաշրջանի արտաքին քաղաքականության և Հարավային Կովկասի միջազգային հարաբերությունների ուսումնասիրության համար։ Այն արժեքավոր է հատկապես իրանագիտության, վրացագիտության, կովկասագիտության և տարածաշրջանի միջնադարյան ու վաղ նոր շրջանի պատմությամբ հետաքրքրվող հետազոտողների, ուսանողների և ընթերցողների համար՝ նպաստելով երկու ժողովուրդների պատմական փոխհարաբերությունների և տարածաշրջանի քաղաքական զարգացումների ավելի ամբողջական ընկալմանը։

Обновлено. 2026-11-20
Իրանի և Վրաստանի հարաբերությունների պատմությունից (XVI դար և XVII դարի առաջին երրորդ)

Бесплатно

Другие авторы

Все авторы
Մովսես Խորենացի Մովսես Խորենացի 410 թ․ – 490 թ․ Մովսես Խորենացին հայ պատմագրության հիմնադիրն է և հայտնի է որպես «Հայ պատմության հայր»։ Նրա «Հայոց պատմություն» աշխատությունը համարվում է հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից մեկը։ Այն նկարագրում է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունները, մշակույթը և պատմական զարգացումը։Մովսես Խորենացին համարվում է հայ պատմագրության հիմնադիրը և հաճախ կոչվում է «Հայ պատմության հայր»։ Նրա գլխավոր աշխատությունը՝ «Հայոց պատմությունը», հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից է։ Այս գրքում նա ներկայացրել է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունների պատմությունը և ազգային ավանդույթները։ Խորենացին օգտագործել է ինչպես գրավոր, այնպես էլ բանավոր աղբյուրներ։ Նրա աշխատությունը մեծ նշանակություն ունի ոչ միայն պատմաբանների, այլև գրականագետների համար։ Գրքի լեզուն հարուստ է և պատկերավոր։ Նա կարևոր դեր է ունեցել հայկական ազգային ինքնագիտակցության ձևավորման մեջ։ Խորենացու ազդեցությունը զգացվում է հետագա դարերի գրականության և պատմագրության վրա։ Նրա անունը դարձել է հայկական գիտական մտքի խորհրդանիշ։ Այսօր նա շարունակում է մնալ հայ մշակույթի ամենահարգված դեմքերից մեկը։ menu_book8 Подробнее Ներսես Շնորհալի Ներսես Շնորհալի 1102 թ․ – 1173 թ․ Ներսես Շնորհալին եղել է հայ եկեղեցու կաթողիկոս, բանաստեղծ և աստվածաբան։ Նա հայտնի է իր հոգևոր երգերով, աղոթքներով և բանաստեղծություններով։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում բարությունը, սերը և մարդասիրությունը։ Շնորհալին ձգտել է միավորել մարդկանց և ամրապնդել քրիստոնեական արժեքները։ Նրա գրական լեզուն պարզ է, բայց միևնույն ժամանակ խորիմաստ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ եկեղեցական շարականներ։ Ներսես Շնորհալու ստեղծագործությունները մինչ օրս օգտագործվում են հայկական եկեղեցական կյանքում։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հայ մշակույթի և կրթության զարգացման մեջ։ Նա համարվում է հայ միջնադարյան գրականության ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա անունը շարունակում է մնալ ազգային հպարտության աղբյուր։ menu_book13 Подробнее Հովհաննես Շիրազ Հովհաննես Շիրազ 1915 թ․ – 1984 թ․ Հովհաննես Շիրազը հայ ժողովրդի ամենասիրված բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները խորապես կապված են հայրենիքի, մոր կերպարի և ազգային ցավի հետ։ Շիրազի լեզուն պարզ է, ժողովրդական և շատ հուզական։ Նրա հայտնի գործերից են «Հայոց դանթեականը», «Մայրս» և բազմաթիվ հայրենասիրական բանաստեղծություններ։ Նա հաճախ արտահայտել է ժողովրդի ցավն ու ուրախությունը։ Շիրազը մեծ ազդեցություն է ունեցել սերունդների վրա իր անմիջական ոճով։ Նրա պոեզիան հաճախ արտասանվում է դպրոցներում և միջոցառումների ժամանակ։ Նա համարվում է 20-րդ դարի ամենաժողովրդական բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները դարձել են ազգային հիշողության մաս։ Շիրազը մինչ օրս սիրելի է ընթերցողների լայն շրջանակի համար։ menu_book5 Подробнее Պարույր Սևակ Պարույր Սևակ 1924 թ․ – 1971 թ․ Պարույր Սևակը հայ գրականության ամենախոր և վերլուծական մտածող բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն մարդու ներաշխարհը, հասարակությունը և պատմական հիշողությունը։ Սևակը հայտնի է իր «Անլռելի զանգակատուն» պոեմով, որը նվիրված է Կոմիտասին։ Նրա լեզուն համարձակ է, նորարարական և մտավոր։ Սևակը հաճախ քննադատել է հասարակական խնդիրները և կեղծ արժեքները։ Նրա պոեզիան համադրում է զգացմունքներն ու ինտելեկտը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից պոեզիայի վրա։ Նրա ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Սևակը համարվում է 20-րդ դարի ամենաազդեցիկ բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book9 Подробнее Վահան Թեքեյան Վահան Թեքեյան 1878 թ․ – 1945 թ․ Վահան Թեքեյանը սփյուռքահայ գրականության ամենահայտնի բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հայտնի են իրենց խորը քնարականությամբ և հայրենասիրությամբ։ Թեքեյանը գրել է սիրո, հայրենիքի և մարդկային կյանքի մասին։ Նա նաև ակտիվ լրագրող և հասարակական գործիչ էր։ Նրա պոեզիան մեծ ճանաչում է ստացել հայկական սփյուռքում։ Թեքեյանի լեզուն նուրբ է և արտահայտիչ։ Նա կարևոր դեր է ունեցել արևմտահայ մշակույթի պահպանման գործում։ Նրա գործերը թարգմանվել են տարբեր լեզուներով։ Շատ գրականագետներ նրան անվանում են «Սփյուռքի բանաստեղծ իշխան»։ Նրա անունը շարունակում է մնալ հայ պոեզիայի կարևոր էջերից մեկը։ menu_book2 Подробнее Ակսել Բակունց Ակսել Բակունց 1899 թ․ – 1937 թ․ Ակսել Բակունցը հայ արձակի ամենաբարձր մակարդակի վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական կյանքի, մարդու և բնության ներդաշնակության պատկերումը։ Բակունցը առանձնանում է նուրբ հոգեբանական դիտարկումներով և լեզվական ճշգրտությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Ալպիական մանուշակ», «Մթնաձոր» և այլ պատմվածքներ։ Նա համարվում է հայ կարճ արձակի անգերազանցելի հեղինակներից մեկը։ Բակունցի ստեղծագործությունները լի են մարդկային խորությամբ և լուռ տխրությամբ։ Նրա հերոսները հաճախ պայքարում են սոցիալական դժվարությունների հետ։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նա զոհվել է ստալինյան բռնաճնշումների ժամանակ։ menu_book5 Подробнее