Եսայան, Ստեփան Ալեքսանդրի

История

Աշխատությունը նվիրված է մ.թ.ա. III-I հազարամյակներում Հայաստանի տարածքում գոյություն ունեցած հասարակությունների ռազմական գործի և զինատեսակների համալիր ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում են հնագիտական պեղումների ընթացքում հայտնաբերված զենքերի տեսակները, դրանց կառուցվածքային առանձնահատկությունները, պատրաստման տեխնոլոգիաները, կիրառման եղանակները և պատմական զարգացման փուլերը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու Հայկական լեռնաշխարհի հնագույն բնակչության ռազմական մշակույթի, զինված ուժերի կազմակերպման և ռազմական տեխնոլոգիաների զարգացման մասին։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել հարձակողական և պաշտպանական զենքերի տարբեր տեսակներ՝ նիզակներ, տեգեր, դաշույններ, սրեր, կացիններ, աղեղներ և նետասլաքներ, ինչպես նաև պաշտպանական հանդերձանքի առանձին տարրեր։ Դրանց ձևի, նյութի և պատրաստման եղանակների համեմատական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել զինատեսակների տեխնիկական կատարելագործման փուլերը և տարբեր մշակութային միջավայրերի միջև հնարավոր կապերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մետաղագործության զարգացմանը, հատկապես պղնձի, բրոնզի և հետագայում երկաթի կիրառմանը զենքի արտադրության մեջ։ Մետաղների մշակման տեխնոլոգիական առաջընթացը էական ազդեցություն է ունեցել զենքի ամրության, արդյունավետության և մարտական կիրառության հնարավորությունների վրա։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև Հայկական լեռնաշխարհի ամրացված բնակավայրերին, պաշտպանական կառույցներին և դրանց փոխկապակցվածությանը ռազմական կազմակերպման հետ։ Բերդերը, պարսպապատ բնակավայրերը և ռազմավարական նշանակություն ունեցող տարածքները կարևոր տեղեկություններ են տալիս հնագույն հասարակությունների պաշտպանական համակարգերի և ռազմական սպառնալիքներին արձագանքելու մեխանիզմների մասին։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ է հնագիտական նյութի համադրումը գրավոր աղբյուրների, պատկերագրական տվյալների և հարակից տարածաշրջանների նյութական մշակույթի հետ։ Այսպիսի համեմատությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել ռազմական տեխնիկայի տարածման, փոխառությունների, տեղական նորարարությունների և տարածաշրջանային փոխազդեցությունների մասին։ Զենքի տեսակների և դրանց հայտնաբերման վայրերի ուսումնասիրությունը կարող է նաև տեղեկություններ տալ հասարակության սոցիալական կառուցվածքի, ռազմիկների կարգավիճակի և ռազմական գործի մասնագիտացման մակարդակի վերաբերյալ։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի Հայկական լեռնաշխարհի հնագույն պատմության վերականգնման համար, քանի որ ռազմական մշակույթը սերտորեն կապված է տվյալ ժամանակաշրջանի քաղաքական, տնտեսական և սոցիալական զարգացումների հետ։ Ուսումնասիրության արդյունքները կարող են օգտագործվել հնագույն Հայաստանի ռազմական պատմության, հնագիտության, մետաղագործության և նյութական մշակույթի հետագա ուսումնասիրություններում։ Այն կարող է հետաքրքրել հնագետներին, պատմաբաններին, զենքագիտությամբ զբաղվող մասնագետներին, մշակութաբաններին և Հին Արևելքի պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին։