Габриелян, Розалия Аршаковна

Габриелян, Розалия Аршаковна

menu_book Посмотреть материалы

Книги автора (1)

Онлайн

История

Հայ-ալանական հարաբերությունները հին և միջնադարյան ժամանակաշրջաններում

Աշխատությունը նվիրված է հայ և ալան ժողովուրդների միջև հնագույն ժամանակներից մինչև միջնադար ձևավորված պատմական, քաղաքական, ռազմական, տնտեսական և մշակութային հարաբերությունների ուսումնասիրությանը։ Այն անդրադառնում է երկու ժողովուրդների պատմական փոխառնչություններին՝ դիտարկելով նրանց աշխարհագրական հարևանությունը, տարածաշրջանային դիրքը, քաղաքական շահերի ընդհանրություններն ու հակասությունները, ինչպես նաև տարբեր ժամանակաշրջաններում ձևավորված համագործակցության և փոխազդեցության դրսևորումները։ Հայերն ու ալանները կարևոր դեր են ունեցել Կովկասի և հարակից տարածքների պատմական գործընթացներում, իսկ նրանց հարաբերությունները զարգացել են տարբեր պետությունների, թագավորությունների և քաղաքական միավորումների ձևավորման, հզորացման ու փոփոխության պայմաններում։ Աշխատության պատմական դիտարկումների շրջանակում առանձնահատուկ նշանակություն ունի հին աշխարհի և միջնադարի քաղաքական իրավիճակի ուսումնասիրությունը, քանի որ այդ ժամանակաշրջաններում տարածաշրջանի ժողովուրդների միջև կապերը պայմանավորված էին ինչպես աշխարհաքաղաքական իրադրությամբ, այնպես էլ առևտրական ճանապարհների, ռազմական դաշինքների, տարածքային շահերի և արտաքին քաղաքական մարտահրավերների ազդեցությամբ։ Հայ-ալանական հարաբերությունների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու Հայաստանի հյուսիսային և հյուսիսարևելյան հարևանների հետ ունեցած կապերի, Կովկասի ժողովուրդների փոխհարաբերությունների և տարածաշրջանային ուժերի հավասարակշռության փոփոխությունների մասին։ Կարևոր տեղ է հատկացվում նաև երկու ժողովուրդների միջև հնարավոր մշակութային շփումների, փոխազդեցությունների և պատմական հիշողության ձևավորման նշանակությանը։ Թեման արժեքավոր է հատկապես այն առումով, որ հայոց պատմությունը ներկայացնում է ոչ միայն ներքին քաղաքական ու հասարակական զարգացումների համատեքստում, այլև հարևան ժողովուրդների հետ շարունակական փոխգործակցության լայն պատմական միջավայրում։ Աշխատությունը նպաստում է հայ-ալանական պատմական կապերի վերաբերյալ գիտելիքների խորացմանը, Կովկասի ժողովուրդների պատմության փոխկապակցվածության բացահայտմանը և Հայաստանի տարածաշրջանային պատմական հարաբերությունների ավելի համապարփակ ընկալմանը։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում հայոց պատմությամբ, ալանների պատմությամբ, Կովկասի միջնադարյան քաղաքական զարգացումներով, ժողովուրդների պատմական փոխհարաբերություններով և տարածաշրջանի միջազգային կապերով զբաղվող պատմաբանների, արևելագետների, ուսանողների ու ընթերցողների համար։

Обновлено. 2026-11-20
Հայ-ալանական հարաբերությունները հին և միջնադարյան ժամանակաշրջաններում

Бесплатно

Другие авторы

Все авторы
Ներսես Շնորհալի Ներսես Շնորհալի 1102 թ․ – 1173 թ․ Ներսես Շնորհալին եղել է հայ եկեղեցու կաթողիկոս, բանաստեղծ և աստվածաբան։ Նա հայտնի է իր հոգևոր երգերով, աղոթքներով և բանաստեղծություններով։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում բարությունը, սերը և մարդասիրությունը։ Շնորհալին ձգտել է միավորել մարդկանց և ամրապնդել քրիստոնեական արժեքները։ Նրա գրական լեզուն պարզ է, բայց միևնույն ժամանակ խորիմաստ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ եկեղեցական շարականներ։ Ներսես Շնորհալու ստեղծագործությունները մինչ օրս օգտագործվում են հայկական եկեղեցական կյանքում։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հայ մշակույթի և կրթության զարգացման մեջ։ Նա համարվում է հայ միջնադարյան գրականության ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա անունը շարունակում է մնալ ազգային հպարտության աղբյուր։ menu_book13 Подробнее Գրիգոր Զոհրապ Գրիգոր Զոհրապ 1861 թ․ – 1915 թ․ Հայ նշանավոր գրող, հրապարակախոս, իրավաբան և քաղաքական գործիչ էր։ Նա ծնվել է 1861 թվականի հունիսի 26-ին՝ Կոստանդնուպոլսում, և մահացել 1915 թվականին՝ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ։ Զոհրապը համարվում է արևմտահայ գրականության ամենահայտնի նովելիստներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում պատկերավորվում են մարդու հոգեբանությունը, հասարակական հարաբերությունները և քաղաքային կյանքի խնդիրները։ Նա գրել է բազմաթիվ պատմվածքներ և նորավեպեր, որոնք առանձնանում են իրատեսական ոճով և խոր հոգեբանական վերլուծությամբ։ Բացի գրական գործունեությունից, Զոհրապը եղել է հայտնի իրավաբան և Օսմանյան խորհրդարանի պատգամավոր։ Նրա կյանքն ու գործունեությունը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ մշակույթի և հասարակական մտքի զարգացման վրա, իսկ նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս համարվում են հայ գրականության արժեքավոր էջերից։ menu_book5 Подробнее Պարույր Սևակ Պարույր Սևակ 1924 թ․ – 1971 թ․ Պարույր Սևակը հայ գրականության ամենախոր և վերլուծական մտածող բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն մարդու ներաշխարհը, հասարակությունը և պատմական հիշողությունը։ Սևակը հայտնի է իր «Անլռելի զանգակատուն» պոեմով, որը նվիրված է Կոմիտասին։ Նրա լեզուն համարձակ է, նորարարական և մտավոր։ Սևակը հաճախ քննադատել է հասարակական խնդիրները և կեղծ արժեքները։ Նրա պոեզիան համադրում է զգացմունքներն ու ինտելեկտը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից պոեզիայի վրա։ Նրա ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Սևակը համարվում է 20-րդ դարի ամենաազդեցիկ բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book9 Подробнее Վահան Տերյան Վահան Տերյան 1885 թ․ – 1920 թ․ Վահան Տերյանը հայ քնարական պոեզիայի ամենասիրելի հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտահայտված են սերը, մենությունը, կարոտը և կյանքի անցողիկությունը։ Տերյանի բանաստեղծությունները հայտնի են իրենց երաժշտականությամբ և նուրբ տրամադրությամբ։ Նա մեծ ազդեցություն է կրել եվրոպական խորհրդապաշտությունից։ Նրա պոեզիան նոր շունչ է բերել հայկական գրականությանը։ Տերյանի լեզուն մեղմ է, գեղեցիկ և հուզական։ Նրա բազմաթիվ բանաստեղծություններ դարձել են երգեր։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա սերունդների բանաստեղծների վրա։ Տերյանի ստեղծագործությունները շարունակում են մնալ ամենաընթերցվողներից։ Նա համարվում է հայ քնարերգության մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Подробнее Հակոբ Պարոնյան Հակոբ Պարոնյան 1843 թ․ – 1891 թ․ Հակոբ Պարոնյանը հայ երգիծական գրականության ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նա իր ստեղծագործություններում քննադատել է հասարակական արատները, կեղծավորությունը և անարդարությունը։ Նրա հումորը սուր է և հաճախ շատ արդիական նույնիսկ այսօր։ Պարոնյանը ստեղծել է բազմաթիվ հիշարժան կերպարներ։ Նրա գործերը համատեղում են ծիծաղն ու հասարակական քննադատությունը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ երգիծանքի զարգացման վրա։ Նրա լեզուն կենդանի է և արտահայտիչ։ Պարոնյանի ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են դպրոցներում և համալսարաններում։ Նա համարվում է հայ սատիրայի դասականը։ Նրա գրական ժառանգությունը շարունակում է հետաքրքրել ընթերցողներին։ menu_book2 Подробнее Գրիգոր Նարեկացի Գրիգոր Նարեկացի 951 թ․ – 1003 թ․ Գրիգոր Նարեկացին միջնադարյան հայ գրականության և քրիստոնեական մտքի ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Մատյան ողբերգությունն» է, որը հաճախ կոչվում է պարզապես «Նարեկ»։ Գիրքը բաղկացած է աղոթքներից և հոգևոր խորհրդածություններից։ Նարեկացին խորությամբ ուսումնասիրել է մարդու հոգին, մեղքը, ապաշխարությունն ու հավատքը։ Նրա լեզուն չափազանց հարուստ և պատկերավոր է։ Նարեկացու ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ հոգևոր մշակույթի վրա։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ 2015 թվականին նա հռչակվել է Կաթոլիկ եկեղեցու Վարդապետ։ Նարեկացին համարվում է համաշխարհային քրիստոնեական գրականության կարևոր հեղինակներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել ամբողջ աշխարհում։ menu_book29 Подробнее