Гафарова, Умеда Абдуллоевна

Гафарова, Умеда Абдуллоевна

menu_book Посмотреть материалы

Книги автора (1)

Онлайн

Литература

Արաբական ճարտասանական արվեստը (խութբա) VI դարից մինչև VIII դարի կեսերը

Աշխատությունը նվիրված է արաբական ճարտասանական արվեստի ձևավորման, զարգացման և առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ ընդգրկելով VI դարից մինչև VIII դարի կեսերն ընկած պատմական ժամանակաշրջանը։ Կենտրոնական տեղ է հատկացված խութբային՝ արաբական ավանդական հրապարակային խոսքի և ճառախոսության յուրահատուկ ձևին, որը կարևոր դեր է ունեցել արաբական հասարակության քաղաքական, հասարակական, կրոնական և մշակութային կյանքում։ Խութբան արաբական բանավոր խոսքի այն նշանակալի ժանրերից է, որի միջոցով արտահայտվել են հասարակական դիրքորոշումներ, փոխանցվել են գաղափարներ, ձևավորվել են հավաքական պատկերացումներ և ազդեցություն գործվել ունկնդիրների մտածողության ու վարքագծի վրա։ Աշխատության ուսումնասիրության ժամանակաշրջանը առանձնահատուկ նշանակություն ունի արաբական հասարակության պատմության մեջ, քանի որ այն ներառում է նախաիսլամական Արաբիայի վերջին շրջանը, իսլամի առաջացումը և արաբական հասարակական ու մշակութային կյանքի արմատական վերափոխումները։ Այս անցումային դարաշրջանում բանավոր խոսքը շարունակում էր պահպանել իր ավանդական նշանակությունը՝ միաժամանակ ձեռք բերելով նոր բովանդակություն և գործառույթներ։ Խութբան աստիճանաբար դառնում էր ոչ միայն խոսքի գեղարվեստական ու համոզիչ արտահայտման միջոց, այլև հասարակական հեղինակության հաստատման, առաջնորդության, քաղաքական դիրքորոշումների ներկայացման և կրոնական գաղափարների տարածման կարևոր գործիք։ Արաբական ճարտասանական արվեստի առանձնահատկություններից են խոսքի կառուցվածքային հստակությունը, արտահայտչականությունը, հուզական ազդեցությունը, պատկերավոր լեզուն, բառային ընտրության ճշգրտությունը և ունկնդրի վրա ներգործելու նպատակային հնարքների կիրառությունը։ Այս համատեքստում կարևոր են նաև արաբական բանավոր ավանդույթի, պերճախոսության մշակույթի և հասարակական հաղորդակցության պատմական առանձնահատկությունները, որոնց հիման վրա ձևավորվել են հետագա արաբական հռետորաբանության սկզբունքները։ Աշխատանքը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու ճառախոսությունը ոչ միայն որպես գրական-լեզվական երևույթ, այլև որպես տվյալ ժամանակաշրջանի հասարակական հարաբերությունների, մտավոր կյանքի և մշակութային ինքնարտահայտման կարևոր բաղադրիչ։ Այն արժեքավոր է արաբագիտության, արևելագիտության, գրականագիտության, լեզվաբանության և հռետորաբանության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների, ինչպես նաև արաբական քաղաքակրթության պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Նյութը նպաստում է արաբական բանավոր խոսքի ավանդույթների, ճարտասանական մտածողության սկզբնավորման և արաբական մշակույթի պատմական զարգացման գործընթացների առավել ամբողջական ընկալմանը։

Обновлено. 2026-11-20
Արաբական ճարտասանական արվեստը (խութբա) VI դարից մինչև VIII դարի կեսերը

Бесплатно

Другие авторы

Все авторы
Սիլվա Կապուտիկյան Սիլվա Կապուտիկյան 1919 թ․ – 2006 թ․ Սիլվա Կապուտիկյանը հայ պոեզիայի ամենաազդեցիկ կին հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն հայրենիքը, սերը, լեզուն և ազգային ինքնությունը։ Կապուտիկյանը գրել է բազմաթիվ բանաստեղծություններ և հրապարակախոսական նյութեր։ Նրա լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել հայ լեզվի պահպանման հարցերին։ Նրա գործերը լայն ճանաչում են ստացել ինչպես Հայաստանում, այնպես էլ սփյուռքում։ Կապուտիկյանը նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ նվիրված են ազգային արժեքներին։ Նա համարվում է հայ կին պոեզիայի ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ ազդեցիկ։ menu_book2 Подробнее Մխիթար Գոշ Մխիթար Գոշ 1130 թ․ – 1213 թ․ Մխիթար Գոշ միջնադարյան հայ մեծ մտածող, իրավագետ, առակագիր, մանկավարժ և հասարակական գործիչ էր, որը ապրել է XII–XIII դարերում։ Նա հայտնի է որպես հայ իրավագիտության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից մեկը։ Նրա ամենահայտնի աշխատությունը «Դատաստանագիրքն» է, որը համարվում է հայկական իրավունքի կարևորագույն հուշարձաններից և երկար ժամանակ ծառայել է որպես օրենքների ժողովածու։ Մխիթար Գոշը գրել է նաև բազմաթիվ առակներ, որոնց միջոցով քարոզել է բարություն, արդարություն, իմաստություն և ազնվություն։ Նա մեծ դեր է ունեցել կրթության և մշակույթի զարգացման գործում, հիմնել է դպրոցներ և նպաստել գիտելիքների տարածմանը։ Գոշի ստեղծագործությունները կարևոր նշանակություն ունեն հայ գրականության, իրավունքի և մանկավարժության պատմության մեջ։ Նրա անունը մինչ օրս համարվում է իմաստության, արդարադատության և ազգային մշակույթի խորհրդանիշ։ menu_book9 Подробнее Դերենիկ Դեմիրճյան Դերենիկ Դեմիրճյան 1877 թ․ – 1956 թ․ Դերենիկ Դեմիրճյանը գրող, դրամատուրգ և հասարակական գործիչ էր։ Նա առավել հայտնի է իր «Վարդանանք» պատմական վեպով, որը հայ գրականության կարևորագույն ստեղծագործություններից է։ Դեմիրճյանը մեծ հետաքրքրություն է ցուցաբերել հայկական պատմության և ազգային հերոսների նկատմամբ։ Նրա գործերում հաճախ հանդիպում են հայրենասիրական գաղափարներ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ պիեսներ և պատմվածքներ։ Դեմիրճյանի լեզուն հարուստ է և արտահայտիչ։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պատմական արձակի զարգացման վրա։ Նա կարևոր դեր է ունեցել նաև հայկական թատրոնի զարգացման գործում։ Նրա աշխատանքները մինչ օրս լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Դեմիրճյանը համարվում է հայ դասական գրականության կարևոր ներկայացուցիչներից մեկը։ menu_book7 Подробнее Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) 1878 թ․ – 1915 թ․ Սիամանթոն արևմտահայ գրականության ամենահզոր բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները նվիրված են ազգային պայքարին, ազատությանը և մարդկային արժանապատվությանը։ Նա մեծ ցավով նկարագրել է հայ ժողովրդի ողբերգական ճակատագիրը։ Սիամանթոյի լեզուն ուժեղ է, կրակոտ և հուզական։ Նրա պոեզիան հաճախ արտահայտում է բողոք և արդարության պահանջ։ Հայոց ցեղասպանության տարիներին նա զոհվել է օսմանյան իշխանությունների կողմից։ Նրա գործերը դարձել են ազգային հիշողության կարևոր մաս։ Սիամանթոն մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա հայ բանաստեղծների վրա։ Նրա ստեղծագործությունները շարունակում են արդիական մնալ։ Նա համարվում է ազատատենչ պոեզիայի խորհրդանիշներից մեկը։ menu_book2 Подробнее Վահան Տերյան Վահան Տերյան 1885 թ․ – 1920 թ․ Վահան Տերյանը հայ քնարական պոեզիայի ամենասիրելի հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտահայտված են սերը, մենությունը, կարոտը և կյանքի անցողիկությունը։ Տերյանի բանաստեղծությունները հայտնի են իրենց երաժշտականությամբ և նուրբ տրամադրությամբ։ Նա մեծ ազդեցություն է կրել եվրոպական խորհրդապաշտությունից։ Նրա պոեզիան նոր շունչ է բերել հայկական գրականությանը։ Տերյանի լեզուն մեղմ է, գեղեցիկ և հուզական։ Նրա բազմաթիվ բանաստեղծություններ դարձել են երգեր։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա սերունդների բանաստեղծների վրա։ Տերյանի ստեղծագործությունները շարունակում են մնալ ամենաընթերցվողներից։ Նա համարվում է հայ քնարերգության մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Подробнее Ղազարոս Աղայան Ղազարոս Աղայան 1840 թ․ – 1911 թ․ Ղազարոս Աղայանը մանկական գրականության հիմնադիրներից է։ Նա գրել է բազմաթիվ հեքիաթներ, պատմվածքներ և կրթական նյութեր երեխաների համար։ Նրա ստեղծագործություններն ունեն դաստիարակչական և բարոյական նշանակություն։ Աղայանը նաև ակտիվ մանկավարժ էր։ Նա մեծ դեր է ունեցել ազգային կրթության զարգացման գործում։ Նրա հերոսները սովորեցնում են ազնվություն, աշխատասիրություն և բարություն։ Աղայանի լեզուն պարզ և հասկանալի է երեխաների համար։ Նրա հեքիաթները մինչ օրս ընդգրկված են դպրոցական ծրագրերում։ Մի քանի սերունդ մեծացել է նրա գրքերով։ Նա համարվում է հայ մանկական գրականության դասականներից մեկը։ menu_book5 Подробнее