Книги автора (1)

Онлайн

Литература

«Նուհբաթ ալ-Դահր»-ը՝ Շամս ադ-Դիմաշկիի հեղինակությամբ, որպես XIV դարի ադաբ գրականության հուշարձան

Աշխատությունը նվիրված է միջնադարյան արաբ գրականության և մտավոր մշակույթի կարևոր ուղղություններից մեկի՝ ադաբ գրականության ուսումնասիրությանը՝ Շամս ադ-Դիմաշկիի «Նուհբաթ ալ-Դահր» ստեղծագործությունը դիտարկելով որպես XIV դարի գրական-մշակութային նշանակալի հուշարձան։ Ադաբը արաբական գրական ավանդույթում ձևավորված բազմաբովանդակ մտավոր և գեղարվեստական ուղղություն է, որը միավորում է գրական արտահայտչամիջոցները, պատմական գիտելիքները, բարոյախրատական մտքերը, փիլիսոփայական դիտարկումները, հասարակական կյանքի նկարագրությունները և մարդու աշխարհընկալման վերաբերյալ խորհրդածությունները։ Այս համատեքստում աշխատությունը կարևոր հնարավորություն է ընձեռում անդրադառնալու միջնադարյան արաբ հեղինակների գրական մտածողությանը, գիտելիքի ներկայացման ձևերին և գրականության՝ որպես կրթական ու մշակութային երևույթի ընկալմանը։ Ուսումնասիրության առանցքում գտնվում է ստեղծագործության տեղն ու նշանակությունը XIV դարի արաբական գրականության ընդհանուր զարգացումների շրջանակում, ինչպես նաև դրա կապը տվյալ ժամանակաշրջանի մտավոր, հասարակական և մշակութային միջավայրի հետ։ Ադաբ գրականության առանձնահատկություններից են գիտելիքի տարբեր ոլորտների համադրումը, պատմողական և նկարագրական նյութի բազմազանությունը, լեզվական արտահայտչականությունը, իմաստասիրական ընդհանրացումները և ընթերցողին ոչ միայն տեղեկացնելու, այլև կրթելու ու նրա մտահորիզոնն ընդլայնելու ձգտումը։ Այդ տեսանկյունից ստեղծագործության ուսումնասիրությունը կարևոր է միջնադարյան արաբական գրականության ժանրային սահմանները, թեմատիկ ընդգրկումը և գեղարվեստական մտածողության առանձնահատկությունները հասկանալու համար։ Այն հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու այն մասին, թե ինչպես էին արաբ մտավորականները գրականության միջոցով արտահայտում իրենց գիտելիքները, մեկնաբանում շրջապատող աշխարհը և պահպանելով նախորդ դարերի մշակութային ժառանգությունը՝ զարգացնում սեփական ժամանակաշրջանի գրական ավանդույթները։ Աշխատանքի պատմագրական և գրականագիտական արժեքը պայմանավորված է նաև նրանով, որ այն ուշադրություն է հրավիրում միջնադարյան արաբական մտավոր կյանքի այնպիսի կողմերի վրա, որոնք կարևոր նշանակություն ունեն ոչ միայն արաբագիտության, այլև համաշխարհային գրականության պատմության ուսումնասիրության համար։ Այն օգտակար նյութ է արաբական միջնադարյան գրականությամբ, իսլամական քաղաքակրթության մշակութային պատմությամբ, արևելյան գրականության ժանրերով և գրական-մտավոր ավանդույթների փոխազդեցությամբ հետաքրքրվող մասնագետների, հետազոտողների ու ուսանողների համար՝ նպաստելով XIV դարի արաբական գրական միջավայրի և ադաբ ժանրի պատմական ու մշակութային առանձնահատկությունների առավել խորքային ընկալմանը։

Обновлено. 2026-11-20
«Նուհբաթ ալ-Դահր»-ը՝ Շամս ադ-Դիմաշկիի հեղինակությամբ, որպես XIV դարի ադաբ գրականության հուշարձան

Бесплатно

Другие авторы

Все авторы
Վահան Թեքեյան Վահան Թեքեյան 1878 թ․ – 1945 թ․ Վահան Թեքեյանը սփյուռքահայ գրականության ամենահայտնի բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հայտնի են իրենց խորը քնարականությամբ և հայրենասիրությամբ։ Թեքեյանը գրել է սիրո, հայրենիքի և մարդկային կյանքի մասին։ Նա նաև ակտիվ լրագրող և հասարակական գործիչ էր։ Նրա պոեզիան մեծ ճանաչում է ստացել հայկական սփյուռքում։ Թեքեյանի լեզուն նուրբ է և արտահայտիչ։ Նա կարևոր դեր է ունեցել արևմտահայ մշակույթի պահպանման գործում։ Նրա գործերը թարգմանվել են տարբեր լեզուներով։ Շատ գրականագետներ նրան անվանում են «Սփյուռքի բանաստեղծ իշխան»։ Նրա անունը շարունակում է մնալ հայ պոեզիայի կարևոր էջերից մեկը։ menu_book2 Подробнее Մովսես Խորենացի Մովսես Խորենացի 410 թ․ – 490 թ․ Մովսես Խորենացին հայ պատմագրության հիմնադիրն է և հայտնի է որպես «Հայ պատմության հայր»։ Նրա «Հայոց պատմություն» աշխատությունը համարվում է հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից մեկը։ Այն նկարագրում է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունները, մշակույթը և պատմական զարգացումը։Մովսես Խորենացին համարվում է հայ պատմագրության հիմնադիրը և հաճախ կոչվում է «Հայ պատմության հայր»։ Նրա գլխավոր աշխատությունը՝ «Հայոց պատմությունը», հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից է։ Այս գրքում նա ներկայացրել է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունների պատմությունը և ազգային ավանդույթները։ Խորենացին օգտագործել է ինչպես գրավոր, այնպես էլ բանավոր աղբյուրներ։ Նրա աշխատությունը մեծ նշանակություն ունի ոչ միայն պատմաբանների, այլև գրականագետների համար։ Գրքի լեզուն հարուստ է և պատկերավոր։ Նա կարևոր դեր է ունեցել հայկական ազգային ինքնագիտակցության ձևավորման մեջ։ Խորենացու ազդեցությունը զգացվում է հետագա դարերի գրականության և պատմագրության վրա։ Նրա անունը դարձել է հայկական գիտական մտքի խորհրդանիշ։ Այսօր նա շարունակում է մնալ հայ մշակույթի ամենահարգված դեմքերից մեկը։ menu_book8 Подробнее Ակսել Բակունց Ակսել Բակունց 1899 թ․ – 1937 թ․ Ակսել Բակունցը հայ արձակի ամենաբարձր մակարդակի վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական կյանքի, մարդու և բնության ներդաշնակության պատկերումը։ Բակունցը առանձնանում է նուրբ հոգեբանական դիտարկումներով և լեզվական ճշգրտությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Ալպիական մանուշակ», «Մթնաձոր» և այլ պատմվածքներ։ Նա համարվում է հայ կարճ արձակի անգերազանցելի հեղինակներից մեկը։ Բակունցի ստեղծագործությունները լի են մարդկային խորությամբ և լուռ տխրությամբ։ Նրա հերոսները հաճախ պայքարում են սոցիալական դժվարությունների հետ։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նա զոհվել է ստալինյան բռնաճնշումների ժամանակ։ menu_book5 Подробнее Հակոբ Պարոնյան Հակոբ Պարոնյան 1843 թ․ – 1891 թ․ Հակոբ Պարոնյանը հայ երգիծական գրականության ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նա իր ստեղծագործություններում քննադատել է հասարակական արատները, կեղծավորությունը և անարդարությունը։ Նրա հումորը սուր է և հաճախ շատ արդիական նույնիսկ այսօր։ Պարոնյանը ստեղծել է բազմաթիվ հիշարժան կերպարներ։ Նրա գործերը համատեղում են ծիծաղն ու հասարակական քննադատությունը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ երգիծանքի զարգացման վրա։ Նրա լեզուն կենդանի է և արտահայտիչ։ Պարոնյանի ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են դպրոցներում և համալսարաններում։ Նա համարվում է հայ սատիրայի դասականը։ Նրա գրական ժառանգությունը շարունակում է հետաքրքրել ընթերցողներին։ menu_book2 Подробнее Գաբրիել Սունդուկյան Գաբրիել Սունդուկյան 1825 թ․ – 1912 թ․ Հայ մեծ դրամատուրգ, արձակագիր և հասարակական գործիչ էր, որը համարվում է հայկական ռեալիստական դրամատուրգիայի հիմնադիրը։ Նա ծնվել է 1825 թվականի հուլիսի 11-ին՝ Թիֆլիսում, և մահացել 1912 թվականի մարտի 29-ին։ Սունդուկյանի ստեղծագործություններում արտացոլված են XIX դարի հայ հասարակության կյանքը, կենցաղը, սովորույթներն ու սոցիալական խնդիրները։ Նրա ամենահայտնի պիեսներից են «Պեպո»-ն, «Խաթաբալա»-ն և «Էլի մեկ զոհ»-ը, որոնք մեծ ժողովրդականություն են վայելում մինչ օրս։ Սունդուկյանը կարևոր դեր է ունեցել հայկական թատրոնի զարգացման գործում, իսկ նրա ստեղծագործությունները դարձել են հայ դրամատուրգիայի դասական նմուշներ։ Նրա անունը կրում է Գաբրիել Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոնը, որը Հայաստանի ամենահեղինակավոր թատրոններից է։ menu_book2 Подробнее Վահան Տերյան Վահան Տերյան 1885 թ․ – 1920 թ․ Վահան Տերյանը հայ քնարական պոեզիայի ամենասիրելի հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտահայտված են սերը, մենությունը, կարոտը և կյանքի անցողիկությունը։ Տերյանի բանաստեղծությունները հայտնի են իրենց երաժշտականությամբ և նուրբ տրամադրությամբ։ Նա մեծ ազդեցություն է կրել եվրոպական խորհրդապաշտությունից։ Նրա պոեզիան նոր շունչ է բերել հայկական գրականությանը։ Տերյանի լեզուն մեղմ է, գեղեցիկ և հուզական։ Նրա բազմաթիվ բանաստեղծություններ դարձել են երգեր։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա սերունդների բանաստեղծների վրա։ Տերյանի ստեղծագործությունները շարունակում են մնալ ամենաընթերցվողներից։ Նա համարվում է հայ քնարերգության մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Подробнее