Гаибов, Сафарбой

Гаибов, Сафарбой

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

Literature

«Նուհբաթ ալ-Դահր»-ը՝ Շամս ադ-Դիմաշկիի հեղինակությամբ, որպես XIV դարի ադաբ գրականության հուշարձան

Աշխատությունը նվիրված է միջնադարյան արաբ գրականության և մտավոր մշակույթի կարևոր ուղղություններից մեկի՝ ադաբ գրականության ուսումնասիրությանը՝ Շամս ադ-Դիմաշկիի «Նուհբաթ ալ-Դահր» ստեղծագործությունը դիտարկելով որպես XIV դարի գրական-մշակութային նշանակալի հուշարձան։ Ադաբը արաբական գրական ավանդույթում ձևավորված բազմաբովանդակ մտավոր և գեղարվեստական ուղղություն է, որը միավորում է գրական արտահայտչամիջոցները, պատմական գիտելիքները, բարոյախրատական մտքերը, փիլիսոփայական դիտարկումները, հասարակական կյանքի նկարագրությունները և մարդու աշխարհընկալման վերաբերյալ խորհրդածությունները։ Այս համատեքստում աշխատությունը կարևոր հնարավորություն է ընձեռում անդրադառնալու միջնադարյան արաբ հեղինակների գրական մտածողությանը, գիտելիքի ներկայացման ձևերին և գրականության՝ որպես կրթական ու մշակութային երևույթի ընկալմանը։ Ուսումնասիրության առանցքում գտնվում է ստեղծագործության տեղն ու նշանակությունը XIV դարի արաբական գրականության ընդհանուր զարգացումների շրջանակում, ինչպես նաև դրա կապը տվյալ ժամանակաշրջանի մտավոր, հասարակական և մշակութային միջավայրի հետ։ Ադաբ գրականության առանձնահատկություններից են գիտելիքի տարբեր ոլորտների համադրումը, պատմողական և նկարագրական նյութի բազմազանությունը, լեզվական արտահայտչականությունը, իմաստասիրական ընդհանրացումները և ընթերցողին ոչ միայն տեղեկացնելու, այլև կրթելու ու նրա մտահորիզոնն ընդլայնելու ձգտումը։ Այդ տեսանկյունից ստեղծագործության ուսումնասիրությունը կարևոր է միջնադարյան արաբական գրականության ժանրային սահմանները, թեմատիկ ընդգրկումը և գեղարվեստական մտածողության առանձնահատկությունները հասկանալու համար։ Այն հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու այն մասին, թե ինչպես էին արաբ մտավորականները գրականության միջոցով արտահայտում իրենց գիտելիքները, մեկնաբանում շրջապատող աշխարհը և պահպանելով նախորդ դարերի մշակութային ժառանգությունը՝ զարգացնում սեփական ժամանակաշրջանի գրական ավանդույթները։ Աշխատանքի պատմագրական և գրականագիտական արժեքը պայմանավորված է նաև նրանով, որ այն ուշադրություն է հրավիրում միջնադարյան արաբական մտավոր կյանքի այնպիսի կողմերի վրա, որոնք կարևոր նշանակություն ունեն ոչ միայն արաբագիտության, այլև համաշխարհային գրականության պատմության ուսումնասիրության համար։ Այն օգտակար նյութ է արաբական միջնադարյան գրականությամբ, իսլամական քաղաքակրթության մշակութային պատմությամբ, արևելյան գրականության ժանրերով և գրական-մտավոր ավանդույթների փոխազդեցությամբ հետաքրքրվող մասնագետների, հետազոտողների ու ուսանողների համար՝ նպաստելով XIV դարի արաբական գրական միջավայրի և ադաբ ժանրի պատմական ու մշակութային առանձնահատկությունների առավել խորքային ընկալմանը։

Updated: 2026-11-20
«Նուհբաթ ալ-Դահր»-ը՝ Շամս ադ-Դիմաշկիի հեղինակությամբ, որպես XIV դարի ադաբ գրականության հուշարձան

Free

Մխիթար Գոշ Մխիթար Գոշ 1130 թ․ – 1213 թ․ Մխիթար Գոշ միջնադարյան հայ մեծ մտածող, իրավագետ, առակագիր, մանկավարժ և հասարակական գործիչ էր, որը ապրել է XII–XIII դարերում։ Նա հայտնի է որպես հայ իրավագիտության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից մեկը։ Նրա ամենահայտնի աշխատությունը «Դատաստանագիրքն» է, որը համարվում է հայկական իրավունքի կարևորագույն հուշարձաններից և երկար ժամանակ ծառայել է որպես օրենքների ժողովածու։ Մխիթար Գոշը գրել է նաև բազմաթիվ առակներ, որոնց միջոցով քարոզել է բարություն, արդարություն, իմաստություն և ազնվություն։ Նա մեծ դեր է ունեցել կրթության և մշակույթի զարգացման գործում, հիմնել է դպրոցներ և նպաստել գիտելիքների տարածմանը։ Գոշի ստեղծագործությունները կարևոր նշանակություն ունեն հայ գրականության, իրավունքի և մանկավարժության պատմության մեջ։ Նրա անունը մինչ օրս համարվում է իմաստության, արդարադատության և ազգային մշակույթի խորհրդանիշ։ menu_book9 Read more Վահան Թոթովենց Վահան Թոթովենց 1894 թ․ – 1938 թ․ Վահան Թոթովենց հայ արձակագիր, դրամատուրգ և լրագրող է, որը համարվում է XX դարի հայ գրականության կարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները առանձնանում են իրականության խոր ու պատկերավոր նկարագրություններով, որտեղ արտացոլված են հայ ժողովրդի կյանքը, ցավը և դիմադրողականությունը պատմական ծանր ժամանակներում։ Թոթովենցի գրականության հիմնական թեմաներն են արևմտահայ կյանքի պատկերումը, պատերազմները, գաղթը և մարդու ճակատագիրը բարդ սոցիալական ու քաղաքական պայմաններում։ Նրա գործերում հաճախ զգացվում է անձնական փորձի ազդեցությունը, ինչը դրանք դարձնում է ավելի անկեղծ և ազդեցիկ։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործություններից է «Հին Հռոմեական ճանապարհի վրա» վեպը, որտեղ նա նկարագրում է իր մանկությունը և արևմտահայ իրականությունը՝ հարուստ ու կենդանի լեզվով։ Թոթովենցը նաև զբաղվել է լրագրությամբ և հասարակական գործունեությամբ՝ մասնակցելով ժամանակի մտավոր ու քաղաքական կյանքին։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին նա կապեր է ունեցել հայկական ռազմական ու ազգային շրջանակների հետ, ինչը մեծ ազդեցություն է ունեցել նրա աշխարհայացքի վրա։ 1938 թվականին, ստալինյան բռնաճնշումների ժամանակ, նա ձերբակալվել և գնդակահարվել է։ Չնայած իր կյանքի ողբերգական ավարտին, Վահան Թոթովենցի ստեղծագործությունները այսօր համարվում են հայ գրականության արժեքավոր մաս՝ իրենց պատմական և գեղարվեստական նշանակությամբ։ menu_book2 Read more Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) 1867 թ․ – 1933 թ․ Նար-Դոսը հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունի մարդու ներաշխարհի վերլուծությունը և հոգեբանական հակասությունները։ Նա նկարագրել է քաղաքային կյանքը և հասարակության տարբեր խավերը։ Նրա վեպերն ու պատմվածքները աչքի են ընկնում իրատեսականությամբ։ Նար-Դոսի լեզուն պարզ է, բայց խորքային և դիտողական։ Նրա հերոսները հաճախ կանգնած են բարոյական ընտրությունների առաջ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս դասական են համարվում։ Նար-Դոսը համարվում է հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել։ menu_book14 Read more Համո Սահյան Համո Սահյան 1914 թ․ – 1993 թ․ Համո Սահյանը բնության և հայրենիքի մեծ երգիչն է։ Նրա պոեզիան առանձնանում է պարզությամբ, խորությամբ և ազգային ոգով։Համո Սահյանը հայ բնապատկերային և քնարական պոեզիայի ամենասիրված հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունեն բնությունը, գյուղը և մարդը։ Սահյանի լեզուն պարզ է, բայց խորապես զգացմունքային։ Նրա բանաստեղծությունները հաճախ արտահայտում են կյանքի գեղեցկությունն ու ցավը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել ժողովրդական մտածողության վրա։ Նրա գործերը լայնորեն տարածված են Հայաստանում։ Սահյանի պոեզիան համադրվում է պարզության և փիլիսոփայության հետ։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ ուսումնասիրվում են դպրոցներում։ Նա համարվում է 20-րդ դարի մեծ քնարերգուներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը ազգային արժեք է։ menu_book2 Read more Պարույր Սևակ Պարույր Սևակ 1924 թ․ – 1971 թ․ Պարույր Սևակը հայ գրականության ամենախոր և վերլուծական մտածող բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն մարդու ներաշխարհը, հասարակությունը և պատմական հիշողությունը։ Սևակը հայտնի է իր «Անլռելի զանգակատուն» պոեմով, որը նվիրված է Կոմիտասին։ Նրա լեզուն համարձակ է, նորարարական և մտավոր։ Սևակը հաճախ քննադատել է հասարակական խնդիրները և կեղծ արժեքները։ Նրա պոեզիան համադրում է զգացմունքներն ու ինտելեկտը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից պոեզիայի վրա։ Նրա ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Սևակը համարվում է 20-րդ դարի ամենաազդեցիկ բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book9 Read more Ալեքսանդր Շիրվանզադե Ալեքսանդր Շիրվանզադե 1858 թ․ – 1935 թ․ Ալեքսանդր Շիրվանզադեն հայ ռեալիստական արձակի մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտացոլված են հասարակության տարբեր խավերի կյանքը և սոցիալական խնդիրները։ Նա գրել է վեպեր, պատմվածքներ և դրամատիկական գործեր։ Շիրվանզադեն մեծ ուշադրություն է դարձրել մարդկային հարաբերություններին։ Նրա հերոսները հոգեբանորեն խորն են մշակված։ Նա համարձակորեն քննադատել է հասարակական անարդարությունները։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև թատերական բեմերում։ Շիրվանզադեն համարվում է հայ արձակի դասականներից մեկը։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հետագա գրողների ստեղծագործություններում։ Նա շարունակում է մնալ հայ գրականության կարևորագույն անուններից մեկը։ menu_book17 Read more