Գրիգորյանց, Գրիգոր Հենրիկի

Политология

Աշխատությունը նվիրված է իշխանական հարաբերությունների լեգիտիմացման խնդրի պատմահամեմատական և սոցիալ-փիլիսոփայական ուսումնասիրությանը՝ արխայիկ ու ժամանակակից հասարակական կառուցվածքների համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում այն մեխանիզմներն են, որոնց միջոցով հասարակության անդամների համար իշխանությունը ձեռք է բերում ընդունելի, հիմնավորված և ճանաչված բնույթ։ Լեգիտիմությունը դիտարկվում է ոչ միայն որպես իշխանության իրավական ձևակերպման արդյունք, այլև որպես հասարակության կողմից իշխանական կարգի ճանաչման, արժեքային ընդունման և սոցիալական պատկերացումների հետ դրա համապատասխանության խնդիր։ Արխայիկ հասարակությունների ուսումնասիրության շրջանակում ուշադրություն է դարձվում ավանդույթի, սովորույթի, առասպելաբանական պատկերացումների, ծիսակարգերի և սրբազան հեղինակության նշանակությանը։ Նման հասարակական միջավայրերում իշխանության հիմնավորումը կարող էր կապվել նախնիներից ժառանգված կարգի, առաջնորդի խորհրդանշական կարգավիճակի կամ հասարակական և տիեզերական կարգի պահպանման վերաբերյալ պատկերացումների հետ։ Ժամանակակից հասարակությունների դեպքում լեգիտիմացման խնդիրը դիտարկվում է առավել բարդ ինստիտուցիոնալ համակարգի շրջանակում, որտեղ կարևոր նշանակություն ունեն իրավական նորմերը, քաղաքական և հասարակական ինստիտուտները, հանրային մասնակցությունը, հաղորդակցությունը և իշխանության նկատմամբ հասարակական վստահությունը։ Համեմատական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու իշխանության հիմնավորման ձևերի պատմական փոփոխությունները՝ միաժամանակ ցույց տալով, որ հասարակական կարգի ընդունելիության խնդիրը պահպանվում է տարբեր հասարակական համակարգերում, թեև դրա արտահայտման միջոցները և գաղափարական հիմքերը փոխվում են։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել ավանդական, խարիզմատիկ և իրավական-ռացիոնալ լեգիտիմության տեսական տարբերակմանը՝ որպես իշխանության հասարակական ճանաչման տարբեր հիմքերի վերլուծության գործիք։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են քննարկվել նաև լեգիտիմության և օրինականության տարբերությունները, հասարակական համաձայնության դերը, իշխանական ինստիտուտների նկատմամբ վստահության ձևավորումը և լեգիտիմացման ճգնաժամերի առաջացման ընդհանուր պայմանները։ Այսպիսով՝ իշխանությունը ներկայացվում է ոչ միայն որպես կառավարման և ենթակայության հարաբերություն, այլև որպես մշակութային, արժեքային ու խորհրդանշական համակարգի մաս, որի կայունությունը կապված է հասարակության կողմից դրա հիմնավորվածության ընկալման հետ։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է քաղաքական փիլիսոփայության, սոցիոլոգիայի, մշակութաբանության և քաղաքական մարդաբանության մոտեցումները՝ հնարավորություն տալով համեմատական տեսանկյունից բացահայտել իշխանական հարաբերությունների լեգիտիմացման պատմական ձևերն ու դրանց փոխակերպումները։