Հակոբյան, Տիգրանուհի Վյաչեսլավի

Педагогика

Գիտական աշխատությունը նվիրված է XIX դարի հայ և ռուս մանկավարժների հայացքներում նախադպրոցական դաստիարակության և կրթության հիմնախնդիրների համեմատական ուսումնասիրությանը՝ մանկավարժական մտքի պատմական զարգացման, ազգային կրթական ավանդույթների և երեխայի անձի ձևավորման վերաբերյալ տեսական պատկերացումների համատեքստում։ Հետազոտության շրջանակներում քննության են առնվում նախադպրոցական տարիքի երեխաների դաստիարակության նպատակների, բովանդակության, մեթոդների և կազմակերպման ձևերի վերաբերյալ հայ և ռուս մանկավարժական մտքի ներկայացուցիչների մոտեցումները, դրանց ընդհանրություններն ու տարբերությունները, ինչպես նաև տվյալ ժամանակաշրջանի հասարակական, մշակութային և կրթական պայմանների ազդեցությունը մանկավարժական գաղափարների ձևավորման վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում երեխայի վաղ զարգացման նշանակության, ընտանեկան դաստիարակության դերի, բարոյական արժեքների ձևավորման, մտավոր կարողությունների զարգացման և կրթության ու դաստիարակության փոխկապակցվածության վերաբերյալ պատկերացումներին։ Ուսումնասիրվում են XIX դարի մանկավարժական տեսություններում երեխայի տարիքային և անհատական առանձնահատկությունների հաշվառման, բնական զարգացման սկզբունքների պահպանման, խաղի և ստեղծագործական գործունեության միջոցով ուսուցման, ինչպես նաև երեխայի ինքնուրույնության և ճանաչողական հետաքրքրությունների խթանման հարցերը։ Քննարկվում են հայ և ռուս մանկավարժների մոտեցումները նախադպրոցական կրթության բովանդակության ձևավորմանը, մայրենի լեզվի ուսուցմանը, խոսքի զարգացմանը, աշխատանքային և գեղագիտական դաստիարակությանը, ինչպես նաև երեխաների հասարակական վարքագծի և հաղորդակցական կարողությունների ձևավորմանը։ Անդրադարձ է կատարվում ընտանիքի, կրթական հաստատությունների և հասարակության փոխհարաբերություններին, ծնողների ու դաստիարակների պատասխանատվությանը, մանկավարժի մասնագիտական և բարոյական հատկանիշներին, ինչպես նաև երեխայի զարգացման համար բարենպաստ միջավայրի ստեղծման անհրաժեշտությանը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է հայկական և ռուսական մանկավարժական ավանդույթների փոխազդեցության ուսումնասիրությունը՝ հաշվի առնելով XIX դարի կրթական բարեփոխումները, լուսավորական գաղափարների տարածումը, ազգային ինքնագիտակցության զարգացումը և եվրոպական մանկավարժական տեսությունների ազդեցությունը։ Զուգադրական վերլուծության միջոցով դիտարկվում են նախադպրոցական դաստիարակության վերաբերյալ առաջադեմ գաղափարների ձևավորման պատմական նախադրյալները, կրթության մարդասիրական սկզբունքների զարգացումը և երեխայի նկատմամբ անհատական մոտեցման կարևորության գիտակցումը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում հայ մանկավարժական մտքում ազգային մշակույթի, մայրենի լեզվի, ընտանեկան ավանդույթների և բարոյական դաստիարակության նշանակությանը, ինչպես նաև ռուս մանկավարժական տեսություններում երեխայի համակողմանի զարգացման, դաստիարակության գիտական հիմնավորման և կրթական միջավայրի կազմակերպման հարցերին։ Քննության են առնվում նախադպրոցական հաստատությունների ստեղծման և զարգացման պատմական պայմանները, մանկապարտեզների գործունեության կազմակերպման սկզբունքները և վաղ մանկության կրթության հասարակական նշանակության վերաբերյալ ձևավորված պատկերացումները։ Կարևորվում են մանկավարժական գաղափարների պատմական շարունակականությունը, տարբեր ազգային կրթական համակարգերի միջև առկա ընդհանրությունները և դրանց ազդեցությունը հետագա մանկավարժական տեսությունների ու գործնական մեթոդների զարգացման վրա։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս առավել խորությամբ հասկանալու XIX դարի հայ և ռուս մանկավարժական մտքի առանձնահատկությունները, նախադպրոցական կրթության պատմական զարգացման օրինաչափությունները և վաղ մանկության դաստիարակության վերաբերյալ գաղափարների գիտական ու մշակութային նշանակությունը։ Հետազոտությունը կարող է օգտակար լինել մանկավարժության պատմաբանների, նախադպրոցական կրթության մասնագետների, կրթության հոգեբանների, մանկավարժների, գիտաշխատողների, ասպիրանտների և մանկավարժական բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների ուսանողների, ինչպես նաև հայ և ռուս մանկավարժական ժառանգության, համեմատական մանկավարժության և նախադպրոցական կրթության պատմության ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։