Ирматов, Бахтиер Мадаменбекович

Ирматов, Бахтиер Мадаменбекович

menu_book Посмотреть материалы

Книги автора (1)

Онлайн

История

Նյութի օգտագործման մեթոդը Յակուտ ալ-Համավիի «Երկրների բառարանում»

Աշխատությունը նվիրված է միջնադարյան արաբ աշխարհագրական և հանրագիտարանային գրականության կարևորագույն հուշարձաններից մեկի՝ Յակուտ ալ-Համավիի «Մուջամ ալ-Բուլդան» աշխատության մեջ օգտագործված նյութերի ուսումնասիրման մեթոդներին, դրանց հավաքման, ընտրության, համակարգման և ներկայացման սկզբունքներին։ Քննության առանցքում միջնադարյան արաբ գիտական ավանդույթում աշխարհագրական տեղեկությունների մշակման առանձնահատկություններն են, ինչպես նաև այն աղբյուրագիտական մոտեցումները, որոնց միջոցով հեղինակը ձևավորել է իր ժամանակի աշխարհագրական գիտելիքների ընդարձակ ամբողջությունը։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու Յակուտ ալ-Համավիի գիտական հետաքրքրությունների շրջանակին, նրա կիրառած տեղեկատվական աղբյուրների բազմազանությանը և տարբեր բնույթի տեղեկությունների համադրման եղանակներին։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի աշխարհագրական անվանումների, տեղանունների, բնակավայրերի, տարածքների, պատմական իրադարձությունների, մշակութային ավանդույթների և ժողովուրդների մասին տվյալների հավաքագրման ու դասակարգման սկզբունքների ուսումնասիրությունը։ «Մուջամ ալ-Բուլդան»-ը ոչ միայն աշխարհագրական տեղեկատու է, այլև պատմական, գրական, լեզվաբանական և ազգագրական հարուստ նյութ պարունակող հանրագիտարանային երկ, որտեղ աշխարհագրական նկարագրությունները զուգակցվում են պատմական հիշատակությունների, գրավոր աղբյուրներից քաղվածքների, լեզվական մեկնաբանությունների և տարբեր գիտական ավանդույթներից պահպանված տեղեկությունների հետ։ Հետևաբար, դրանում օգտագործված նյութերի ուսումնասիրությունը կարևոր է միջնադարյան մահմեդական աշխարհի գիտելիքների ձևավորման և փոխանցման գործընթացները հասկանալու համար։ Աշխատանքի թեմատիկ շրջանակը թույլ է տալիս դիտարկել նաև հեղինակի աղբյուրագիտական մոտեցումները, տեղեկությունների հավաստիության և արժեքավորության գնահատման հարցերը, ինչպես նաև տարբեր հեղինակների ու պատմական ավանդությունների հաղորդած տվյալների համադրման նշանակությունը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում գիտական ժառանգության պահպանման խնդիրը, քանի որ նմանատիպ հանրագիտարանային աշխատություններում հաճախ արտացոլված են ավելի վաղ ժամանակաշրջանների գրավոր աղբյուրներ, որոնց մի մասը հետագայում կորել է կամ պահպանվել է միայն հետագա հեղինակների մեջբերումների միջոցով։ Այս տեսանկյունից Յակուտ ալ-Համավիի երկը կարևոր սկզբնաղբյուր է ոչ միայն արաբական աշխարհագրության, այլև Մերձավոր Արևելքի, Կովկասի և հարակից տարածաշրջանների պատմության, պատմական աշխարհագրության ու մշակութային կապերի ուսումնասիրության համար։ Աշխատությունը արժեքավոր է արևելագիտության, արաբագիտության, պատմագրության և աղբյուրագիտության մասնագետների, ինչպես նաև միջնադարյան գիտական մտքի զարգացման, արաբական հանրագիտարանային ավանդույթի և պատմական տեղեկությունների համակարգման մեթոդների ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Այն նպաստում է պատմական աղբյուրների քննադատական ընկալմանը, միջնադարյան գիտելիքի կառուցվածքի բացահայտմանը և արաբալեզու գիտական ժառանգության նշանակության գնահատմանը։

Обновлено. 2026-11-20
Նյութի օգտագործման մեթոդը Յակուտ ալ-Համավիի «Երկրների բառարանում»

Бесплатно

Другие авторы

Все авторы
Հովհաննես Շիրազ Հովհաննես Շիրազ 1915 թ․ – 1984 թ․ Հովհաննես Շիրազը հայ ժողովրդի ամենասիրված բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները խորապես կապված են հայրենիքի, մոր կերպարի և ազգային ցավի հետ։ Շիրազի լեզուն պարզ է, ժողովրդական և շատ հուզական։ Նրա հայտնի գործերից են «Հայոց դանթեականը», «Մայրս» և բազմաթիվ հայրենասիրական բանաստեղծություններ։ Նա հաճախ արտահայտել է ժողովրդի ցավն ու ուրախությունը։ Շիրազը մեծ ազդեցություն է ունեցել սերունդների վրա իր անմիջական ոճով։ Նրա պոեզիան հաճախ արտասանվում է դպրոցներում և միջոցառումների ժամանակ։ Նա համարվում է 20-րդ դարի ամենաժողովրդական բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները դարձել են ազգային հիշողության մաս։ Շիրազը մինչ օրս սիրելի է ընթերցողների լայն շրջանակի համար։ menu_book5 Подробнее Մխիթար Գոշ Մխիթար Գոշ 1130 թ․ – 1213 թ․ Մխիթար Գոշ միջնադարյան հայ մեծ մտածող, իրավագետ, առակագիր, մանկավարժ և հասարակական գործիչ էր, որը ապրել է XII–XIII դարերում։ Նա հայտնի է որպես հայ իրավագիտության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից մեկը։ Նրա ամենահայտնի աշխատությունը «Դատաստանագիրքն» է, որը համարվում է հայկական իրավունքի կարևորագույն հուշարձաններից և երկար ժամանակ ծառայել է որպես օրենքների ժողովածու։ Մխիթար Գոշը գրել է նաև բազմաթիվ առակներ, որոնց միջոցով քարոզել է բարություն, արդարություն, իմաստություն և ազնվություն։ Նա մեծ դեր է ունեցել կրթության և մշակույթի զարգացման գործում, հիմնել է դպրոցներ և նպաստել գիտելիքների տարածմանը։ Գոշի ստեղծագործությունները կարևոր նշանակություն ունեն հայ գրականության, իրավունքի և մանկավարժության պատմության մեջ։ Նրա անունը մինչ օրս համարվում է իմաստության, արդարադատության և ազգային մշակույթի խորհրդանիշ։ menu_book9 Подробнее Ղազարոս Աղայան Ղազարոս Աղայան 1840 թ․ – 1911 թ․ Ղազարոս Աղայանը մանկական գրականության հիմնադիրներից է։ Նա գրել է բազմաթիվ հեքիաթներ, պատմվածքներ և կրթական նյութեր երեխաների համար։ Նրա ստեղծագործություններն ունեն դաստիարակչական և բարոյական նշանակություն։ Աղայանը նաև ակտիվ մանկավարժ էր։ Նա մեծ դեր է ունեցել ազգային կրթության զարգացման գործում։ Նրա հերոսները սովորեցնում են ազնվություն, աշխատասիրություն և բարություն։ Աղայանի լեզուն պարզ և հասկանալի է երեխաների համար։ Նրա հեքիաթները մինչ օրս ընդգրկված են դպրոցական ծրագրերում։ Մի քանի սերունդ մեծացել է նրա գրքերով։ Նա համարվում է հայ մանկական գրականության դասականներից մեկը։ menu_book5 Подробнее Ներսես Շնորհալի Ներսես Շնորհալի 1102 թ․ – 1173 թ․ Ներսես Շնորհալին եղել է հայ եկեղեցու կաթողիկոս, բանաստեղծ և աստվածաբան։ Նա հայտնի է իր հոգևոր երգերով, աղոթքներով և բանաստեղծություններով։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում բարությունը, սերը և մարդասիրությունը։ Շնորհալին ձգտել է միավորել մարդկանց և ամրապնդել քրիստոնեական արժեքները։ Նրա գրական լեզուն պարզ է, բայց միևնույն ժամանակ խորիմաստ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ եկեղեցական շարականներ։ Ներսես Շնորհալու ստեղծագործությունները մինչ օրս օգտագործվում են հայկական եկեղեցական կյանքում։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հայ մշակույթի և կրթության զարգացման մեջ։ Նա համարվում է հայ միջնադարյան գրականության ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա անունը շարունակում է մնալ ազգային հպարտության աղբյուր։ menu_book13 Подробнее Գաբրիել Սունդուկյան Գաբրիել Սունդուկյան 1825 թ․ – 1912 թ․ Հայ մեծ դրամատուրգ, արձակագիր և հասարակական գործիչ էր, որը համարվում է հայկական ռեալիստական դրամատուրգիայի հիմնադիրը։ Նա ծնվել է 1825 թվականի հուլիսի 11-ին՝ Թիֆլիսում, և մահացել 1912 թվականի մարտի 29-ին։ Սունդուկյանի ստեղծագործություններում արտացոլված են XIX դարի հայ հասարակության կյանքը, կենցաղը, սովորույթներն ու սոցիալական խնդիրները։ Նրա ամենահայտնի պիեսներից են «Պեպո»-ն, «Խաթաբալա»-ն և «Էլի մեկ զոհ»-ը, որոնք մեծ ժողովրդականություն են վայելում մինչ օրս։ Սունդուկյանը կարևոր դեր է ունեցել հայկական թատրոնի զարգացման գործում, իսկ նրա ստեղծագործությունները դարձել են հայ դրամատուրգիայի դասական նմուշներ։ Նրա անունը կրում է Գաբրիել Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոնը, որը Հայաստանի ամենահեղինակավոր թատրոններից է։ menu_book2 Подробнее Հրանտ Մաթևոսյան Հրանտ Մաթևոսյան 1935 թ․ – 2002 թ․ Հրանտ Մաթևոսյանը համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի մեծագույն վարպետներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում խորությամբ ներկայացված են գյուղական կյանքը, մարդկային հարաբերությունները և ազգային մտածողությունը։Հրանտ Մաթևոսյանը հայ արձակի ամենամեծ վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական աշխարհի, մարդու և բնության փոխհարաբերությունը։ Նա հայտնի է իր խորը հոգեբանական դիտարկումներով և յուրահատուկ լեզվով։ Նրա գործերը հաճախ ներկայացնում են մարդու ներքին պայքարը և ազգային մտածողությունը։ Մաթևոսյանի հայտնի գործերից են «Մենք ենք, մեր սարերը» և բազմաթիվ պատմվածքներ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից գրականության վրա։ Նրա լեզուն պատկերավոր և փիլիսոփայական է։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս ուսումնասիրվում են։ Նա համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի հիմնասյուներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը ազգային արժեք է։ menu_book4 Подробнее