Ирматов, Бахтиер Мадаменбекович

Ирматов, Бахтиер Мадаменбекович

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

History

Նյութի օգտագործման մեթոդը Յակուտ ալ-Համավիի «Երկրների բառարանում»

Աշխատությունը նվիրված է միջնադարյան արաբ աշխարհագրական և հանրագիտարանային գրականության կարևորագույն հուշարձաններից մեկի՝ Յակուտ ալ-Համավիի «Մուջամ ալ-Բուլդան» աշխատության մեջ օգտագործված նյութերի ուսումնասիրման մեթոդներին, դրանց հավաքման, ընտրության, համակարգման և ներկայացման սկզբունքներին։ Քննության առանցքում միջնադարյան արաբ գիտական ավանդույթում աշխարհագրական տեղեկությունների մշակման առանձնահատկություններն են, ինչպես նաև այն աղբյուրագիտական մոտեցումները, որոնց միջոցով հեղինակը ձևավորել է իր ժամանակի աշխարհագրական գիտելիքների ընդարձակ ամբողջությունը։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու Յակուտ ալ-Համավիի գիտական հետաքրքրությունների շրջանակին, նրա կիրառած տեղեկատվական աղբյուրների բազմազանությանը և տարբեր բնույթի տեղեկությունների համադրման եղանակներին։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի աշխարհագրական անվանումների, տեղանունների, բնակավայրերի, տարածքների, պատմական իրադարձությունների, մշակութային ավանդույթների և ժողովուրդների մասին տվյալների հավաքագրման ու դասակարգման սկզբունքների ուսումնասիրությունը։ «Մուջամ ալ-Բուլդան»-ը ոչ միայն աշխարհագրական տեղեկատու է, այլև պատմական, գրական, լեզվաբանական և ազգագրական հարուստ նյութ պարունակող հանրագիտարանային երկ, որտեղ աշխարհագրական նկարագրությունները զուգակցվում են պատմական հիշատակությունների, գրավոր աղբյուրներից քաղվածքների, լեզվական մեկնաբանությունների և տարբեր գիտական ավանդույթներից պահպանված տեղեկությունների հետ։ Հետևաբար, դրանում օգտագործված նյութերի ուսումնասիրությունը կարևոր է միջնադարյան մահմեդական աշխարհի գիտելիքների ձևավորման և փոխանցման գործընթացները հասկանալու համար։ Աշխատանքի թեմատիկ շրջանակը թույլ է տալիս դիտարկել նաև հեղինակի աղբյուրագիտական մոտեցումները, տեղեկությունների հավաստիության և արժեքավորության գնահատման հարցերը, ինչպես նաև տարբեր հեղինակների ու պատմական ավանդությունների հաղորդած տվյալների համադրման նշանակությունը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում գիտական ժառանգության պահպանման խնդիրը, քանի որ նմանատիպ հանրագիտարանային աշխատություններում հաճախ արտացոլված են ավելի վաղ ժամանակաշրջանների գրավոր աղբյուրներ, որոնց մի մասը հետագայում կորել է կամ պահպանվել է միայն հետագա հեղինակների մեջբերումների միջոցով։ Այս տեսանկյունից Յակուտ ալ-Համավիի երկը կարևոր սկզբնաղբյուր է ոչ միայն արաբական աշխարհագրության, այլև Մերձավոր Արևելքի, Կովկասի և հարակից տարածաշրջանների պատմության, պատմական աշխարհագրության ու մշակութային կապերի ուսումնասիրության համար։ Աշխատությունը արժեքավոր է արևելագիտության, արաբագիտության, պատմագրության և աղբյուրագիտության մասնագետների, ինչպես նաև միջնադարյան գիտական մտքի զարգացման, արաբական հանրագիտարանային ավանդույթի և պատմական տեղեկությունների համակարգման մեթոդների ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Այն նպաստում է պատմական աղբյուրների քննադատական ընկալմանը, միջնադարյան գիտելիքի կառուցվածքի բացահայտմանը և արաբալեզու գիտական ժառանգության նշանակության գնահատմանը։

Updated: 2026-11-20
Նյութի օգտագործման մեթոդը Յակուտ ալ-Համավիի «Երկրների բառարանում»

Free

Համո Սահյան Համո Սահյան 1914 թ․ – 1993 թ․ Համո Սահյանը բնության և հայրենիքի մեծ երգիչն է։ Նրա պոեզիան առանձնանում է պարզությամբ, խորությամբ և ազգային ոգով։Համո Սահյանը հայ բնապատկերային և քնարական պոեզիայի ամենասիրված հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունեն բնությունը, գյուղը և մարդը։ Սահյանի լեզուն պարզ է, բայց խորապես զգացմունքային։ Նրա բանաստեղծությունները հաճախ արտահայտում են կյանքի գեղեցկությունն ու ցավը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել ժողովրդական մտածողության վրա։ Նրա գործերը լայնորեն տարածված են Հայաստանում։ Սահյանի պոեզիան համադրվում է պարզության և փիլիսոփայության հետ։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ ուսումնասիրվում են դպրոցներում։ Նա համարվում է 20-րդ դարի մեծ քնարերգուներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը ազգային արժեք է։ menu_book2 Read more Հրանտ Մաթևոսյան Հրանտ Մաթևոսյան 1935 թ․ – 2002 թ․ Հրանտ Մաթևոսյանը համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի մեծագույն վարպետներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում խորությամբ ներկայացված են գյուղական կյանքը, մարդկային հարաբերությունները և ազգային մտածողությունը։Հրանտ Մաթևոսյանը հայ արձակի ամենամեծ վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական աշխարհի, մարդու և բնության փոխհարաբերությունը։ Նա հայտնի է իր խորը հոգեբանական դիտարկումներով և յուրահատուկ լեզվով։ Նրա գործերը հաճախ ներկայացնում են մարդու ներքին պայքարը և ազգային մտածողությունը։ Մաթևոսյանի հայտնի գործերից են «Մենք ենք, մեր սարերը» և բազմաթիվ պատմվածքներ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից գրականության վրա։ Նրա լեզուն պատկերավոր և փիլիսոփայական է։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս ուսումնասիրվում են։ Նա համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի հիմնասյուներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը ազգային արժեք է։ menu_book4 Read more Գրիգոր Նարեկացի Գրիգոր Նարեկացի 951 թ․ – 1003 թ․ Գրիգոր Նարեկացին միջնադարյան հայ գրականության և քրիստոնեական մտքի ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Մատյան ողբերգությունն» է, որը հաճախ կոչվում է պարզապես «Նարեկ»։ Գիրքը բաղկացած է աղոթքներից և հոգևոր խորհրդածություններից։ Նարեկացին խորությամբ ուսումնասիրել է մարդու հոգին, մեղքը, ապաշխարությունն ու հավատքը։ Նրա լեզուն չափազանց հարուստ և պատկերավոր է։ Նարեկացու ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ հոգևոր մշակույթի վրա։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ 2015 թվականին նա հռչակվել է Կաթոլիկ եկեղեցու Վարդապետ։ Նարեկացին համարվում է համաշխարհային քրիստոնեական գրականության կարևոր հեղինակներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել ամբողջ աշխարհում։ menu_book29 Read more Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) 1835 թ․ – 1888 թ․ Րաֆֆին հայ պատմավեպի ամենահայտնի ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում ազգային ազատագրության և հայրենասիրության թեմաները։ «Սամվել», «Խենթը» և «Դավիթ Բեկ» վեպերը համարվում են հայ գրականության դասականներ։ Նա ստեղծել է ուժեղ և հիշվող հերոսներ։ Րաֆֆու կերպարները պայքարում են հանուն ազատության և արդարության։ Նրա գրքերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ երիտասարդության վրա։ Նա կարողացել է պատմությունը ներկայացնել հետաքրքիր և կենդանի ձևով։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Րաֆֆին համարվում է ազգային մտածողության ձևավորման կարևոր գործիչ։ Նրա անունը մշտապես կապված է հայրենասիրական գրականության հետ։ menu_book18 Read more Պերճ Պռոշյան Պերճ Պռոշյան 1837 թ․ – 1907 թ․ Պերճ Պռոշյանը հայ ռեալիստական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նա իր ստեղծագործություններում պատկերել է գյուղական կյանքը և հասարակ մարդկանց առօրյան։ Նրա հերոսները սովորական մարդիկ են՝ իրենց խնդիրներով ու երազանքներով։ Պռոշյանը մեծ ուշադրություն է դարձրել սոցիալական հարցերին։ Նրա գրքերը արժեքավոր տեղեկություններ են տալիս 19-րդ դարի հայկական կյանքի մասին։ Նա կարևորել է կրթության և լուսավորության դերը։ Նրա լեզուն պարզ է և բնական։ Պռոշյանի ստեղծագործությունները աչքի են ընկնում իրատեսական նկարագրություններով։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա անունը շարունակում է հիշվել որպես ռեալիզմի կարևոր ներկայացուցիչ։ menu_book3 Read more Եղիշե Չարենց Եղիշե Չարենց 1897 թ․ – 1937 թ․ Եղիշե Չարենցը հայ նորագույն գրականության ամենաազդեցիկ հեղինակներից է։ Նա բանաստեղծ, արձակագիր և թարգմանիչ էր, որը նորարարական մոտեցումներ բերեց հայ պոեզիա։ Նրա ստեղծագործություններում միահյուսված են հայրենասիրությունը, հեղափոխական գաղափարները և մարդու ներքին պայքարը։ «Ես իմ անուշ Հայաստանի» բանաստեղծությունը դարձել է ազգային խորհրդանիշ։ Չարենցի լեզուն համարձակ է, հարուստ և ժամանակակից։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել 20-րդ դարի հայ գրականության զարգացման վրա։ Չնայած քաղաքական հալածանքներին, նրա ստեղծագործությունները պահպանեցին իրենց արժեքը։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Չարենցը համարվում է հայ մշակույթի խորհրդանշական դեմքերից մեկը։ Նրա գրական ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book10 Read more