Խատամյան, Թեոդորոս

Лингвистика

Աշխատությունը լեզվաբանական և բանասիրական բնույթի պաշտպանական ու բանավիճային երկ է, որի հիմնական նպատակն է պաշտպանել հայոց գրաբարի նոր քերականությունը և հակադարձել դրա վերաբերյալ հնչեցված քննադատություններին ու զրպարտություններին։ Այն ներկայացնում է հայերենի դասական գրական լեզվի քերականական ուսումնասիրության շուրջ ծավալված գիտական ու մտավոր բանավեճը՝ անդրադառնալով լեզվի կանոնների սահմանման, քերականական համակարգի մեկնաբանման, լեզվական ճշտության և գրավոր խոսքի մշակույթի կարևոր հարցերին։ Հեղինակը հանդես է գալիս ի պաշտպանություն նոր քերականական աշխատության՝ փորձելով հիմնավորել դրա գիտական մոտեցումների և լեզվաբանական դրույթների արժանահավատությունը, բացահայտել հակառակորդի քննադատության անհիմն կողմերը և վերականգնել վիճարկվող աշխատության հեղինակությունն ու արժեքը։ Երկի բովանդակային առանցքը հայոց գրաբարի քերականական օրինաչափությունների պաշտպանությունն է, ինչպես նաև լեզվի ուսումնասիրության ընթացքում գիտական փաստարկման, տրամաբանական հետևողականության և մասնագիտական անաչառության կարևորության ընդգծումը։ Հատկանշական է ստեղծագործության բանավիճային բնույթը. այն կառուցված է հակադարձման, առարկության և փաստարկված պաշտպանության սկզբունքներով, ինչը նրան հաղորդում է հրապարակախոսական սրություն և գիտական poleմիկայի առանձնահատկություններ։ Հեղինակը լեզվական հարցերը դիտարկում է ոչ միայն որպես քերականական կանոնների և ձևերի ուսումնասիրության առարկա, այլև որպես հայ մտավոր ու կրթական կյանքի կարևոր բաղադրիչ՝ ընդգծելով գրաբարի պահպանման, կանոնակարգման և գիտական մշակման անհրաժեշտությունը։ Աշխատության մեջ արտահայտված դիրքորոշումը վկայում է այն ժամանակաշրջանի հայ բանասիրական մտքի զարգացման այն միտումների մասին, որոնց շրջանակում հայոց լեզվի ուսումնասիրությունը աստիճանաբար ձեռք էր բերում ավելի համակարգված և գիտական բնույթ, իսկ քերականական աշխատությունները դառնում էին մասնագիտական քննարկումների ու մտավոր հակասությունների առարկա։ Այն կարևոր նշանակություն ունի հայ քերականագիտական մտքի պատմության տեսանկյունից, քանի որ արտացոլում է լեզվաբանական գիտելիքի ձևավորման, քերականական նորմերի հաստատման և գիտական հեղինակության շուրջ ընթացող քննարկումները։ Միաժամանակ երկը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու գրաբարի՝ որպես հայ մշակութային, գրական և կրթական ժառանգության հիմնարար լեզվական շերտի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքի մասին։ Այն արժեքավոր է հայագիտության, հայոց լեզվի պատմության, գրաբարի քերականության և հայ բանասիրական մտքի զարգացման հարցերով հետաքրքրվողների համար, ինչպես նաև այն հետազոտողների, որոնք ուսումնասիրում են հայալեզու գիտական բանավեճի ավանդույթները, լեզվական նորմավորման գործընթացները և հայ կրթամշակութային կյանքի պատմությունը։