Խատամյան, Թեոդորոս

Խատամյան, Թեոդորոս

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

Linguistics

Պատասխան իմաստակի անհիմն զրպարտություններին՝ ընդդեմ նախորդ տարում տպագրված հայոց գրաբարի նոր քերականության

Աշխատությունը լեզվաբանական և բանասիրական բնույթի պաշտպանական ու բանավիճային երկ է, որի հիմնական նպատակն է պաշտպանել հայոց գրաբարի նոր քերականությունը և հակադարձել դրա վերաբերյալ հնչեցված քննադատություններին ու զրպարտություններին։ Այն ներկայացնում է հայերենի դասական գրական լեզվի քերականական ուսումնասիրության շուրջ ծավալված գիտական ու մտավոր բանավեճը՝ անդրադառնալով լեզվի կանոնների սահմանման, քերականական համակարգի մեկնաբանման, լեզվական ճշտության և գրավոր խոսքի մշակույթի կարևոր հարցերին։ Հեղինակը հանդես է գալիս ի պաշտպանություն նոր քերականական աշխատության՝ փորձելով հիմնավորել դրա գիտական մոտեցումների և լեզվաբանական դրույթների արժանահավատությունը, բացահայտել հակառակորդի քննադատության անհիմն կողմերը և վերականգնել վիճարկվող աշխատության հեղինակությունն ու արժեքը։ Երկի բովանդակային առանցքը հայոց գրաբարի քերականական օրինաչափությունների պաշտպանությունն է, ինչպես նաև լեզվի ուսումնասիրության ընթացքում գիտական փաստարկման, տրամաբանական հետևողականության և մասնագիտական անաչառության կարևորության ընդգծումը։ Հատկանշական է ստեղծագործության բանավիճային բնույթը. այն կառուցված է հակադարձման, առարկության և փաստարկված պաշտպանության սկզբունքներով, ինչը նրան հաղորդում է հրապարակախոսական սրություն և գիտական poleմիկայի առանձնահատկություններ։ Հեղինակը լեզվական հարցերը դիտարկում է ոչ միայն որպես քերականական կանոնների և ձևերի ուսումնասիրության առարկա, այլև որպես հայ մտավոր ու կրթական կյանքի կարևոր բաղադրիչ՝ ընդգծելով գրաբարի պահպանման, կանոնակարգման և գիտական մշակման անհրաժեշտությունը։ Աշխատության մեջ արտահայտված դիրքորոշումը վկայում է այն ժամանակաշրջանի հայ բանասիրական մտքի զարգացման այն միտումների մասին, որոնց շրջանակում հայոց լեզվի ուսումնասիրությունը աստիճանաբար ձեռք էր բերում ավելի համակարգված և գիտական բնույթ, իսկ քերականական աշխատությունները դառնում էին մասնագիտական քննարկումների ու մտավոր հակասությունների առարկա։ Այն կարևոր նշանակություն ունի հայ քերականագիտական մտքի պատմության տեսանկյունից, քանի որ արտացոլում է լեզվաբանական գիտելիքի ձևավորման, քերականական նորմերի հաստատման և գիտական հեղինակության շուրջ ընթացող քննարկումները։ Միաժամանակ երկը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու գրաբարի՝ որպես հայ մշակութային, գրական և կրթական ժառանգության հիմնարար լեզվական շերտի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքի մասին։ Այն արժեքավոր է հայագիտության, հայոց լեզվի պատմության, գրաբարի քերականության և հայ բանասիրական մտքի զարգացման հարցերով հետաքրքրվողների համար, ինչպես նաև այն հետազոտողների, որոնք ուսումնասիրում են հայալեզու գիտական բանավեճի ավանդույթները, լեզվական նորմավորման գործընթացները և հայ կրթամշակութային կյանքի պատմությունը։

Updated: 2026-11-10
Պատասխան իմաստակի անհիմն զրպարտություններին՝ ընդդեմ նախորդ տարում տպագրված հայոց գրաբարի նոր քերականության

Free

Եղիշե Չարենց Եղիշե Չարենց 1897 թ․ – 1937 թ․ Եղիշե Չարենցը հայ նորագույն գրականության ամենաազդեցիկ հեղինակներից է։ Նա բանաստեղծ, արձակագիր և թարգմանիչ էր, որը նորարարական մոտեցումներ բերեց հայ պոեզիա։ Նրա ստեղծագործություններում միահյուսված են հայրենասիրությունը, հեղափոխական գաղափարները և մարդու ներքին պայքարը։ «Ես իմ անուշ Հայաստանի» բանաստեղծությունը դարձել է ազգային խորհրդանիշ։ Չարենցի լեզուն համարձակ է, հարուստ և ժամանակակից։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել 20-րդ դարի հայ գրականության զարգացման վրա։ Չնայած քաղաքական հալածանքներին, նրա ստեղծագործությունները պահպանեցին իրենց արժեքը։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Չարենցը համարվում է հայ մշակույթի խորհրդանշական դեմքերից մեկը։ Նրա գրական ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book10 Read more Միսաք Մեծարենց Միսաք Մեծարենց 1886 թ․ – 1908 թ․ Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարական պոեզիայի ամենապայծառ ներկայացուցիչներից է։ Չնայած կարճ կյանքին, նա ստեղծել է բարձրարժեք գրական ժառանգություն։Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարերգության ամենապայծառ անուններից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունեն բնությունը, սերը և կյանքի գեղեցկությունը։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա հասցրել է ստեղծել բարձրարժեք պոեզիա։ Նրա լեզուն երաժշտական է և նուրբ։ Մեծարենցը մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ռոմանտիկ պոեզիայի վրա։ Նրա բանաստեղծությունները լի են լույսով և զգացմունքայնությամբ։ Նա համարվում է արևմտահայ պոեզիայի ամենաքնարական ձայներից մեկը։ Նրա գործերը մինչ օրս սիրով ընթերցվում են։ Նրա ժառանգությունը փոքր ծավալով, բայց մեծ արժեք ունի։ Նա հայ գրականության բացառիկ տաղանդներից է։ menu_book2 Read more Պարույր Սևակ Պարույր Սևակ 1924 թ․ – 1971 թ․ Պարույր Սևակը հայ գրականության ամենախոր և վերլուծական մտածող բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն մարդու ներաշխարհը, հասարակությունը և պատմական հիշողությունը։ Սևակը հայտնի է իր «Անլռելի զանգակատուն» պոեմով, որը նվիրված է Կոմիտասին։ Նրա լեզուն համարձակ է, նորարարական և մտավոր։ Սևակը հաճախ քննադատել է հասարակական խնդիրները և կեղծ արժեքները։ Նրա պոեզիան համադրում է զգացմունքներն ու ինտելեկտը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից պոեզիայի վրա։ Նրա ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Սևակը համարվում է 20-րդ դարի ամենաազդեցիկ բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book9 Read more Վահան Թեքեյան Վահան Թեքեյան 1878 թ․ – 1945 թ․ Վահան Թեքեյանը սփյուռքահայ գրականության ամենահայտնի բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հայտնի են իրենց խորը քնարականությամբ և հայրենասիրությամբ։ Թեքեյանը գրել է սիրո, հայրենիքի և մարդկային կյանքի մասին։ Նա նաև ակտիվ լրագրող և հասարակական գործիչ էր։ Նրա պոեզիան մեծ ճանաչում է ստացել հայկական սփյուռքում։ Թեքեյանի լեզուն նուրբ է և արտահայտիչ։ Նա կարևոր դեր է ունեցել արևմտահայ մշակույթի պահպանման գործում։ Նրա գործերը թարգմանվել են տարբեր լեզուներով։ Շատ գրականագետներ նրան անվանում են «Սփյուռքի բանաստեղծ իշխան»։ Նրա անունը շարունակում է մնալ հայ պոեզիայի կարևոր էջերից մեկը։ menu_book2 Read more Ավետիք Իսահակյան Ավետիք Իսահակյան 1875 թ․ – 1957 թ․ Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա պոեզիան լի է սիրո, հայրենիքի, կարոտի և մարդկային զգացմունքների թեմաներով։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև արտերկրում։Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում սերը, հայրենիքը, կարոտը և մարդու ներաշխարհը։ Իսահակյանի լեզուն առանձնանում է մեղմությամբ, երաժշտականությամբ և խոր զգացմունքայնությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Աբու Լալա Մահարին» և բազմաթիվ քնարական բանաստեղծություններ։ Նա երկար տարիներ ապրել է արտասահմանում, սակայն մշտապես կապված է եղել հայրենիքի հետ։ Իսահակյանի պոեզիան մեծ ճանաչում է ստացել նաև միջազգային մակարդակով։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Նա եղել է նաև հասարակական և մշակութային ակտիվ գործիչ։ Իսահակյանի ստեղծագործությունները շարունակում են սիրել տարբեր սերունդներ։ Նա համարվում է հայ պոեզիայի մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book3 Read more Վահան Թոթովենց Վահան Թոթովենց 1894 թ․ – 1938 թ․ Վահան Թոթովենց հայ արձակագիր, դրամատուրգ և լրագրող է, որը համարվում է XX դարի հայ գրականության կարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները առանձնանում են իրականության խոր ու պատկերավոր նկարագրություններով, որտեղ արտացոլված են հայ ժողովրդի կյանքը, ցավը և դիմադրողականությունը պատմական ծանր ժամանակներում։ Թոթովենցի գրականության հիմնական թեմաներն են արևմտահայ կյանքի պատկերումը, պատերազմները, գաղթը և մարդու ճակատագիրը բարդ սոցիալական ու քաղաքական պայմաններում։ Նրա գործերում հաճախ զգացվում է անձնական փորձի ազդեցությունը, ինչը դրանք դարձնում է ավելի անկեղծ և ազդեցիկ։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործություններից է «Հին Հռոմեական ճանապարհի վրա» վեպը, որտեղ նա նկարագրում է իր մանկությունը և արևմտահայ իրականությունը՝ հարուստ ու կենդանի լեզվով։ Թոթովենցը նաև զբաղվել է լրագրությամբ և հասարակական գործունեությամբ՝ մասնակցելով ժամանակի մտավոր ու քաղաքական կյանքին։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին նա կապեր է ունեցել հայկական ռազմական ու ազգային շրջանակների հետ, ինչը մեծ ազդեցություն է ունեցել նրա աշխարհայացքի վրա։ 1938 թվականին, ստալինյան բռնաճնշումների ժամանակ, նա ձերբակալվել և գնդակահարվել է։ Չնայած իր կյանքի ողբերգական ավարտին, Վահան Թոթովենցի ստեղծագործությունները այսօր համարվում են հայ գրականության արժեքավոր մաս՝ իրենց պատմական և գեղարվեստական նշանակությամբ։ menu_book2 Read more