Книги автора (1)

Онлайн

История

Կովկասը և Միջին Ասիան Ռուսաստանի արտաքին քաղաքականության մեջ․ XVIII դարի երկրորդ կեսից մինչև XIX դարի 80-ական թվականները

Գիրքը ներկայացնում է XVIII դարի երկրորդ կեսից մինչև XIX դարի 80-ական թվականներն ընկած ժամանակահատվածում Ռուսաստանի արտաքին քաղաքականության կարևորագույն ուղղություններից մեկը՝ Կովկասի և Միջին Ասիայի նկատմամբ Ռուսական կայսրության քաղաքական, դիվանագիտական, ռազմական և ռազմավարական գործունեությունը։ Հետազոտության առանցքում են ռուս-կովկասյան և ռուս-միջինասիական հարաբերությունների ձևավորման ու զարգացման պատմական գործընթացները, տարածաշրջաններում Ռուսաստանի ազդեցության աստիճանական ընդլայնումը, տեղական ժողովուրդների և իշխանությունների հետ հաստատված կապերը, ինչպես նաև այդ տարածքների նկատմամբ կայսրության հետաքրքրությունների ձևավորման քաղաքական ու աշխարհաքաղաքական նախադրյալները։ Հեղինակներն ուսումնասիրում են Ռուսաստանի արևելյան քաղաքականության պատմական արմատները՝ անդրադառնալով դեռևս XVI դարում ձևավորված կապերին, որոնք հետագա դարերում աստիճանաբար ամրապնդվեցին և նշանակալի դեր ունեցան տարածաշրջանային հարաբերությունների զարգացման գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում XVIII դարի երկրորդ կեսին և XIX դարում Կովկասում տեղի ունեցած քաղաքական փոփոխություններին, ռուսական իշխանության հաստատման գործընթացին, վրացական թագավորությունների հետ հարաբերություններին, Հյուսիսային Կովկասի ժողովուրդների հետ փոխհարաբերություններին, ինչպես նաև Իրանի և Օսմանյան կայսրության հետ տարածաշրջանային ազդեցության համար ծավալված պայքարին։ Քննարկվում են Ռուսաստանի քաղաքականության տարբեր ուղղությունները, դիվանագիտական բանակցությունները, պայմանագրային հարաբերությունները, ռազմական գործողությունները և այն գործոնները, որոնք պայմանավորել են Կովկասի ռազմավարական նշանակության աճը կայսրության արտաքին քաղաքական ծրագրերում։ Հետազոտության մյուս կարևոր ուղղությունը Միջին Ասիայի նկատմամբ Ռուսաստանի քաղաքականությունն է, որի շրջանակում ներկայացվում են տարածաշրջանի խանությունների, տեղական իշխանությունների և քաղաքական կենտրոնների հետ հարաբերությունները, ռուսական ազդեցության ընդլայնման նպատակները, առևտրատնտեսական կապերի զարգացումը և տարածաշրջանում քաղաքական ներկայություն հաստատելու գործընթացները։ Ուշադրության կենտրոնում են Բուխարայի, Խիվայի և Կոկանդի խանությունների հետ հարաբերությունները, ինչպես նաև Աֆղանստանի, Իրանի և Միջին Ասիայի հարակից տարածքների աշխարհաքաղաքական նշանակությունը։ Հեղինակներն անդրադառնում են նաև Ռուսաստանի և Մեծ Բրիտանիայի մրցակցությանը Ասիայում՝ բացահայտելով տարածաշրջանի նկատմամբ երկու տերությունների ռազմավարական հետաքրքրությունները, դիվանագիտական հակասությունները և ազդեցության ոլորտների ընդլայնման ձգտումները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում ռուսական քաղաքականության շարունակականության և Կովկասյան ու Միջինասիական ուղղությունների փոխկապակցվածության ուսումնասիրությանը՝ ցույց տալով, թե ինչպես էին տարբեր տարածաշրջաններում իրականացվող քաղաքական նախաձեռնությունները ներառվում կայսրության ընդհանուր արտաքին քաղաքական համակարգում։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես էին աշխարհագրական դիրքը, միջազգային քաղաքական իրավիճակը, հարևան պետությունների շահերը, տեղական իշխանությունների դիրքորոշումները, տնտեսական կապերն ու ռազմական գործոնները փոխազդում Ռուսաստանի արևելյան քաղաքականության ձևավորման ընթացքում։ Պատմական նյութի վերլուծության միջոցով ներկայացվում են նաև տարածաշրջանների քաղաքական կառուցվածքի առանձնահատկությունները, տեղական հասարակությունների և իշխանական համակարգերի դերը, ինչպես նաև արտաքին ուժերի ներգրավվածությունը Կովկասի և Միջին Ասիայի պատմական զարգացումներում։ Հետազոտության կարևոր առանձնահատկություններից է երկու աշխարհագրական ուղղությունների համատեղ դիտարկումը, ինչը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու դրանց միջև գոյություն ունեցող քաղաքական, դիվանագիտական և ռազմավարական ընդհանրություններն ու տարբերությունները։ Հեղինակները պատմական իրադարձությունները դիտարկում են փոխկապակցված գործընթացների համատեքստում՝ ուշադրություն դարձնելով ինչպես Ռուսաստանի արտաքին քաղաքական նպատակներին, այնպես էլ տարածաշրջանային հարաբերությունների զարգացման վրա ազդող ներքին և արտաքին հանգամանքներին։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի XVIII–XIX դարերի միջազգային հարաբերությունների, Ռուսական կայսրության ընդարձակման քաղաքականության, Կովկասի և Միջին Ասիայի ժողովուրդների պատմության, ինչպես նաև տարածաշրջանային աշխարհաքաղաքականության ուսումնասիրության համար։ Այն արժեքավոր պատմագիտական հետազոտություն է պատմաբանների, արևելագետների, քաղաքագետների, միջազգային հարաբերությունների մասնագետների, ինչպես նաև Կովկասի, Կենտրոնական Ասիայի և Ռուսական կայսրության պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Գիրքը նպաստում է տարածաշրջանի բարդ պատմական գործընթացների ամբողջական ընկալմանը, հնարավորություն է տալիս համադրելու տարբեր ժողովուրդների և պետությունների շահերը և ավելի խորությամբ հասկանալու այն քաղաքական ու պատմական իրադարձությունները, որոնք էական ազդեցություն են ունեցել Կովկասի և Միջին Ասիայի հետագա զարգացման վրա։

Обновлено. 2026-11-17
Կովկասը և Միջին Ասիան Ռուսաստանի արտաքին քաղաքականության մեջ․ XVIII դարի երկրորդ կեսից մինչև XIX դարի 80-ական թվականները

Бесплатно

Другие авторы

Все авторы
Դերենիկ Դեմիրճյան Դերենիկ Դեմիրճյան 1877 թ․ – 1956 թ․ Դերենիկ Դեմիրճյանը գրող, դրամատուրգ և հասարակական գործիչ էր։ Նա առավել հայտնի է իր «Վարդանանք» պատմական վեպով, որը հայ գրականության կարևորագույն ստեղծագործություններից է։ Դեմիրճյանը մեծ հետաքրքրություն է ցուցաբերել հայկական պատմության և ազգային հերոսների նկատմամբ։ Նրա գործերում հաճախ հանդիպում են հայրենասիրական գաղափարներ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ պիեսներ և պատմվածքներ։ Դեմիրճյանի լեզուն հարուստ է և արտահայտիչ։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պատմական արձակի զարգացման վրա։ Նա կարևոր դեր է ունեցել նաև հայկական թատրոնի զարգացման գործում։ Նրա աշխատանքները մինչ օրս լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Դեմիրճյանը համարվում է հայ դասական գրականության կարևոր ներկայացուցիչներից մեկը։ menu_book7 Подробнее Դանիել Վարուժան Դանիել Վարուժան 1884 թ․ – 1915 թ․ Դանիել Վարուժանը արևմտահայ պոեզիայի ամենատաղանդավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն բնությունը, գյուղական կյանքը և մարդու ստեղծագործ ուժը։ Վարուժանը հիանում էր աշխատանքի գեղեցկությամբ և մարդու հոգևոր ուժով։ Նրա բանաստեղծությունները հարուստ են պատկերներով և զգացմունքներով։ Նա ձգտել է վերածնել ազգային մշակութային արժեքները։ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ նա ձերբակալվել և սպանվել է։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պոեզիայի զարգացման վրա։ Վարուժանի ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Նա համարվում է արևմտահայ գրականության դասականներից մեկը։ menu_book3 Подробнее Համո Սահյան Համո Սահյան 1914 թ․ – 1993 թ․ Համո Սահյանը բնության և հայրենիքի մեծ երգիչն է։ Նրա պոեզիան առանձնանում է պարզությամբ, խորությամբ և ազգային ոգով։Համո Սահյանը հայ բնապատկերային և քնարական պոեզիայի ամենասիրված հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունեն բնությունը, գյուղը և մարդը։ Սահյանի լեզուն պարզ է, բայց խորապես զգացմունքային։ Նրա բանաստեղծությունները հաճախ արտահայտում են կյանքի գեղեցկությունն ու ցավը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել ժողովրդական մտածողության վրա։ Նրա գործերը լայնորեն տարածված են Հայաստանում։ Սահյանի պոեզիան համադրվում է պարզության և փիլիսոփայության հետ։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ ուսումնասիրվում են դպրոցներում։ Նա համարվում է 20-րդ դարի մեծ քնարերգուներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը ազգային արժեք է։ menu_book2 Подробнее Գրիգոր Նարեկացի Գրիգոր Նարեկացի 951 թ․ – 1003 թ․ Գրիգոր Նարեկացին միջնադարյան հայ գրականության և քրիստոնեական մտքի ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Մատյան ողբերգությունն» է, որը հաճախ կոչվում է պարզապես «Նարեկ»։ Գիրքը բաղկացած է աղոթքներից և հոգևոր խորհրդածություններից։ Նարեկացին խորությամբ ուսումնասիրել է մարդու հոգին, մեղքը, ապաշխարությունն ու հավատքը։ Նրա լեզուն չափազանց հարուստ և պատկերավոր է։ Նարեկացու ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ հոգևոր մշակույթի վրա։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ 2015 թվականին նա հռչակվել է Կաթոլիկ եկեղեցու Վարդապետ։ Նարեկացին համարվում է համաշխարհային քրիստոնեական գրականության կարևոր հեղինակներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել ամբողջ աշխարհում։ menu_book29 Подробнее Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) 1878 թ․ – 1915 թ․ Սիամանթոն արևմտահայ գրականության ամենահզոր բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները նվիրված են ազգային պայքարին, ազատությանը և մարդկային արժանապատվությանը։ Նա մեծ ցավով նկարագրել է հայ ժողովրդի ողբերգական ճակատագիրը։ Սիամանթոյի լեզուն ուժեղ է, կրակոտ և հուզական։ Նրա պոեզիան հաճախ արտահայտում է բողոք և արդարության պահանջ։ Հայոց ցեղասպանության տարիներին նա զոհվել է օսմանյան իշխանությունների կողմից։ Նրա գործերը դարձել են ազգային հիշողության կարևոր մաս։ Սիամանթոն մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա հայ բանաստեղծների վրա։ Նրա ստեղծագործությունները շարունակում են արդիական մնալ։ Նա համարվում է ազատատենչ պոեզիայի խորհրդանիշներից մեկը։ menu_book2 Подробнее Մուրացան (Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան) Մուրացան (Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան) 1854 թ․ – 1908 թ․ Մուրացանը հայ պատմական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Գևորգ Մարզպետունի» վեպն է։ Վեպում ներկայացվում են Հայաստանի պատմության կարևոր էջերը։ Մուրացանը մեծ հետաքրքրություն ուներ ազգային անցյալի նկատմամբ։ Նրա ստեղծագործությունները ներշնչված են հայրենասիրական գաղափարներով։ Նա ձգտել է ընթերցողին ծանոթացնել հայկական պատմությանը։ Նրա կերպարները հաճախ մարմնավորում են քաջություն և նվիրվածություն։ Մուրացանի լեզուն հարուստ է և արտահայտիչ։ Նրա գրքերը մինչ օրս մեծ հետաքրքրությամբ ընթերցվում են։ Նա կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայ պատմավեպի զարգացման մեջ։ menu_book18 Подробнее