Киркчян, Альберт Айрикович

Киркчян, Альберт Айрикович

menu_book Посмотреть материалы

Книги автора (1)

Онлайн

История

Ռուս-իրանական պատերազմը 1826–1828 թվականներին․ պատմություն և պատմագրություն

Գիրքը նվիրված է XIX դարի առաջին կեսի ռուս-իրանական պատերազմին, որը տեղի է ունեցել 1826–1828 թվականներին և կարևոր նշանակություն ունեցել Հարավային Կովկասի քաղաքական, ռազմական ու տարածքային վերափոխումների գործում։ Աշխատության առանցքում երկու պետությունների միջև ծավալված ռազմական հակամարտության պատմական ընթացքի, դրա առաջացման պատճառների, քաղաքական նախադրյալների, ռազմավարական նպատակների և տարածաշրջանային հետևանքների ուսումնասիրությունն է։ Ներկայացվող ժամանակաշրջանը բնութագրվում էր Ռուսական կայսրության՝ Կովկասում իր դիրքերն ամրապնդելու քաղաքականությամբ և Իրանի՝ տարածաշրջանում նախկին ազդեցությունը պահպանելու ձգտմամբ, ինչի արդյունքում հակասությունները վերածվեցին լայնածավալ ռազմական բախման։ Պատերազմի պատմական նշանակությունը հատկապես մեծ էր Հայաստանի և Հարավային Կովկասի մյուս տարածքների համար, քանի որ ռազմական գործողություններն ու դրանց հաջորդած քաղաքական պայմանավորվածությունները հանգեցրին տարածաշրջանի ուժերի հարաբերակցության էական փոփոխության և նոր վարչաքաղաքական իրողությունների ձևավորման։ Հատուկ ուշադրության է արժանի հակամարտության պատմագրական ուսումնասիրությունը, որը հնարավորություն է տալիս դիտարկել պատերազմի վերաբերյալ տարբեր ժամանակաշրջաններում ձևավորված պատմագիտական մոտեցումները, հետազոտական ուղղությունները, մեկնաբանություններն ու գնահատականները։ Պատմագրական տեսանկյունից կարևոր են ինչպես ռուսական և իրանական պատմագիտական ավանդույթներում ձևավորված տեսակետները, այնպես էլ Հարավային Կովկասի պատմության ուսումնասիրության շրջանակում մշակված մոտեցումները, որոնց համադրությունը նպաստում է իրադարձությունների առավել ամբողջական ընկալմանը։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակը ներառում է պատերազմի քաղաքական և դիվանագիտական նախադրյալների, ռազմական գործողությունների նշանակության, կողմերի շահերի, պատմական զարգացումների փոխկապակցվածության և հակամարտության երկարաժամկետ հետևանքների ուսումնասիրությունը։ Այն կարևոր է նաև այն տեսանկյունից, որ ռուս-իրանական հարաբերությունների պատմությունը դիտարկվում է ոչ միայն որպես երկու պետությունների միջև ռազմական դիմակայության պատմություն, այլև որպես տարածաշրջանային քաղաքականության, միջազգային հարաբերությունների և կայսերական ազդեցության ընդլայնման գործընթացների արտահայտություն։ Ստեղծագործության պատմագիտական արժեքը պայմանավորված է պատմական իրադարձությունների և դրանց վերաբերյալ գիտական մեկնաբանությունների փոխկապակցված դիտարկմամբ, ինչը հնարավորություն է տալիս տարբերակել իրադարձությունների ժամանակագրական ընթացքը, դրանց քաղաքական նշանակությունը և հետագա պատմագիտական ընկալումները։ Նյութը կարևոր նշանակություն ունի XIX դարի Կովկասի պատմությամբ, հայ ժողովրդի պատմական ճակատագրով, ռուս-իրանական հարաբերություններով, տարածաշրջանային հակամարտություններով և պատմագիտության զարգացման հարցերով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Այն կարող է օգտակար լինել պատմաբաններին, արևելագետներին, քաղաքագետներին, ուսանողներին և հետազոտողներին՝ որպես տարածաշրջանի նորագույն պատմական իրողությունների ձևավորման նախադրյալներն ու դրանց գիտական մեկնաբանությունները հասկանալու ուսումնագիտական նյութ։

Обновлено. 2026-11-21
Ռուս-իրանական պատերազմը 1826–1828 թվականներին․ պատմություն և պատմագրություն

Бесплатно

Другие авторы

Все авторы
Գրիգոր Նարեկացի Գրիգոր Նարեկացի 951 թ․ – 1003 թ․ Գրիգոր Նարեկացին միջնադարյան հայ գրականության և քրիստոնեական մտքի ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Մատյան ողբերգությունն» է, որը հաճախ կոչվում է պարզապես «Նարեկ»։ Գիրքը բաղկացած է աղոթքներից և հոգևոր խորհրդածություններից։ Նարեկացին խորությամբ ուսումնասիրել է մարդու հոգին, մեղքը, ապաշխարությունն ու հավատքը։ Նրա լեզուն չափազանց հարուստ և պատկերավոր է։ Նարեկացու ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ հոգևոր մշակույթի վրա։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ 2015 թվականին նա հռչակվել է Կաթոլիկ եկեղեցու Վարդապետ։ Նարեկացին համարվում է համաշխարհային քրիստոնեական գրականության կարևոր հեղինակներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել ամբողջ աշխարհում։ menu_book29 Подробнее Ղազարոս Աղայան Ղազարոս Աղայան 1840 թ․ – 1911 թ․ Ղազարոս Աղայանը մանկական գրականության հիմնադիրներից է։ Նա գրել է բազմաթիվ հեքիաթներ, պատմվածքներ և կրթական նյութեր երեխաների համար։ Նրա ստեղծագործություններն ունեն դաստիարակչական և բարոյական նշանակություն։ Աղայանը նաև ակտիվ մանկավարժ էր։ Նա մեծ դեր է ունեցել ազգային կրթության զարգացման գործում։ Նրա հերոսները սովորեցնում են ազնվություն, աշխատասիրություն և բարություն։ Աղայանի լեզուն պարզ և հասկանալի է երեխաների համար։ Նրա հեքիաթները մինչ օրս ընդգրկված են դպրոցական ծրագրերում։ Մի քանի սերունդ մեծացել է նրա գրքերով։ Նա համարվում է հայ մանկական գրականության դասականներից մեկը։ menu_book5 Подробнее Մխիթար Գոշ Մխիթար Գոշ 1130 թ․ – 1213 թ․ Մխիթար Գոշ միջնադարյան հայ մեծ մտածող, իրավագետ, առակագիր, մանկավարժ և հասարակական գործիչ էր, որը ապրել է XII–XIII դարերում։ Նա հայտնի է որպես հայ իրավագիտության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից մեկը։ Նրա ամենահայտնի աշխատությունը «Դատաստանագիրքն» է, որը համարվում է հայկական իրավունքի կարևորագույն հուշարձաններից և երկար ժամանակ ծառայել է որպես օրենքների ժողովածու։ Մխիթար Գոշը գրել է նաև բազմաթիվ առակներ, որոնց միջոցով քարոզել է բարություն, արդարություն, իմաստություն և ազնվություն։ Նա մեծ դեր է ունեցել կրթության և մշակույթի զարգացման գործում, հիմնել է դպրոցներ և նպաստել գիտելիքների տարածմանը։ Գոշի ստեղծագործությունները կարևոր նշանակություն ունեն հայ գրականության, իրավունքի և մանկավարժության պատմության մեջ։ Նրա անունը մինչ օրս համարվում է իմաստության, արդարադատության և ազգային մշակույթի խորհրդանիշ։ menu_book9 Подробнее Մուրացան (Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան) Մուրացան (Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան) 1854 թ․ – 1908 թ․ Մուրացանը հայ պատմական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Գևորգ Մարզպետունի» վեպն է։ Վեպում ներկայացվում են Հայաստանի պատմության կարևոր էջերը։ Մուրացանը մեծ հետաքրքրություն ուներ ազգային անցյալի նկատմամբ։ Նրա ստեղծագործությունները ներշնչված են հայրենասիրական գաղափարներով։ Նա ձգտել է ընթերցողին ծանոթացնել հայկական պատմությանը։ Նրա կերպարները հաճախ մարմնավորում են քաջություն և նվիրվածություն։ Մուրացանի լեզուն հարուստ է և արտահայտիչ։ Նրա գրքերը մինչ օրս մեծ հետաքրքրությամբ ընթերցվում են։ Նա կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայ պատմավեպի զարգացման մեջ։ menu_book18 Подробнее Հրանտ Մաթևոսյան Հրանտ Մաթևոսյան 1935 թ․ – 2002 թ․ Հրանտ Մաթևոսյանը համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի մեծագույն վարպետներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում խորությամբ ներկայացված են գյուղական կյանքը, մարդկային հարաբերությունները և ազգային մտածողությունը։Հրանտ Մաթևոսյանը հայ արձակի ամենամեծ վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական աշխարհի, մարդու և բնության փոխհարաբերությունը։ Նա հայտնի է իր խորը հոգեբանական դիտարկումներով և յուրահատուկ լեզվով։ Նրա գործերը հաճախ ներկայացնում են մարդու ներքին պայքարը և ազգային մտածողությունը։ Մաթևոսյանի հայտնի գործերից են «Մենք ենք, մեր սարերը» և բազմաթիվ պատմվածքներ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից գրականության վրա։ Նրա լեզուն պատկերավոր և փիլիսոփայական է։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս ուսումնասիրվում են։ Նա համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի հիմնասյուներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը ազգային արժեք է։ menu_book4 Подробнее Գրիգոր Զոհրապ Գրիգոր Զոհրապ 1861 թ․ – 1915 թ․ Հայ նշանավոր գրող, հրապարակախոս, իրավաբան և քաղաքական գործիչ էր։ Նա ծնվել է 1861 թվականի հունիսի 26-ին՝ Կոստանդնուպոլսում, և մահացել 1915 թվականին՝ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ։ Զոհրապը համարվում է արևմտահայ գրականության ամենահայտնի նովելիստներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում պատկերավորվում են մարդու հոգեբանությունը, հասարակական հարաբերությունները և քաղաքային կյանքի խնդիրները։ Նա գրել է բազմաթիվ պատմվածքներ և նորավեպեր, որոնք առանձնանում են իրատեսական ոճով և խոր հոգեբանական վերլուծությամբ։ Բացի գրական գործունեությունից, Զոհրապը եղել է հայտնի իրավաբան և Օսմանյան խորհրդարանի պատգամավոր։ Նրա կյանքն ու գործունեությունը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ մշակույթի և հասարակական մտքի զարգացման վրա, իսկ նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս համարվում են հայ գրականության արժեքավոր էջերից։ menu_book5 Подробнее