Киркчян, Альберт Айрикович

Киркчян, Альберт Айрикович

menu_book Տեսնել նյութերը

Հեղինակի գրքերը (1)

Օնլայն

Պատմություն

Ռուս-իրանական պատերազմը 1826–1828 թվականներին․ պատմություն և պատմագրություն

Գիրքը նվիրված է XIX դարի առաջին կեսի ռուս-իրանական պատերազմին, որը տեղի է ունեցել 1826–1828 թվականներին և կարևոր նշանակություն ունեցել Հարավային Կովկասի քաղաքական, ռազմական ու տարածքային վերափոխումների գործում։ Աշխատության առանցքում երկու պետությունների միջև ծավալված ռազմական հակամարտության պատմական ընթացքի, դրա առաջացման պատճառների, քաղաքական նախադրյալների, ռազմավարական նպատակների և տարածաշրջանային հետևանքների ուսումնասիրությունն է։ Ներկայացվող ժամանակաշրջանը բնութագրվում էր Ռուսական կայսրության՝ Կովկասում իր դիրքերն ամրապնդելու քաղաքականությամբ և Իրանի՝ տարածաշրջանում նախկին ազդեցությունը պահպանելու ձգտմամբ, ինչի արդյունքում հակասությունները վերածվեցին լայնածավալ ռազմական բախման։ Պատերազմի պատմական նշանակությունը հատկապես մեծ էր Հայաստանի և Հարավային Կովկասի մյուս տարածքների համար, քանի որ ռազմական գործողություններն ու դրանց հաջորդած քաղաքական պայմանավորվածությունները հանգեցրին տարածաշրջանի ուժերի հարաբերակցության էական փոփոխության և նոր վարչաքաղաքական իրողությունների ձևավորման։ Հատուկ ուշադրության է արժանի հակամարտության պատմագրական ուսումնասիրությունը, որը հնարավորություն է տալիս դիտարկել պատերազմի վերաբերյալ տարբեր ժամանակաշրջաններում ձևավորված պատմագիտական մոտեցումները, հետազոտական ուղղությունները, մեկնաբանություններն ու գնահատականները։ Պատմագրական տեսանկյունից կարևոր են ինչպես ռուսական և իրանական պատմագիտական ավանդույթներում ձևավորված տեսակետները, այնպես էլ Հարավային Կովկասի պատմության ուսումնասիրության շրջանակում մշակված մոտեցումները, որոնց համադրությունը նպաստում է իրադարձությունների առավել ամբողջական ընկալմանը։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակը ներառում է պատերազմի քաղաքական և դիվանագիտական նախադրյալների, ռազմական գործողությունների նշանակության, կողմերի շահերի, պատմական զարգացումների փոխկապակցվածության և հակամարտության երկարաժամկետ հետևանքների ուսումնասիրությունը։ Այն կարևոր է նաև այն տեսանկյունից, որ ռուս-իրանական հարաբերությունների պատմությունը դիտարկվում է ոչ միայն որպես երկու պետությունների միջև ռազմական դիմակայության պատմություն, այլև որպես տարածաշրջանային քաղաքականության, միջազգային հարաբերությունների և կայսերական ազդեցության ընդլայնման գործընթացների արտահայտություն։ Ստեղծագործության պատմագիտական արժեքը պայմանավորված է պատմական իրադարձությունների և դրանց վերաբերյալ գիտական մեկնաբանությունների փոխկապակցված դիտարկմամբ, ինչը հնարավորություն է տալիս տարբերակել իրադարձությունների ժամանակագրական ընթացքը, դրանց քաղաքական նշանակությունը և հետագա պատմագիտական ընկալումները։ Նյութը կարևոր նշանակություն ունի XIX դարի Կովկասի պատմությամբ, հայ ժողովրդի պատմական ճակատագրով, ռուս-իրանական հարաբերություններով, տարածաշրջանային հակամարտություններով և պատմագիտության զարգացման հարցերով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Այն կարող է օգտակար լինել պատմաբաններին, արևելագետներին, քաղաքագետներին, ուսանողներին և հետազոտողներին՝ որպես տարածաշրջանի նորագույն պատմական իրողությունների ձևավորման նախադրյալներն ու դրանց գիտական մեկնաբանությունները հասկանալու ուսումնագիտական նյութ։

Թարմացվել է՝ 2026-11-21
Ռուս-իրանական պատերազմը 1826–1828 թվականներին․ պատմություն և պատմագրություն

Անվճար

Մովսես Խորենացի Մովսես Խորենացի 410 թ․ – 490 թ․ Մովսես Խորենացին հայ պատմագրության հիմնադիրն է և հայտնի է որպես «Հայ պատմության հայր»։ Նրա «Հայոց պատմություն» աշխատությունը համարվում է հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից մեկը։ Այն նկարագրում է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունները, մշակույթը և պատմական զարգացումը։Մովսես Խորենացին համարվում է հայ պատմագրության հիմնադիրը և հաճախ կոչվում է «Հայ պատմության հայր»։ Նրա գլխավոր աշխատությունը՝ «Հայոց պատմությունը», հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից է։ Այս գրքում նա ներկայացրել է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունների պատմությունը և ազգային ավանդույթները։ Խորենացին օգտագործել է ինչպես գրավոր, այնպես էլ բանավոր աղբյուրներ։ Նրա աշխատությունը մեծ նշանակություն ունի ոչ միայն պատմաբանների, այլև գրականագետների համար։ Գրքի լեզուն հարուստ է և պատկերավոր։ Նա կարևոր դեր է ունեցել հայկական ազգային ինքնագիտակցության ձևավորման մեջ։ Խորենացու ազդեցությունը զգացվում է հետագա դարերի գրականության և պատմագրության վրա։ Նրա անունը դարձել է հայկական գիտական մտքի խորհրդանիշ։ Այսօր նա շարունակում է մնալ հայ մշակույթի ամենահարգված դեմքերից մեկը։ menu_book8 Տեսնել ավելին Վահան Թեքեյան Վահան Թեքեյան 1878 թ․ – 1945 թ․ Վահան Թեքեյանը սփյուռքահայ գրականության ամենահայտնի բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հայտնի են իրենց խորը քնարականությամբ և հայրենասիրությամբ։ Թեքեյանը գրել է սիրո, հայրենիքի և մարդկային կյանքի մասին։ Նա նաև ակտիվ լրագրող և հասարակական գործիչ էր։ Նրա պոեզիան մեծ ճանաչում է ստացել հայկական սփյուռքում։ Թեքեյանի լեզուն նուրբ է և արտահայտիչ։ Նա կարևոր դեր է ունեցել արևմտահայ մշակույթի պահպանման գործում։ Նրա գործերը թարգմանվել են տարբեր լեզուներով։ Շատ գրականագետներ նրան անվանում են «Սփյուռքի բանաստեղծ իշխան»։ Նրա անունը շարունակում է մնալ հայ պոեզիայի կարևոր էջերից մեկը։ menu_book2 Տեսնել ավելին Վահան Թոթովենց Վահան Թոթովենց 1894 թ․ – 1938 թ․ Վահան Թոթովենց հայ արձակագիր, դրամատուրգ և լրագրող է, որը համարվում է XX դարի հայ գրականության կարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները առանձնանում են իրականության խոր ու պատկերավոր նկարագրություններով, որտեղ արտացոլված են հայ ժողովրդի կյանքը, ցավը և դիմադրողականությունը պատմական ծանր ժամանակներում։ Թոթովենցի գրականության հիմնական թեմաներն են արևմտահայ կյանքի պատկերումը, պատերազմները, գաղթը և մարդու ճակատագիրը բարդ սոցիալական ու քաղաքական պայմաններում։ Նրա գործերում հաճախ զգացվում է անձնական փորձի ազդեցությունը, ինչը դրանք դարձնում է ավելի անկեղծ և ազդեցիկ։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործություններից է «Հին Հռոմեական ճանապարհի վրա» վեպը, որտեղ նա նկարագրում է իր մանկությունը և արևմտահայ իրականությունը՝ հարուստ ու կենդանի լեզվով։ Թոթովենցը նաև զբաղվել է լրագրությամբ և հասարակական գործունեությամբ՝ մասնակցելով ժամանակի մտավոր ու քաղաքական կյանքին։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին նա կապեր է ունեցել հայկական ռազմական ու ազգային շրջանակների հետ, ինչը մեծ ազդեցություն է ունեցել նրա աշխարհայացքի վրա։ 1938 թվականին, ստալինյան բռնաճնշումների ժամանակ, նա ձերբակալվել և գնդակահարվել է։ Չնայած իր կյանքի ողբերգական ավարտին, Վահան Թոթովենցի ստեղծագործությունները այսօր համարվում են հայ գրականության արժեքավոր մաս՝ իրենց պատմական և գեղարվեստական նշանակությամբ։ menu_book2 Տեսնել ավելին Միսաք Մեծարենց Միսաք Մեծարենց 1886 թ․ – 1908 թ․ Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարական պոեզիայի ամենապայծառ ներկայացուցիչներից է։ Չնայած կարճ կյանքին, նա ստեղծել է բարձրարժեք գրական ժառանգություն։Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարերգության ամենապայծառ անուններից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունեն բնությունը, սերը և կյանքի գեղեցկությունը։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա հասցրել է ստեղծել բարձրարժեք պոեզիա։ Նրա լեզուն երաժշտական է և նուրբ։ Մեծարենցը մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ռոմանտիկ պոեզիայի վրա։ Նրա բանաստեղծությունները լի են լույսով և զգացմունքայնությամբ։ Նա համարվում է արևմտահայ պոեզիայի ամենաքնարական ձայներից մեկը։ Նրա գործերը մինչ օրս սիրով ընթերցվում են։ Նրա ժառանգությունը փոքր ծավալով, բայց մեծ արժեք ունի։ Նա հայ գրականության բացառիկ տաղանդներից է։ menu_book2 Տեսնել ավելին Մխիթար Գոշ Մխիթար Գոշ 1130 թ․ – 1213 թ․ Մխիթար Գոշ միջնադարյան հայ մեծ մտածող, իրավագետ, առակագիր, մանկավարժ և հասարակական գործիչ էր, որը ապրել է XII–XIII դարերում։ Նա հայտնի է որպես հայ իրավագիտության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից մեկը։ Նրա ամենահայտնի աշխատությունը «Դատաստանագիրքն» է, որը համարվում է հայկական իրավունքի կարևորագույն հուշարձաններից և երկար ժամանակ ծառայել է որպես օրենքների ժողովածու։ Մխիթար Գոշը գրել է նաև բազմաթիվ առակներ, որոնց միջոցով քարոզել է բարություն, արդարություն, իմաստություն և ազնվություն։ Նա մեծ դեր է ունեցել կրթության և մշակույթի զարգացման գործում, հիմնել է դպրոցներ և նպաստել գիտելիքների տարածմանը։ Գոշի ստեղծագործությունները կարևոր նշանակություն ունեն հայ գրականության, իրավունքի և մանկավարժության պատմության մեջ։ Նրա անունը մինչ օրս համարվում է իմաստության, արդարադատության և ազգային մշակույթի խորհրդանիշ։ menu_book9 Տեսնել ավելին Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) 1835 թ․ – 1888 թ․ Րաֆֆին հայ պատմավեպի ամենահայտնի ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում ազգային ազատագրության և հայրենասիրության թեմաները։ «Սամվել», «Խենթը» և «Դավիթ Բեկ» վեպերը համարվում են հայ գրականության դասականներ։ Նա ստեղծել է ուժեղ և հիշվող հերոսներ։ Րաֆֆու կերպարները պայքարում են հանուն ազատության և արդարության։ Նրա գրքերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ երիտասարդության վրա։ Նա կարողացել է պատմությունը ներկայացնել հետաքրքիր և կենդանի ձևով։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Րաֆֆին համարվում է ազգային մտածողության ձևավորման կարևոր գործիչ։ Նրա անունը մշտապես կապված է հայրենասիրական գրականության հետ։ menu_book18 Տեսնել ավելին