Косян, Арам Вагаршакович

Косян, Арам Вагаршакович

menu_book Посмотреть материалы

Книги автора (1)

Онлайн

История

Փոքր Ասիան և հարակից շրջանները մ.թ.ա. XII–VIII դարերում (ըստ հիերոգլիֆային լուվիերեն աղբյուրների)

Աշխատությունը նվիրված է Փոքր Ասիայի և նրան հարակից տարածքների պատմական, քաղաքական, աշխարհագրական ու մշակութային իրավիճակի ուսումնասիրությանը մ.թ.ա. XII–VIII դարերում՝ հիմնվելով հիերոգլիֆային լուվիերեն գրավոր աղբյուրների ուսումնասիրության և մեկնաբանության վրա։ Այս ժամանակաշրջանը Փոքր Ասիայի պատմության մեջ առանձնահատուկ նշանակություն ունեցող փուլ է, քանի որ այն ընդգրկում է խեթական մեծ տերության անկմանը հաջորդած դարաշրջանը, տարածաշրջանում նոր քաղաքական կազմավորումների ձևավորումը, իշխանական կենտրոնների վերակազմավորումը և տարբեր ժողովուրդների ու մշակութային ավանդույթների փոխազդեցությունը։ Աշխատության առանցքում լուվիական գրավոր ժառանգությունն է՝ որպես Փոքր Ասիայի հին պատմության վերակառուցման կարևոր սկզբնաղբյուր։ Հիերոգլիֆային լուվիերեն արձանագրությունները հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու տարածաշրջանի բնակչության լեզվական և էթնոմշակութային առանձնահատկությունները, տեղական իշխանությունների գործունեությունը, քաղաքական հարաբերությունները, տարածքային սահմանները, տիրակալների իշխանության հաստատման ձևերը և տարբեր կենտրոնների միջև գոյություն ունեցած կապերը։ Առանձնահատուկ կարևորություն ունի այն հանգամանքը, որ գրավոր աղբյուրների միջոցով հնարավոր է բացահայտել խեթական պետական համակարգի փլուզումից հետո ձևավորված քաղաքական միջավայրի շարունակականությունն ու փոփոխությունները, ինչպես նաև այն գործընթացները, որոնց արդյունքում Փոքր Ասիայի հարավային և հարավարևելյան շրջաններում զարգացան ուշխեթական և լուվիական պետական կազմավորումները։ Ուսումնասիրության աշխարհագրական ընդգրկումը թույլ է տալիս Փոքր Ասիայի պատմական զարգացումները դիտարկել ավելի լայն տարածաշրջանային համատեքստում՝ հաշվի առնելով հարակից տարածքների հետ քաղաքական, տնտեսական և մշակութային փոխհարաբերությունները։ Գրավոր հուշարձանների լեզվական, բովանդակային և պատմական վերլուծությունը կարևոր նշանակություն ունի հին բնակավայրերի, տեղանունների, տոհմական ու իշխանական անունների, քաղաքական միավորների և պատմական իրադարձությունների ուսումնասիրության համար։ Աշխատանքը արժեքավոր է նաև հին անատոլիական լեզուների, սեպագրային և հիերոգլիֆային գրային համակարգերի, պատմական աշխարհագրության ու հին քաղաքակրթությունների փոխազդեցության հետազոտության տեսանկյունից։ Այն նպաստում է մ.թ.ա. XII–VIII դարերի Փոքր Ասիայի պատմության ավելի ամբողջական ընկալմանը՝ ներկայացնելով գրավոր սկզբնաղբյուրների դերը պատմական գիտելիքի ձևավորման և անցյալի վերակառուցման գործընթացում։ Գիտական և ճանաչողական նշանակության առումով աշխատությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում հին Արևելքի պատմությամբ, խեթական և լուվիական քաղաքակրթություններով, հնագույն լեզուներով, արձանագրագիտությամբ և տարածաշրջանի պատմական զարգացումներով զբաղվող մասնագետների, հետազոտողների, ուսանողների ու ընթերցողների համար։

Обновлено. 2026-11-21
Փոքր Ասիան և հարակից շրջանները մ.թ.ա. XII–VIII դարերում (ըստ հիերոգլիֆային լուվիերեն աղբյուրների)

Бесплатно

Другие авторы

Все авторы
Եղիշե Չարենց Եղիշե Չարենց 1897 թ․ – 1937 թ․ Եղիշե Չարենցը հայ նորագույն գրականության ամենաազդեցիկ հեղինակներից է։ Նա բանաստեղծ, արձակագիր և թարգմանիչ էր, որը նորարարական մոտեցումներ բերեց հայ պոեզիա։ Նրա ստեղծագործություններում միահյուսված են հայրենասիրությունը, հեղափոխական գաղափարները և մարդու ներքին պայքարը։ «Ես իմ անուշ Հայաստանի» բանաստեղծությունը դարձել է ազգային խորհրդանիշ։ Չարենցի լեզուն համարձակ է, հարուստ և ժամանակակից։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել 20-րդ դարի հայ գրականության զարգացման վրա։ Չնայած քաղաքական հալածանքներին, նրա ստեղծագործությունները պահպանեցին իրենց արժեքը։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Չարենցը համարվում է հայ մշակույթի խորհրդանշական դեմքերից մեկը։ Նրա գրական ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book10 Подробнее Ալեքսանդր Շիրվանզադե Ալեքսանդր Շիրվանզադե 1858 թ․ – 1935 թ․ Ալեքսանդր Շիրվանզադեն հայ ռեալիստական արձակի մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտացոլված են հասարակության տարբեր խավերի կյանքը և սոցիալական խնդիրները։ Նա գրել է վեպեր, պատմվածքներ և դրամատիկական գործեր։ Շիրվանզադեն մեծ ուշադրություն է դարձրել մարդկային հարաբերություններին։ Նրա հերոսները հոգեբանորեն խորն են մշակված։ Նա համարձակորեն քննադատել է հասարակական անարդարությունները։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև թատերական բեմերում։ Շիրվանզադեն համարվում է հայ արձակի դասականներից մեկը։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հետագա գրողների ստեղծագործություններում։ Նա շարունակում է մնալ հայ գրականության կարևորագույն անուններից մեկը։ menu_book17 Подробнее Վահան Տերյան Վահան Տերյան 1885 թ․ – 1920 թ․ Վահան Տերյանը հայ քնարական պոեզիայի ամենասիրելի հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտահայտված են սերը, մենությունը, կարոտը և կյանքի անցողիկությունը։ Տերյանի բանաստեղծությունները հայտնի են իրենց երաժշտականությամբ և նուրբ տրամադրությամբ։ Նա մեծ ազդեցություն է կրել եվրոպական խորհրդապաշտությունից։ Նրա պոեզիան նոր շունչ է բերել հայկական գրականությանը։ Տերյանի լեզուն մեղմ է, գեղեցիկ և հուզական։ Նրա բազմաթիվ բանաստեղծություններ դարձել են երգեր։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա սերունդների բանաստեղծների վրա։ Տերյանի ստեղծագործությունները շարունակում են մնալ ամենաընթերցվողներից։ Նա համարվում է հայ քնարերգության մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Подробнее Գրիգոր Զոհրապ Գրիգոր Զոհրապ 1861 թ․ – 1915 թ․ Հայ նշանավոր գրող, հրապարակախոս, իրավաբան և քաղաքական գործիչ էր։ Նա ծնվել է 1861 թվականի հունիսի 26-ին՝ Կոստանդնուպոլսում, և մահացել 1915 թվականին՝ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ։ Զոհրապը համարվում է արևմտահայ գրականության ամենահայտնի նովելիստներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում պատկերավորվում են մարդու հոգեբանությունը, հասարակական հարաբերությունները և քաղաքային կյանքի խնդիրները։ Նա գրել է բազմաթիվ պատմվածքներ և նորավեպեր, որոնք առանձնանում են իրատեսական ոճով և խոր հոգեբանական վերլուծությամբ։ Բացի գրական գործունեությունից, Զոհրապը եղել է հայտնի իրավաբան և Օսմանյան խորհրդարանի պատգամավոր։ Նրա կյանքն ու գործունեությունը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ մշակույթի և հասարակական մտքի զարգացման վրա, իսկ նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս համարվում են հայ գրականության արժեքավոր էջերից։ menu_book5 Подробнее Դանիել Վարուժան Դանիել Վարուժան 1884 թ․ – 1915 թ․ Դանիել Վարուժանը արևմտահայ պոեզիայի ամենատաղանդավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն բնությունը, գյուղական կյանքը և մարդու ստեղծագործ ուժը։ Վարուժանը հիանում էր աշխատանքի գեղեցկությամբ և մարդու հոգևոր ուժով։ Նրա բանաստեղծությունները հարուստ են պատկերներով և զգացմունքներով։ Նա ձգտել է վերածնել ազգային մշակութային արժեքները։ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ նա ձերբակալվել և սպանվել է։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պոեզիայի զարգացման վրա։ Վարուժանի ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Նա համարվում է արևմտահայ գրականության դասականներից մեկը։ menu_book3 Подробнее Խաչատուր Աբովյան Խաչատուր Աբովյան 1809 թ․ – 1848 թ․ Խաչատուր Աբովյանը նոր հայ գրականության հիմնադիրն է։ Նա առաջիններից էր, ով գրական ստեղծագործություններ գրեց աշխարհաբար հայերենով։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Վերք Հայաստանի» վեպն է։ Այդ վեպը նկարագրում է հայ ժողովրդի պայքարը և ազգային ոգին։ Աբովյանը եղել է նաև մանկավարժ և լուսավորիչ։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել կրթության զարգացմանը։ Իր գործունեությամբ նպաստել է ժամանակակից հայ մշակույթի ձևավորմանը։ Նրա գաղափարները մեծ ազդեցություն են ունեցել հետագա գրողների վրա։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է հարուստ գրական ժառանգություն։ Նրա անհետացումը մինչև այսօր մնում է հայկական պատմության առեղծվածներից մեկը։ menu_book5 Подробнее