Книги автора (1)

Онлайн

История

Վաղ Սասանյան Իրանը․ պատմության և մշակույթի որոշ հիմնախնդիրներ

Աշխատությունը նվիրված է Սասանյան Իրանի վաղ շրջանի պատմության, հասարակական կյանքի և մշակութային զարգացման ուսումնասիրությանը՝ անդրադառնալով Հին Իրանի պատմության այն կարևոր ժամանակահատվածին, երբ ձևավորվեց և ամրապնդվեց Սասանյան պետությունը՝ դառնալով Հին Արևելքի քաղաքական, ռազմական և մշակութային նշանակալի կենտրոններից մեկը։ Գրքում քննության են առնվում վաղ Սասանյան ժամանակաշրջանի պատմության և մշակույթի մի շարք հիմնախնդիրներ՝ նպատակ ունենալով բացահայտել նոր արքայատոհմի իշխանության հաստատման պատմական նախադրյալները, պետականության ձևավորման առանձնահատկությունները, քաղաքական կառավարման սկզբունքները և իրանական հասարակության ներքին կառուցվածքի փոփոխությունները։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի Սասանյանների իշխանության հաստատման գործընթացի ուսումնասիրությունը, քանի որ այն կապված էր ոչ միայն քաղաքական իշխանության փոխանցման, այլև իրանական պետական ավանդույթների վերակազմավորման, կենտրոնացված կառավարման ամրապնդման և երկրի գաղափարախոսական հիմքերի ձևավորման հետ։ Վաղ Սասանյան Իրանի պատմությունը կարևոր է նաև տարածաշրջանային քաղաքական հարաբերությունների տեսանկյունից, քանի որ այդ ժամանակաշրջանում Իրանը աստիճանաբար վերածվեց Հռոմեական կայսրության գլխավոր արևելյան մրցակիցներից մեկի՝ էական ազդեցություն ունենալով Մերձավոր Արևելքի քաղաքական հավասարակշռության, ռազմական բախումների և դիվանագիտական հարաբերությունների վրա։ Մշակութային տեսանկյունից աշխատության թեմատիկ շրջանակը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու հին իրանական ավանդույթների շարունակականությունը, դրանց փոխազդեցությունը նոր քաղաքական իրողությունների հետ, ինչպես նաև կրոնական պատկերացումների, հասարակական արժեքների և մշակութային ինքնության դերը պետականության ամրապնդման գործում։ Վաղ Սասանյան դարաշրջանը հատկապես կարևոր է զրադաշտականության՝ որպես պետական գաղափարախոսության և կրոնական համակարգի դիրքերի ամրապնդման, հոգևոր դասի հասարակական ազդեցության և կրոնական հաստատությունների զարգացման ուսումնասիրության համար։ Միաժամանակ այս ժամանակաշրջանի մշակույթը բնութագրվում էր արքայական իշխանության հեղինակության ընդգծմամբ, հին իրանական պատմական հիշողության վերաիմաստավորմամբ և արվեստի, ճարտարապետության ու գեղարվեստական արտահայտչամիջոցների զարգացման նոր փուլով։ Սասանյան մշակութային ժառանգությունը հետագայում զգալի ազդեցություն է ունեցել ոչ միայն Իրանի, այլև հարևան ժողովուրդների և տարածաշրջանների պատմամշակութային զարգացման վրա՝ իր հետքը թողնելով պետական կառավարման ավանդույթներում, գեղարվեստական մտածողության մեջ և Մերձավոր Արևելքի քաղաքակրթական գործընթացներում։ Աշխատանքի կարևորությունն այն է, որ վաղ Սասանյան Իրանի պատմությունը ներկայացնում է ոչ թե որպես մեկուսացված քաղաքական ժամանակաշրջան, այլ որպես բարդ և բազմաշերտ պատմամշակութային գործընթաց, որի ուսումնասիրությունը նպաստում է հին իրանական քաղաքակրթության առանձնահատկությունների, պետականության զարգացման օրինաչափությունների և տարածաշրջանային փոխազդեցությունների ավելի ամբողջական ըմբռնմանը։ Այն արժեքավոր է պատմաբանների, իրանագետների, արևելագետների, մշակութաբանների, ինչպես նաև Հին Իրանի և Մերձավոր Արևելքի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար՝ առաջարկելով մասնագիտական ուսումնասիրության կարևոր թեմատիկ շրջանակ և հնարավորություն ընձեռելով խորանալու Սասանյան պետության ձևավորման ու իրանական մշակույթի պատմական զարգացման հիմնահարցերում։

Обновлено. 2026-11-21
Վաղ Սասանյան Իրանը․ պատմության և մշակույթի որոշ հիմնախնդիրներ

Бесплатно

Другие авторы

Все авторы
Ներսես Շնորհալի Ներսես Շնորհալի 1102 թ․ – 1173 թ․ Ներսես Շնորհալին եղել է հայ եկեղեցու կաթողիկոս, բանաստեղծ և աստվածաբան։ Նա հայտնի է իր հոգևոր երգերով, աղոթքներով և բանաստեղծություններով։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում բարությունը, սերը և մարդասիրությունը։ Շնորհալին ձգտել է միավորել մարդկանց և ամրապնդել քրիստոնեական արժեքները։ Նրա գրական լեզուն պարզ է, բայց միևնույն ժամանակ խորիմաստ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ եկեղեցական շարականներ։ Ներսես Շնորհալու ստեղծագործությունները մինչ օրս օգտագործվում են հայկական եկեղեցական կյանքում։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հայ մշակույթի և կրթության զարգացման մեջ։ Նա համարվում է հայ միջնադարյան գրականության ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա անունը շարունակում է մնալ ազգային հպարտության աղբյուր։ menu_book13 Подробнее Մուրացան (Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան) Մուրացան (Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան) 1854 թ․ – 1908 թ․ Մուրացանը հայ պատմական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Գևորգ Մարզպետունի» վեպն է։ Վեպում ներկայացվում են Հայաստանի պատմության կարևոր էջերը։ Մուրացանը մեծ հետաքրքրություն ուներ ազգային անցյալի նկատմամբ։ Նրա ստեղծագործությունները ներշնչված են հայրենասիրական գաղափարներով։ Նա ձգտել է ընթերցողին ծանոթացնել հայկական պատմությանը։ Նրա կերպարները հաճախ մարմնավորում են քաջություն և նվիրվածություն։ Մուրացանի լեզուն հարուստ է և արտահայտիչ։ Նրա գրքերը մինչ օրս մեծ հետաքրքրությամբ ընթերցվում են։ Նա կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայ պատմավեպի զարգացման մեջ։ menu_book18 Подробнее Ավետիք Իսահակյան Ավետիք Իսահակյան 1875 թ․ – 1957 թ․ Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա պոեզիան լի է սիրո, հայրենիքի, կարոտի և մարդկային զգացմունքների թեմաներով։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև արտերկրում։Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում սերը, հայրենիքը, կարոտը և մարդու ներաշխարհը։ Իսահակյանի լեզուն առանձնանում է մեղմությամբ, երաժշտականությամբ և խոր զգացմունքայնությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Աբու Լալա Մահարին» և բազմաթիվ քնարական բանաստեղծություններ։ Նա երկար տարիներ ապրել է արտասահմանում, սակայն մշտապես կապված է եղել հայրենիքի հետ։ Իսահակյանի պոեզիան մեծ ճանաչում է ստացել նաև միջազգային մակարդակով։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Նա եղել է նաև հասարակական և մշակութային ակտիվ գործիչ։ Իսահակյանի ստեղծագործությունները շարունակում են սիրել տարբեր սերունդներ։ Նա համարվում է հայ պոեզիայի մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Подробнее Գրիգոր Նարեկացի Գրիգոր Նարեկացի 951 թ․ – 1003 թ․ Գրիգոր Նարեկացին միջնադարյան հայ գրականության և քրիստոնեական մտքի ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Մատյան ողբերգությունն» է, որը հաճախ կոչվում է պարզապես «Նարեկ»։ Գիրքը բաղկացած է աղոթքներից և հոգևոր խորհրդածություններից։ Նարեկացին խորությամբ ուսումնասիրել է մարդու հոգին, մեղքը, ապաշխարությունն ու հավատքը։ Նրա լեզուն չափազանց հարուստ և պատկերավոր է։ Նարեկացու ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ հոգևոր մշակույթի վրա։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ 2015 թվականին նա հռչակվել է Կաթոլիկ եկեղեցու Վարդապետ։ Նարեկացին համարվում է համաշխարհային քրիստոնեական գրականության կարևոր հեղինակներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել ամբողջ աշխարհում։ menu_book29 Подробнее Համո Սահյան Համո Սահյան 1914 թ․ – 1993 թ․ Համո Սահյանը բնության և հայրենիքի մեծ երգիչն է։ Նրա պոեզիան առանձնանում է պարզությամբ, խորությամբ և ազգային ոգով։Համո Սահյանը հայ բնապատկերային և քնարական պոեզիայի ամենասիրված հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունեն բնությունը, գյուղը և մարդը։ Սահյանի լեզուն պարզ է, բայց խորապես զգացմունքային։ Նրա բանաստեղծությունները հաճախ արտահայտում են կյանքի գեղեցկությունն ու ցավը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել ժողովրդական մտածողության վրա։ Նրա գործերը լայնորեն տարածված են Հայաստանում։ Սահյանի պոեզիան համադրվում է պարզության և փիլիսոփայության հետ։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ ուսումնասիրվում են դպրոցներում։ Նա համարվում է 20-րդ դարի մեծ քնարերգուներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը ազգային արժեք է։ menu_book2 Подробнее Վահան Տերյան Վահան Տերյան 1885 թ․ – 1920 թ․ Վահան Տերյանը հայ քնարական պոեզիայի ամենասիրելի հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտահայտված են սերը, մենությունը, կարոտը և կյանքի անցողիկությունը։ Տերյանի բանաստեղծությունները հայտնի են իրենց երաժշտականությամբ և նուրբ տրամադրությամբ։ Նա մեծ ազդեցություն է կրել եվրոպական խորհրդապաշտությունից։ Նրա պոեզիան նոր շունչ է բերել հայկական գրականությանը։ Տերյանի լեզուն մեղմ է, գեղեցիկ և հուզական։ Նրա բազմաթիվ բանաստեղծություններ դարձել են երգեր։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա սերունդների բանաստեղծների վրա։ Տերյանի ստեղծագործությունները շարունակում են մնալ ամենաընթերցվողներից։ Նա համարվում է հայ քնարերգության մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Подробнее