Մարտիրոսյան, Արման Ռաֆիկի

История

Այս գիտական ուսումնասիրությունը նվիրված է Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո ձևավորված ֆրանս-թուրքական հարաբերությունների զարգացմանը 1920–1939 թվականների ընթացքում՝ դրանք դիտարկելով Մերձավոր Արևելքի, Թուրքիայի Հանրապետության ձևավորման, եվրոպական տերությունների քաղաքականության և միջազգային հարաբերությունների լայն համատեքստում։ Աշխատության կենտրոնում Ֆրանսիայի և Թուրքիայի միջև քաղաքական, դիվանագիտական և տնտեսական կապերի փոփոխությունն է, ինչպես նաև այն հակասությունների ու փոխադարձ շահերի ուսումնասիրությունը, որոնք պայմանավորեցին երկու երկրների հարաբերությունների տարբեր փուլերը։ 1920-ականների սկզբին հարաբերությունները ձևավորվում էին Օսմանյան կայսրության պարտությունից հետո ստեղծված նոր աշխարհաքաղաքական իրավիճակում։ Ֆրանսիան պատերազմից հետո ստանձնեց ազդեցիկ դեր Սիրիայում և Կիլիկիայի տարածաշրջանում, մինչդեռ թուրքական ազգային շարժումը ձգտում էր վերականգնել Թուրքիայի տարածքային և քաղաքական ինքնիշխանությունը։ Այս շահերի բախումը հանգեցրեց զինված հակամարտությունների և լարվածության, սակայն հետագայում կողմերը աստիճանաբար անցան փոխզիջումների որոնման։ Ուսումնասիրության կարևոր հանգրվաններից է 1921 թվականի Անկարայի համաձայնագիրը, որով Ֆրանսիան և թուրքական ազգային շարժումը կարգավորեցին մի շարք տարածքային ու քաղաքական խնդիրներ։ Համաձայնագիրը կարևոր քայլ էր Կիլիկիայում ռազմական գործողությունների դադարեցման և ֆրանս-թուրքական հարաբերությունների նոր փուլ անցնելու համար, ինչպես նաև ցույց տվեց, որ Ֆրանսիան պատրաստ էր որոշակիորեն վերանայել իր նախկին քաղաքականությունը՝ հաշվի առնելով տարածաշրջանում ստեղծված նոր իրողությունները։ Հետագա տարիներին հարաբերությունների զարգացման վրա մեծ ազդեցություն ունեցավ Լոզանի պայմանագիրը և Թուրքիայի Հանրապետության միջազգային դիրքի ամրապնդումը։ 1923 թվականից հետո Ֆրանսիան և Թուրքիան արդեն հարաբերություններ էին կառուցում երկու պետությունների միջև դիվանագիտական և տնտեսական համագործակցության շրջանակներում, սակայն դրանցում շարունակում էին պահպանվել որոշ չլուծված հարցեր։ Հատկապես նշանակալի էր Ալեքսանդրետի սանջակի՝ հետագայում Հաթայի խնդիրը, որը 1930-ական թվականներին դարձավ երկու երկրների հարաբերությունների ամենազգայուն հարցերից մեկը։ Ֆրանսիայի կողմից Սիրիայի նկատմամբ մանդատային վերահսկողության պայմաններում տարածքի կարգավիճակը բարդացնում էր Փարիզի և Անկարայի հարաբերությունները, քանի որ Թուրքիան ձգտում էր պաշտպանել այնտեղ ապրող թուրք բնակչության շահերը և մեծացնել իր ազդեցությունը տարածաշրջանում։ 1930-ականների երկրորդ կեսին միջազգային իրավիճակի փոփոխությունը ևս նպաստեց հարցի վերանայմանը։ Եվրոպայում լարվածության աճը, Ֆրանսիայի և Մեծ Բրիտանիայի անվտանգության խնդիրները, ինչպես նաև Միջերկրածովյան տարածաշրջանում ուժերի հարաբերակցության փոփոխությունը Ֆրանսիային դրդեցին ավելի զգուշավոր քաղաքականություն վարել Թուրքիայի նկատմամբ։ Այս համատեքստում Հաթայի խնդիրը ստացավ ոչ միայն երկկողմ, այլև ավելի լայն միջազգային նշանակություն։ 1937 թվականին տարածքի համար նախատեսվեց հատուկ կարգավիճակ, իսկ 1939 թվականին Հաթայի օրենսդիր մարմինը որոշում ընդունեց Թուրքիայի հետ միավորման վերաբերյալ, ինչից հետո Ֆրանսիան ճանաչեց այդ միացումը։ Այս զարգացումը խորհրդանշում է ուսումնասիրվող ժամանակաշրջանի ֆրանս-թուրքական հարաբերությունների ամենակարևոր հանգրվաններից մեկը։ Ուսումնասիրության արժեքը հատկապես մեծ է այն պատճառով, որ երկկողմ հարաբերությունները ներկայացվում են ոչ թե որպես մեկուսացված դիվանագիտական գործընթաց, այլ որպես Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո Մերձավոր Արևելքում ձևավորված նոր համակարգի բաղադրիչ։ Ֆրանսիայի քաղաքականությունը պայմանավորված էր ինչպես իր մանդատային տարածքների պահպանման և տարածաշրջանային ազդեցության շահերով, այնպես էլ եվրոպական անվտանգության խնդիրներով, մինչդեռ Թուրքիայի արտաքին քաղաքականության կարևոր նպատակներից էին ազգային ինքնիշխանության ամրապնդումը, տարածքային ամբողջականության պաշտպանությունը և նախկին Օսմանյան տարածքներում իր քաղաքական ու տնտեսական դիրքերի վերականգնումը։ Այդ պատճառով հարաբերությունների պատմության մեջ միաժամանակ նկատվում են հակամարտություն, բանակցություններ, փոխզիջումներ և համագործակցության ձգտում։ Աշխատանքը կարևոր է նաև Հայաստանի պատմության տեսանկյունից, քանի որ 1920–1939 թվականների ֆրանս-թուրքական հարաբերությունների զարգացումները անմիջականորեն առնչվում էին Կիլիկիայի հայության ճակատագրին, Սիրիայի և Թուրքիայի սահմանային տարածքների կարգավիճակին, ինչպես նաև Առաջին աշխարհամարտից հետո տարածաշրջանում հայկական հարցի շուրջ ձևավորված քաղաքական իրավիճակին։ Հետևաբար թեմայի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի լավ հասկանալու ոչ միայն Ֆրանսիայի և Թուրքիայի հարաբերությունները, այլև այն միջազգային միջավայրը, որի պայմաններում զարգանում էին Մերձավոր Արևելքի ժողովուրդների քաղաքական և ազգային խնդիրները։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը արժեքավոր է որպես 1920–1939 թվականների ֆրանս-թուրքական դիվանագիտական հարաբերությունների, տարածաշրջանային քաղաքականության և Մերձավոր Արևելքի միջպետական գործընթացների վերաբերյալ աղբյուր։ Այն կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, միջազգային հարաբերությունների մասնագետներին, դիվանագիտության պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին, հայագետներին, ուսանողներին և Առաջին աշխարհամարտից հետո Թուրքիայի ու Մերձավոր Արևելքի քաղաքական պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Информатика

Աշխատությունը նվիրված է ինտեգրալ սխեմաների ֆիզիկական կառուցվածքի ավտոմատացված նախագծման մեթոդների մշակմանը և կատարելագործմանը՝ հաշվի առնելով էլեկտրոնային սխեմայի կառուցվածքային ու սխեմատեխնիկական առանձնահատկությունները։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է նախագծման այն փուլերի վրա, որոնց ընթացքում տրամաբանական կամ էլեկտրական սխեման վերածվում է ինտեգրալ սխեմայի ֆիզիկական իրականացման՝ տարրերի տեղաբաշխմամբ, միջմիացումների ձևավորմամբ և բյուրեղի տարածքի արդյունավետ օգտագործմամբ։ Քննության են առնվում նախագծման ավտոմատացման համակարգերում կիրառվող ալգորիթմական մոտեցումները, որոնք հնարավորություն են տալիս նվազեցնել նախագծման ժամանակը, բարձրացնել ստացվող լուծումների ճշգրտությունը և ապահովել տեխնոլոգիական սահմանափակումների պահպանումը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում սխեմայի տարրերի տեղաբաշխման խնդիրներին, քանի որ դրանց փոխադարձ դիրքը կարող է էական ազդեցություն ունենալ միջմիացումների երկարության, ազդանշանների տարածման ուշացումների, էներգասպառման և ամբողջ համակարգի աշխատանքի արդյունավետության վրա։ Ուսումնասիրվում են նաև հաղորդիչ կապերի ավտոմատ երթուղավորման մեթոդները, դրանց օպտիմալացման չափանիշները և բարդ կառուցվածք ունեցող սխեմաներում մեծ թվով փոխկապակցված տարրերի արդյունավետ կազմակերպման հնարավորությունները։ Սխեմատեխնիկական տեղեկատվության հաշվառումը դիտարկվում է որպես ֆիզիկական նախագծման որակի բարձրացման կարևոր միջոց, քանի որ տարբեր հանգույցների ֆունկցիոնալ նշանակությունը, ազդանշանների կրիտիկական ուղիները և էլեկտրական պարամետրերը կարող են պահանջել նախագծային տարբեր լուծումներ։ Վերլուծվում է նախագծման առանձին փուլերի փոխկապակցվածությունը և այն հնարավորությունը, որ մի փուլում ընդունված որոշումները կարող են ազդել հետագա տեղաբաշխման, երթուղավորման և վերջնական ֆիզիկական պարամետրերի վրա։ Կարևորվում են բյուրեղի մակերեսի նվազեցման, միջմիացումների ընդհանուր երկարության կրճատման, ժամանակային պահանջների պահպանման և սխեմայի հուսալի աշխատանքի ապահովման խնդիրները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև ավտոմատացված նախագծման ծրագրային միջոցների կառուցվածքին, տվյալների ներկայացման ձևերին, նախագծային սահմանափակումների մշակմանը և օպտիմալացման ալգորիթմների ծրագրային իրականացման առանձնահատկություններին։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համեմատվել տարբեր նախագծային ալգորիթմներ և գնահատման չափանիշներ՝ որոշելու համար դրանց արդյունավետությունը տարբեր կառուցվածք և բարդություն ունեցող ինտեգրալ սխեմաների դեպքում։ Նման մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ֆիզիկական նախագծման գործընթացում ավելի ամբողջական օգտագործել սկզբնական սխեմատեխնիկական տեղեկատվությունը և ստանալ տեխնիկական պահանջներին առավել համապատասխան լուծումներ։ Աշխատության կիրառական նշանակությունը կապված է էլեկտրոնային նախագծման ավտոմատացման համակարգերի զարգացման, ժամանակակից միկրոէլեկտրոնային սարքերի նախագծման գործընթացների արագացման և նախագծային սխալների հավանականության նվազեցման հետ։ Այն կարող է օգտակար լինել միկրոէլեկտրոնիկայի, ինտեգրալ սխեմաների նախագծման, էլեկտրոնային նախագծման ավտոմատացման և հաշվողական տեխնիկայի ոլորտների մասնագետների, ծրագրավորողների, հետազոտողների, դասախոսների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Информатика

Աշխատությունը նվիրված է ինտեգրալ սխեմաների ավտոմատացված ֆիզիկական նախագծման մեթոդների ուսումնասիրությանը և կատարելագործմանը՝ հաշվի առնելով նախագծվող էլեկտրոնային սխեմաների սխեմատեխնիկական առանձնահատկությունները։ Հետազոտության առանցքում ինտեգրալ սխեմայի տրամաբանական կամ էլեկտրական նկարագրությունից դրա ֆիզիկական կառուցվածքի ձևավորման գործընթացն է, որի ընթացքում անհրաժեշտ է որոշել տարրերի տեղաբաշխումը, դրանց փոխադարձ դիրքը, միջմիացումների կառուցվածքը և բյուրեղի մակերեսի արդյունավետ օգտագործումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն հանգամանքին, որ ֆիզիկական նախագծման արդյունքը կախված է ոչ միայն երկրաչափական սահմանափակումներից, այլև սխեմայի առանձին հանգույցների էլեկտրական և գործառական նշանակությունից։ Քննվում են տարրերի տեղաբաշխման և միջմիացումների երթուղավորման խնդիրները, ազդանշանային ուղիների երկարության նվազեցումը, կարևոր կապերի առաջնահերթ մշակումը և սխեմայի կառուցվածքային առանձնահատկությունների օգտագործումը նախագծային որոշումների ընդունման ժամանակ։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում մակաբույծ դիմադրությունների և ունակությունների ազդեցության գնահատումը, քանի որ ֆիզիկական կառուցվածքի պարամետրերը կարող են էապես փոխել ազդանշանների տարածման ժամանակը, էներգասպառումը և ամբողջ համակարգի արագագործությունը։ Ուսումնասիրվում են նաև ֆունկցիոնալ բլոկների փոխադարձ կապերի, ազդանշանային ուղիների կրիտիկականության և էլեկտրական սահմանափակումների ներառման հնարավորությունները ավտոմատացված նախագծման ալգորիթմներում։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում բազմաչափանիշային օպտիմալացման խնդրին, երբ անհրաժեշտ է միաժամանակ նվազեցնել զբաղեցրած մակերեսը և միջմիացումների երկարությունը՝ պահպանելով արագագործության, հուսալիության և տեխնոլոգիական իրագործելիության պահանջները։ Դիտարկվում են նախագծային ընթացակարգերի ալգորիթմացման և համակարգչային իրականացման սկզբունքները, որոնք հնարավորություն են տալիս նվազեցնել ձեռքով կատարվող աշխատանքի ծավալը և արագացնել բարդ ինտեգրալ սխեմաների նախագծումը։ Կարևորվում է նաև սխեմատեխնիկական և ֆիզիկական նախագծման փուլերի փոխադարձ կապը, քանի որ դրանց մեկուսացված իրականացումը կարող է հանգեցնել այնպիսի կառուցվածքային լուծումների, որոնք չեն ապահովում պահանջվող էլեկտրական բնութագրերը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է ինտեգրալ սխեմաների նախագծման, էլեկտրոնային ավտոմատացված նախագծման համակարգերի, օպտիմալացման ալգորիթմների և միկրոէլեկտրոնիկայի մոտեցումները՝ ուղղված նախագծման արդյունավետության բարձրացմանը և սխեմայի էլեկտրական ու ֆիզիկական պարամետրերի միջև առավել արդյունավետ համապատասխանության ապահովմանը։