Մատթեոսյան, Վարդան Զոհրապի

История

Աշխատությունը նվիրված է Արգենտինայում հայկական համայնքի ձևավորման և զարգացման պատմությանը՝ առաջին հայ գաղթականների հաստատումից մինչև XX դարի կեսերը։ Ուսումնասիրության շրջանակում ներկայացվում են հայերի Հարավային Ամերիկա տեղափոխվելու պատմական նախադրյալները, միգրացիոն հիմնական փուլերը, նոր երկրում բնակություն հաստատելու պայմանները և համայնքային կյանքի աստիճանական կազմակերպումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում XIX դարի վերջի և XX դարի առաջին տասնամյակների միգրացիոն շարժերին, ինչպես նաև Օսմանյան կայսրությունում հայ բնակչության նկատմամբ բռնությունների և Հայոց ցեղասպանության հետևանքով ձևավորված գաղթականության ազդեցությանը Արգենտինայի հայ համայնքի թվաքանակի ու կառուցվածքի վրա։ Քննվում են ներգաղթյալների ծագման վայրերը, սոցիալական կազմը, բնակության հիմնական կենտրոնները, աշխատանքի և տնտեսական գործունեության ոլորտները, ինչպես նաև նոր հասարակական միջավայրին հարմարվելու գործընթացները։ Կարևորվում է Բուենոս Այրեսի դերը որպես հայկական համայնքային կյանքի հիմնական կենտրոններից մեկը, որտեղ ժամանակի ընթացքում ձևավորվեցին եկեղեցական, կրթական, բարեգործական, մշակութային և հասարակական հաստատություններ։ Ուսումնասիրվում է հայկական դպրոցների, եկեղեցիների, միությունների, հայրենակցական կազմակերպությունների և մամուլի գործունեությունը՝ որպես լեզվի, մշակութային հիշողության և ազգային ինքնության պահպանման կարևոր միջոցներ։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում տարբեր բնակավայրերից և պատմական շրջաններից ժամանած հայերի միջև համայնքային կապերի ձևավորմանը, փոխօգնության կառույցների ստեղծմանը և նոր ժամանած գաղթականների սոցիալական ինտեգրմանը։ Քննվում է նաև հայերեն մամուլի և հրատարակչական գործունեության նշանակությունը համայնքի ներքին հաղորդակցության, մշակութային կյանքի և Հայաստանի ու հայկական սփյուռքի այլ կենտրոնների հետ կապերի պահպանման գործում։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է առաջին և հաջորդ սերունդների հարաբերությունների ուսումնասիրությունը՝ ցույց տալով, թե ինչպես են համադրվել արգենտինյան հասարակության մեջ ինտեգրվելու գործընթացները և հայկական ինքնության պահպանման ձգտումները։ Դիտարկվում են նաև համայնքի կապերը Հայաստանի, Մերձավոր Արևելքի, Եվրոպայի և Ամերիկայի այլ հայկական գաղթօջախների հետ, որոնք նպաստել են կազմակերպական ու մշակութային փոխանակմանը։ Մինչև XX դարի կեսերը տեղի ունեցած զարգացումների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հետևելու սկզբնական գաղթական խմբերից կազմակերպված սփյուռքյան համայնքի ձևավորման ընթացքին և հասկանալու այն հաստատությունների ու մշակութային ավանդույթների ծագումը, որոնք հետագայում շարունակել են կարևոր դեր ունենալ արգենտինահայության կյանքում։ Աշխատությունը կարող է արժեքավոր լինել հայկական սփյուռքի պատմության, միգրացիոն գործընթացների, Արգենտինայի հայ համայնքի և ազգային ինքնության պահպանման խնդիրների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների, հետազոտողների ու ընթերցողների համար։