Муминов, Аширбек Курбанович

Муминов, Аширбек Курбанович

menu_book Посмотреть материалы

Книги автора (1)

Онлайн

История

«Ալ-Ախյար ալ-Քաֆավիի «Կատաիբ» աշխատությունը՝ որպես Մավերաննահրի իսլամի պատմության աղբյուր (III/IX–VIII/XIV դարեր)»

Աշխատությունը նվիրված է միջնադարյան իսլամական պատմագրության կարևոր սկզբնաղբյուրներից մեկի՝ ալ-Քաֆավիի (մահ. 990/1582 թ.) «Կատաիբ ալ-Ախյար» երկի ուսումնասիրությանը՝ այն դիտարկելով որպես Մավերաննահրի (Անդրհօքսոսյան տարածաշրջանի) իսլամի պատմության ուսումնասիրման արժեքավոր աղբյուր։ Հետազոտության հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացած է Մավերաննահրում իսլամի տարածման, ամրապնդման և պատմական զարգացման գործընթացների լուսաբանման վրա՝ ընդգրկելով միջնադարի մի քանի դարաշրջաններ՝ III/IX–VIII/XIV դարերը։ Տարածաշրջանը, որը ներառում էր Կենտրոնական Ասիայի կարևոր պատմամշակութային կենտրոնները, առանձնահատուկ դեր է ունեցել իսլամական քաղաքակրթության ձևավորման և զարգացման գործում։ Այստեղ իսլամի հաստատումը ոչ միայն կրոնական փոփոխությունների գործընթաց էր, այլև խորապես ազդել է հասարակական հարաբերությունների, կրթության, գիտության, իրավագիտության, փիլիսոփայության, գրականության և մշակութային կյանքի վրա։ Այդ պատմական զարգացումների ուսումնասիրության համար միջնադարյան հեղինակների աշխատությունները կարևոր տեղեկություններ են պարունակում կրոնական հաստատությունների, մահմեդական գիտնականների, աստվածաբանների, իրավագետների, հոգևոր առաջնորդների և հասարակական կյանքում նշանակալի դեր ունեցած անձանց գործունեության մասին։ Ալ-Քաֆավիի աշխատության աղբյուրագիտական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու, թե ինչպիսի տեղեկություններ է պահպանել հեղինակը Մավերաննահրի իսլամական պատմության վերաբերյալ, ինչ տեղ է հատկացրել տարածաշրջանի կրոնական և մտավոր կյանքի ներկայացուցիչներին, ինչպես նաև ինչ նշանակություն ունի նրա երկը միջնադարյան մահմեդական հասարակության պատմական պատկերի վերակազմության համար։ Հատուկ կարևորություն ունի աշխատության ժամանակագրական ընդգրկումը, քանի որ այն հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու իսլամական աշխարհի պատմական զարգացման տարբեր փուլերին, տարածաշրջանի կրոնական ու գիտական ավանդույթների ձևավորմանը և դրանց շարունակականությանը։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև միջնադարյան իսլամական պատմագրության մեթոդների, հեղինակային մոտեցումների և պատմական հիշողության պահպանման առանձնահատկությունների տեսանկյունից։ Այն նպաստում է արաբալեզու և իսլամական պատմագիտական ժառանգության մեջ պահպանված տեղեկությունների գիտական գնահատմանը, ինչպես նաև Մավերաննահրի պատմության վերաբերյալ տարբեր սկզբնաղբյուրների համադրման և վերլուծության հնարավորությունների ընդլայնմանը։ Աշխատությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում հատկապես այն տեսանկյունից, որ ուսումնասիրում է ոչ միայն առանձին պատմական իրադարձություններ, այլև այն գրավոր ավանդույթը, որի միջոցով պահպանվել և փոխանցվել են տարածաշրջանի իսլամական անցյալի մասին տեղեկությունները։ Այն արժեքավոր ուսումնասիրական նյութ է Կենտրոնական Ասիայի միջնադարյան պատմությամբ, իսլամի տարածման ու զարգացման պատմությամբ, արաբական և պարսկական պատմագրությամբ, մահմեդական գիտական մտքի ժառանգությամբ և պատմական սկզբնաղբյուրների քննությամբ հետաքրքրվող հետազոտողների, արևելագետների, պատմաբանների ու ուսանողների համար։

Обновлено. 2026-11-21
«Ալ-Ախյար ալ-Քաֆավիի «Կատաիբ» աշխատությունը՝ որպես Մավերաննահրի իսլամի պատմության աղբյուր (III/IX–VIII/XIV դարեր)»

Бесплатно

Другие авторы

Все авторы
Խաչատուր Աբովյան Խաչատուր Աբովյան 1809 թ․ – 1848 թ․ Խաչատուր Աբովյանը նոր հայ գրականության հիմնադիրն է։ Նա առաջիններից էր, ով գրական ստեղծագործություններ գրեց աշխարհաբար հայերենով։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Վերք Հայաստանի» վեպն է։ Այդ վեպը նկարագրում է հայ ժողովրդի պայքարը և ազգային ոգին։ Աբովյանը եղել է նաև մանկավարժ և լուսավորիչ։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել կրթության զարգացմանը։ Իր գործունեությամբ նպաստել է ժամանակակից հայ մշակույթի ձևավորմանը։ Նրա գաղափարները մեծ ազդեցություն են ունեցել հետագա գրողների վրա։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է հարուստ գրական ժառանգություն։ Նրա անհետացումը մինչև այսօր մնում է հայկական պատմության առեղծվածներից մեկը։ menu_book5 Подробнее Դերենիկ Դեմիրճյան Դերենիկ Դեմիրճյան 1877 թ․ – 1956 թ․ Դերենիկ Դեմիրճյանը գրող, դրամատուրգ և հասարակական գործիչ էր։ Նա առավել հայտնի է իր «Վարդանանք» պատմական վեպով, որը հայ գրականության կարևորագույն ստեղծագործություններից է։ Դեմիրճյանը մեծ հետաքրքրություն է ցուցաբերել հայկական պատմության և ազգային հերոսների նկատմամբ։ Նրա գործերում հաճախ հանդիպում են հայրենասիրական գաղափարներ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ պիեսներ և պատմվածքներ։ Դեմիրճյանի լեզուն հարուստ է և արտահայտիչ։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պատմական արձակի զարգացման վրա։ Նա կարևոր դեր է ունեցել նաև հայկական թատրոնի զարգացման գործում։ Նրա աշխատանքները մինչ օրս լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Դեմիրճյանը համարվում է հայ դասական գրականության կարևոր ներկայացուցիչներից մեկը։ menu_book7 Подробнее Ալեքսանդր Շիրվանզադե Ալեքսանդր Շիրվանզադե 1858 թ․ – 1935 թ․ Ալեքսանդր Շիրվանզադեն հայ ռեալիստական արձակի մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտացոլված են հասարակության տարբեր խավերի կյանքը և սոցիալական խնդիրները։ Նա գրել է վեպեր, պատմվածքներ և դրամատիկական գործեր։ Շիրվանզադեն մեծ ուշադրություն է դարձրել մարդկային հարաբերություններին։ Նրա հերոսները հոգեբանորեն խորն են մշակված։ Նա համարձակորեն քննադատել է հասարակական անարդարությունները։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև թատերական բեմերում։ Շիրվանզադեն համարվում է հայ արձակի դասականներից մեկը։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հետագա գրողների ստեղծագործություններում։ Նա շարունակում է մնալ հայ գրականության կարևորագույն անուններից մեկը։ menu_book17 Подробнее Մխիթար Գոշ Մխիթար Գոշ 1130 թ․ – 1213 թ․ Մխիթար Գոշ միջնադարյան հայ մեծ մտածող, իրավագետ, առակագիր, մանկավարժ և հասարակական գործիչ էր, որը ապրել է XII–XIII դարերում։ Նա հայտնի է որպես հայ իրավագիտության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից մեկը։ Նրա ամենահայտնի աշխատությունը «Դատաստանագիրքն» է, որը համարվում է հայկական իրավունքի կարևորագույն հուշարձաններից և երկար ժամանակ ծառայել է որպես օրենքների ժողովածու։ Մխիթար Գոշը գրել է նաև բազմաթիվ առակներ, որոնց միջոցով քարոզել է բարություն, արդարություն, իմաստություն և ազնվություն։ Նա մեծ դեր է ունեցել կրթության և մշակույթի զարգացման գործում, հիմնել է դպրոցներ և նպաստել գիտելիքների տարածմանը։ Գոշի ստեղծագործությունները կարևոր նշանակություն ունեն հայ գրականության, իրավունքի և մանկավարժության պատմության մեջ։ Նրա անունը մինչ օրս համարվում է իմաստության, արդարադատության և ազգային մշակույթի խորհրդանիշ։ menu_book9 Подробнее Մուրացան (Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան) Մուրացան (Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան) 1854 թ․ – 1908 թ․ Մուրացանը հայ պատմական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Գևորգ Մարզպետունի» վեպն է։ Վեպում ներկայացվում են Հայաստանի պատմության կարևոր էջերը։ Մուրացանը մեծ հետաքրքրություն ուներ ազգային անցյալի նկատմամբ։ Նրա ստեղծագործությունները ներշնչված են հայրենասիրական գաղափարներով։ Նա ձգտել է ընթերցողին ծանոթացնել հայկական պատմությանը։ Նրա կերպարները հաճախ մարմնավորում են քաջություն և նվիրվածություն։ Մուրացանի լեզուն հարուստ է և արտահայտիչ։ Նրա գրքերը մինչ օրս մեծ հետաքրքրությամբ ընթերցվում են։ Նա կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայ պատմավեպի զարգացման մեջ։ menu_book18 Подробнее Հրանտ Մաթևոսյան Հրանտ Մաթևոսյան 1935 թ․ – 2002 թ․ Հրանտ Մաթևոսյանը համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի մեծագույն վարպետներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում խորությամբ ներկայացված են գյուղական կյանքը, մարդկային հարաբերությունները և ազգային մտածողությունը։Հրանտ Մաթևոսյանը հայ արձակի ամենամեծ վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական աշխարհի, մարդու և բնության փոխհարաբերությունը։ Նա հայտնի է իր խորը հոգեբանական դիտարկումներով և յուրահատուկ լեզվով։ Նրա գործերը հաճախ ներկայացնում են մարդու ներքին պայքարը և ազգային մտածողությունը։ Մաթևոսյանի հայտնի գործերից են «Մենք ենք, մեր սարերը» և բազմաթիվ պատմվածքներ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից գրականության վրա։ Նրա լեզուն պատկերավոր և փիլիսոփայական է։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս ուսումնասիրվում են։ Նա համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի հիմնասյուներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը ազգային արժեք է։ menu_book4 Подробнее