Санчиров, Владимир Петрович

Санчиров, Владимир Петрович

menu_book Посмотреть материалы

Книги автора (1)

Онлайн

История

Իլեթխելի տարեգրությունը՝ որպես օիրաթների պատմության սկզբնաղբյուր

Աշխատությունը նվիրված է օիրաթների պատմության ուսումնասիրության համար կարևոր պատմական սկզբնաղբյուրներից մեկի՝ «Իլեթխել» տարեգրության գիտական և աղբյուրագիտական նշանակությանը։ Այն անդրադառնում է օիրաթների պատմական անցյալի վերակազմության, նրանց քաղաքական, հասարակական և մշակութային կյանքի ուսումնասիրության, ինչպես նաև Կենտրոնական Ասիայի ժողովուրդների պատմության մեջ նրանց ունեցած դերի բացահայտման խնդիրներին։ Տարեգրական բնույթի պատմական երկերը կարևոր տեղ են զբաղեցնում միջնադարյան և նոր շրջանի ժողովուրդների անցյալի ուսումնասիրման գործում, քանի որ պահպանել են տեղեկություններ տարբեր ժամանակաշրջանների իրադարձությունների, քաղաքական զարգացումների, իշխանական հարաբերությունների, տոհմական ավանդույթների, ռազմական բախումների, տարածքային փոփոխությունների և ժողովուրդների միջև ձևավորված կապերի մասին։ Այս տեսանկյունից աշխատությունը կարևորում է «Իլեթխել» տարեգրության օգտագործումը որպես պատմական տեղեկությունների պահպանման և փոխանցման աղբյուր՝ հնարավորություն տալով ուշադրություն դարձնելու օիրաթների պատմության այն կողմերին, որոնք նշանակալի են նրանց ինքնության, պատմական հիշողության և տարածաշրջանային դերակատարության ըմբռնման համար։ Հատուկ հետաքրքրություն է ներկայացնում օիրաթների՝ որպես Կենտրոնական Ասիայի պատմական գործընթացներում ակտիվ մասնակցություն ունեցած ժողովրդի ուսումնասիրությունը, որի անցյալը սերտորեն առնչվում է մոնղոլական աշխարհի քաղաքական պատմությանը, տափաստանային հասարակությունների զարգացմանը և տարածաշրջանի տարբեր ժողովուրդների փոխհարաբերություններին։ Աղբյուրագիտական մոտեցումը կարևոր է ոչ միայն պատմական տեղեկությունների բովանդակությունը բացահայտելու, այլև դրանց պատմական արժեքը, հաղորդման առանձնահատկությունները և անցյալի իրադարձությունների ուսումնասիրման հնարավորությունները գնահատելու տեսանկյունից։ Նման ուսումնասիրությունները նպաստում են տարեգրական ժառանգության գիտական շրջանառությանը, պատմական հիշողության պահպանմանը և այնպիսի ժողովուրդների անցյալի ավելի ամբողջական ընկալմանը, որոնց պատմությունը կարևոր նշանակություն ունի Եվրասիական տարածաշրջանի ընդհանուր պատմական պատկերի համար։ Աշխատությունն արժեքավոր է պատմաբանների, արևելագետների, մոնղոլագետների, աղբյուրագետների, Կենտրոնական Ասիայի ժողովուրդների պատմությամբ հետաքրքրվողների և պատմական գրավոր հուշարձանների ուսումնասիրությամբ զբաղվող ընթերցողների համար։ Այն նաև օգտակար է օիրաթների պատմության վերաբերյալ գիտական հետաքրքրությունների խորացման, պատմական սկզբնաղբյուրների նշանակության ըմբռնման և տարածաշրջանի բազմաշերտ պատմամշակութային ժառանգության ուսումնասիրության համար։

Обновлено. 2026-11-21
Իլեթխելի տարեգրությունը՝ որպես օիրաթների պատմության սկզբնաղբյուր

Бесплатно

Другие авторы

Все авторы
Միսաք Մեծարենց Միսաք Մեծարենց 1886 թ․ – 1908 թ․ Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարական պոեզիայի ամենապայծառ ներկայացուցիչներից է։ Չնայած կարճ կյանքին, նա ստեղծել է բարձրարժեք գրական ժառանգություն։Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարերգության ամենապայծառ անուններից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունեն բնությունը, սերը և կյանքի գեղեցկությունը։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա հասցրել է ստեղծել բարձրարժեք պոեզիա։ Նրա լեզուն երաժշտական է և նուրբ։ Մեծարենցը մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ռոմանտիկ պոեզիայի վրա։ Նրա բանաստեղծությունները լի են լույսով և զգացմունքայնությամբ։ Նա համարվում է արևմտահայ պոեզիայի ամենաքնարական ձայներից մեկը։ Նրա գործերը մինչ օրս սիրով ընթերցվում են։ Նրա ժառանգությունը փոքր ծավալով, բայց մեծ արժեք ունի։ Նա հայ գրականության բացառիկ տաղանդներից է։ menu_book2 Подробнее Ներսես Շնորհալի Ներսես Շնորհալի 1102 թ․ – 1173 թ․ Ներսես Շնորհալին եղել է հայ եկեղեցու կաթողիկոս, բանաստեղծ և աստվածաբան։ Նա հայտնի է իր հոգևոր երգերով, աղոթքներով և բանաստեղծություններով։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում բարությունը, սերը և մարդասիրությունը։ Շնորհալին ձգտել է միավորել մարդկանց և ամրապնդել քրիստոնեական արժեքները։ Նրա գրական լեզուն պարզ է, բայց միևնույն ժամանակ խորիմաստ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ եկեղեցական շարականներ։ Ներսես Շնորհալու ստեղծագործությունները մինչ օրս օգտագործվում են հայկական եկեղեցական կյանքում։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հայ մշակույթի և կրթության զարգացման մեջ։ Նա համարվում է հայ միջնադարյան գրականության ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա անունը շարունակում է մնալ ազգային հպարտության աղբյուր։ menu_book13 Подробнее Պարույր Սևակ Պարույր Սևակ 1924 թ․ – 1971 թ․ Պարույր Սևակը հայ գրականության ամենախոր և վերլուծական մտածող բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն մարդու ներաշխարհը, հասարակությունը և պատմական հիշողությունը։ Սևակը հայտնի է իր «Անլռելի զանգակատուն» պոեմով, որը նվիրված է Կոմիտասին։ Նրա լեզուն համարձակ է, նորարարական և մտավոր։ Սևակը հաճախ քննադատել է հասարակական խնդիրները և կեղծ արժեքները։ Նրա պոեզիան համադրում է զգացմունքներն ու ինտելեկտը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից պոեզիայի վրա։ Նրա ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Սևակը համարվում է 20-րդ դարի ամենաազդեցիկ բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book9 Подробнее Վահան Թոթովենց Վահան Թոթովենց 1894 թ․ – 1938 թ․ Վահան Թոթովենց հայ արձակագիր, դրամատուրգ և լրագրող է, որը համարվում է XX դարի հայ գրականության կարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները առանձնանում են իրականության խոր ու պատկերավոր նկարագրություններով, որտեղ արտացոլված են հայ ժողովրդի կյանքը, ցավը և դիմադրողականությունը պատմական ծանր ժամանակներում։ Թոթովենցի գրականության հիմնական թեմաներն են արևմտահայ կյանքի պատկերումը, պատերազմները, գաղթը և մարդու ճակատագիրը բարդ սոցիալական ու քաղաքական պայմաններում։ Նրա գործերում հաճախ զգացվում է անձնական փորձի ազդեցությունը, ինչը դրանք դարձնում է ավելի անկեղծ և ազդեցիկ։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործություններից է «Հին Հռոմեական ճանապարհի վրա» վեպը, որտեղ նա նկարագրում է իր մանկությունը և արևմտահայ իրականությունը՝ հարուստ ու կենդանի լեզվով։ Թոթովենցը նաև զբաղվել է լրագրությամբ և հասարակական գործունեությամբ՝ մասնակցելով ժամանակի մտավոր ու քաղաքական կյանքին։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին նա կապեր է ունեցել հայկական ռազմական ու ազգային շրջանակների հետ, ինչը մեծ ազդեցություն է ունեցել նրա աշխարհայացքի վրա։ 1938 թվականին, ստալինյան բռնաճնշումների ժամանակ, նա ձերբակալվել և գնդակահարվել է։ Չնայած իր կյանքի ողբերգական ավարտին, Վահան Թոթովենցի ստեղծագործությունները այսօր համարվում են հայ գրականության արժեքավոր մաս՝ իրենց պատմական և գեղարվեստական նշանակությամբ։ menu_book2 Подробнее Պերճ Պռոշյան Պերճ Պռոշյան 1837 թ․ – 1907 թ․ Պերճ Պռոշյանը հայ ռեալիստական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նա իր ստեղծագործություններում պատկերել է գյուղական կյանքը և հասարակ մարդկանց առօրյան։ Նրա հերոսները սովորական մարդիկ են՝ իրենց խնդիրներով ու երազանքներով։ Պռոշյանը մեծ ուշադրություն է դարձրել սոցիալական հարցերին։ Նրա գրքերը արժեքավոր տեղեկություններ են տալիս 19-րդ դարի հայկական կյանքի մասին։ Նա կարևորել է կրթության և լուսավորության դերը։ Նրա լեզուն պարզ է և բնական։ Պռոշյանի ստեղծագործությունները աչքի են ընկնում իրատեսական նկարագրություններով։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա անունը շարունակում է հիշվել որպես ռեալիզմի կարևոր ներկայացուցիչ։ menu_book3 Подробнее Հրանտ Մաթևոսյան Հրանտ Մաթևոսյան 1935 թ․ – 2002 թ․ Հրանտ Մաթևոսյանը համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի մեծագույն վարպետներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում խորությամբ ներկայացված են գյուղական կյանքը, մարդկային հարաբերությունները և ազգային մտածողությունը։Հրանտ Մաթևոսյանը հայ արձակի ամենամեծ վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական աշխարհի, մարդու և բնության փոխհարաբերությունը։ Նա հայտնի է իր խորը հոգեբանական դիտարկումներով և յուրահատուկ լեզվով։ Նրա գործերը հաճախ ներկայացնում են մարդու ներքին պայքարը և ազգային մտածողությունը։ Մաթևոսյանի հայտնի գործերից են «Մենք ենք, մեր սարերը» և բազմաթիվ պատմվածքներ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից գրականության վրա։ Նրա լեզուն պատկերավոր և փիլիսոփայական է։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս ուսումնասիրվում են։ Նա համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի հիմնասյուներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը ազգային արժեք է։ menu_book4 Подробнее