Книги автора (1)

Онлайн

История

Օսմանյան կայսրության նվաճողական քաղաքականությունն Անդրկովկասում՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմի նախօրեին և պատերազմի տարիներին

Գիրքը նվիրված է Օսմանյան կայսրության արտաքին քաղաքականության, տարածքային ընդլայնման ձգտումների և Անդրկովկասում իրականացված քաղաքական ու ռազմական գործողությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմի նախօրեին և պատերազմի տարիներին։ Հեղինակը պատմական, քաղաքական և դիվանագիտական իրադարձությունների վերլուծության միջոցով ներկայացնում է Օսմանյան կայսրության ներքին ու արտաքին դրությունը, նրա ռազմավարական նպատակները, տարածաշրջանում ազդեցության ընդլայնման փորձերը և այդ քաղաքականության իրականացման մեխանիզմները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում երիտթուրքական կուսակցության՝ «Միություն և առաջադիմություն» կազմակերպության գաղափարախոսությանը, քաղաքական ծրագրերին և արտաքին քաղաքական ուղղվածությանը, ինչպես նաև պանիսլամիզմի ու պանթուրքիզմի գաղափարների ձևավորմանն ու դրանց կիրառմանը որպես պետական քաղաքականության կարևոր գործիքների։ Ուսումնասիրության մեջ լուսաբանվում է Օսմանյան կայսրության նախապատերազմյան ներքին իրավիճակը, պետական կառավարման համակարգում տեղի ունեցող գործընթացները, երիտթուրքական իշխանությունների քաղաքական հաշվարկները և այն հանգամանքները, որոնք պայմանավորեցին կայսրության մասնակցությունը Առաջին համաշխարհային պատերազմին Կենտրոնական տերությունների դաշինքի կազմում։ Զգալի տեղ է հատկացվում Անդրկովկասում երիտթուրքական գործակալական ցանցի գործունեությանը, տարածաշրջանի մահմեդական ժողովուրդների շրջանում իրականացվող քարոզչությանը և հակառուսական տրամադրություններ ձևավորելու նպատակով ձեռնարկված քաղաքական միջոցառումներին։ Հեղինակը ներկայացնում է, թե ինչպես էին Օսմանյան կայսրության ղեկավար շրջանակները փորձում տարածաշրջանի ազգային, կրոնական և քաղաքական առանձնահատկություններն օգտագործել սեփական ռազմավարական նպատակների իրականացման համար՝ ձգտելով ընդլայնել իրենց ազդեցությունը և վերափոխել Անդրկովկասի քաղաքական իրավիճակը։ Առանձին բաժիններում ուսումնասիրվում են պատերազմի սկզբնական շրջանի իրադարձությունները, Կովկասյան ռազմաճակատի ձևավորումն ու զարգացումը, 1914–1917 թվականների ռազմական գործողությունները, ռազմաքաղաքական իրադրության փոփոխությունները և դրանց ազդեցությունը տարածաշրջանի ժողովուրդների կյանքի վրա։ Քննության են առնվում նաև պատերազմի տարիներին Օսմանյան կայսրության ներքին դրությունը, տնտեսական ու քաղաքական դժվարությունները, իշխանությունների վարած ազգային քաղաքականությունը և հայ ժողովրդի նկատմամբ իրականացված բռնաճնշումներն ու բնաջնջման քաղաքականությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայոց ցեղասպանության և երիտթուրքական իշխանությունների պանթուրքիստական նվաճողական ծրագրերի փոխկապակցվածությանը՝ ցույց տալով, թե ինչպես էին ազգային քաղաքականությունը, տարածքային հավակնությունները և ռազմական ռազմավարությունը միահյուսվում կայսրության քաղաքական նպատակների իրականացման ընթացքում։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է նաև 1918 թվականին Օսմանյան կայսրության ռազմական ներխուժման և Անդրկովկասում ազդեցության հաստատման նոր փորձերի ուսումնասիրությունը։ Լուսաբանվում են տարածաշրջանում ստեղծված բարդ ռազմաքաղաքական պայմանները, օսմանյան զորքերի առաջխաղացումը, տեղական քաղաքական ուժերի արձագանքը և Անդրկովկասի ժողովուրդների դիմադրությունը։ Հեղինակը վերլուծում է երիտթուրքական իշխանությունների տարածքային հավակնությունների իրականացման փորձերը, դրանց խոչընդոտները և այն քաղաքական ու ռազմական հանգամանքները, որոնք հանգեցրին այդ ծրագրերի ձախողմանը։ Ուսումնասիրության առանցքային նշանակություններից մեկն այն է, որ Օսմանյան կայսրության քաղաքականությունը ներկայացվում է ոչ միայն որպես առանձին ռազմական գործողությունների կամ դիվանագիտական քայլերի հաջորդականություն, այլև որպես փոխկապակցված ռազմավարություն, որի հիմքում ընկած էին կայսրության վերակազմավորման, տարածաշրջանային գերիշխանության հաստատման և թուրքական ազդեցության տարածման ձգտումները։ Աշխատությունը առանձնանում է պատմական գործընթացները լայն տարածաշրջանային համատեքստում դիտարկելու մոտեցմամբ՝ միաժամանակ անդրադառնալով Օսմանյան կայսրության ներքին զարգացումներին, միջազգային հարաբերություններին, Կովկասյան ռազմաճակատի իրադարձություններին և Անդրկովկասի ժողովուրդների ազգային-քաղաքական ճակատագրին։ Պատմագիտական արժեք են ներկայացնում նաև հեղինակի օգտագործած արխիվային նյութերը, օտարալեզու պատմագիտական աշխատությունները և փաստական տվյալների համադրության վրա հիմնված վերլուծությունները, որոնք հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու ժամանակաշրջանի բարդ քաղաքական գործընթացները և դրանց փոխադարձ կապերը։ Գիրքը կարևոր սկզբնաղբյուրագիտական ու հետազոտական նշանակություն ունի Օսմանյան կայսրության նորագույն շրջանի պատմությամբ, հայ-թուրքական հարաբերություններով, Հայոց ցեղասպանության պատմությամբ, Առաջին համաշխարհային պատերազմի Կովկասյան ռազմաճակատով և Անդրկովկասի քաղաքական զարգացումներով հետաքրքրվողների համար։ Այն արժեքավոր նյութ է տրամադրում պատմաբաններին, արևելագետներին, թուրքագետներին, քաղաքագետներին, միջազգային հարաբերությունների մասնագետներին, ինչպես նաև ուսանողներին և ընթերցողներին, որոնք ցանկանում են խորությամբ հասկանալ Օսմանյան կայսրության քաղաքական հավակնությունները, Առաջին համաշխարհային պատերազմի ազդեցությունը տարածաշրջանի վրա և 1914–1918 թվականների իրադարձությունների պատմական նշանակությունը։

Обновлено. 2026-11-17
Օսմանյան կայսրության նվաճողական քաղաքականությունն Անդրկովկասում՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմի նախօրեին և պատերազմի տարիներին

Бесплатно

Другие авторы

Все авторы
Մուրացան (Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան) Մուրացան (Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան) 1854 թ․ – 1908 թ․ Մուրացանը հայ պատմական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Գևորգ Մարզպետունի» վեպն է։ Վեպում ներկայացվում են Հայաստանի պատմության կարևոր էջերը։ Մուրացանը մեծ հետաքրքրություն ուներ ազգային անցյալի նկատմամբ։ Նրա ստեղծագործությունները ներշնչված են հայրենասիրական գաղափարներով։ Նա ձգտել է ընթերցողին ծանոթացնել հայկական պատմությանը։ Նրա կերպարները հաճախ մարմնավորում են քաջություն և նվիրվածություն։ Մուրացանի լեզուն հարուստ է և արտահայտիչ։ Նրա գրքերը մինչ օրս մեծ հետաքրքրությամբ ընթերցվում են։ Նա կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայ պատմավեպի զարգացման մեջ։ menu_book18 Подробнее Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) 1835 թ․ – 1888 թ․ Րաֆֆին հայ պատմավեպի ամենահայտնի ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում ազգային ազատագրության և հայրենասիրության թեմաները։ «Սամվել», «Խենթը» և «Դավիթ Բեկ» վեպերը համարվում են հայ գրականության դասականներ։ Նա ստեղծել է ուժեղ և հիշվող հերոսներ։ Րաֆֆու կերպարները պայքարում են հանուն ազատության և արդարության։ Նրա գրքերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ երիտասարդության վրա։ Նա կարողացել է պատմությունը ներկայացնել հետաքրքիր և կենդանի ձևով։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Րաֆֆին համարվում է ազգային մտածողության ձևավորման կարևոր գործիչ։ Նրա անունը մշտապես կապված է հայրենասիրական գրականության հետ։ menu_book18 Подробнее Ներսես Շնորհալի Ներսես Շնորհալի 1102 թ․ – 1173 թ․ Ներսես Շնորհալին եղել է հայ եկեղեցու կաթողիկոս, բանաստեղծ և աստվածաբան։ Նա հայտնի է իր հոգևոր երգերով, աղոթքներով և բանաստեղծություններով։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում բարությունը, սերը և մարդասիրությունը։ Շնորհալին ձգտել է միավորել մարդկանց և ամրապնդել քրիստոնեական արժեքները։ Նրա գրական լեզուն պարզ է, բայց միևնույն ժամանակ խորիմաստ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ եկեղեցական շարականներ։ Ներսես Շնորհալու ստեղծագործությունները մինչ օրս օգտագործվում են հայկական եկեղեցական կյանքում։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հայ մշակույթի և կրթության զարգացման մեջ։ Նա համարվում է հայ միջնադարյան գրականության ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա անունը շարունակում է մնալ ազգային հպարտության աղբյուր։ menu_book13 Подробнее Ղազարոս Աղայան Ղազարոս Աղայան 1840 թ․ – 1911 թ․ Ղազարոս Աղայանը մանկական գրականության հիմնադիրներից է։ Նա գրել է բազմաթիվ հեքիաթներ, պատմվածքներ և կրթական նյութեր երեխաների համար։ Նրա ստեղծագործություններն ունեն դաստիարակչական և բարոյական նշանակություն։ Աղայանը նաև ակտիվ մանկավարժ էր։ Նա մեծ դեր է ունեցել ազգային կրթության զարգացման գործում։ Նրա հերոսները սովորեցնում են ազնվություն, աշխատասիրություն և բարություն։ Աղայանի լեզուն պարզ և հասկանալի է երեխաների համար։ Նրա հեքիաթները մինչ օրս ընդգրկված են դպրոցական ծրագրերում։ Մի քանի սերունդ մեծացել է նրա գրքերով։ Նա համարվում է հայ մանկական գրականության դասականներից մեկը։ menu_book5 Подробнее Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) 1867 թ․ – 1933 թ․ Նար-Դոսը հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունի մարդու ներաշխարհի վերլուծությունը և հոգեբանական հակասությունները։ Նա նկարագրել է քաղաքային կյանքը և հասարակության տարբեր խավերը։ Նրա վեպերն ու պատմվածքները աչքի են ընկնում իրատեսականությամբ։ Նար-Դոսի լեզուն պարզ է, բայց խորքային և դիտողական։ Նրա հերոսները հաճախ կանգնած են բարոյական ընտրությունների առաջ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս դասական են համարվում։ Նար-Դոսը համարվում է հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել։ menu_book14 Подробнее Գրիգոր Նարեկացի Գրիգոր Նարեկացի 951 թ․ – 1003 թ․ Գրիգոր Նարեկացին միջնադարյան հայ գրականության և քրիստոնեական մտքի ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Մատյան ողբերգությունն» է, որը հաճախ կոչվում է պարզապես «Նարեկ»։ Գիրքը բաղկացած է աղոթքներից և հոգևոր խորհրդածություններից։ Նարեկացին խորությամբ ուսումնասիրել է մարդու հոգին, մեղքը, ապաշխարությունն ու հավատքը։ Նրա լեզուն չափազանց հարուստ և պատկերավոր է։ Նարեկացու ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ հոգևոր մշակույթի վրա։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ 2015 թվականին նա հռչակվել է Կաթոլիկ եկեղեցու Վարդապետ։ Նարեկացին համարվում է համաշխարհային քրիստոնեական գրականության կարևոր հեղինակներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել ամբողջ աշխարհում։ menu_book29 Подробнее