Саркисян, Ерванд

Саркисян, Ерванд

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

History

Օսմանյան կայսրության նվաճողական քաղաքականությունն Անդրկովկասում՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմի նախօրեին և պատերազմի տարիներին

Գիրքը նվիրված է Օսմանյան կայսրության արտաքին քաղաքականության, տարածքային ընդլայնման ձգտումների և Անդրկովկասում իրականացված քաղաքական ու ռազմական գործողությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմի նախօրեին և պատերազմի տարիներին։ Հեղինակը պատմական, քաղաքական և դիվանագիտական իրադարձությունների վերլուծության միջոցով ներկայացնում է Օսմանյան կայսրության ներքին ու արտաքին դրությունը, նրա ռազմավարական նպատակները, տարածաշրջանում ազդեցության ընդլայնման փորձերը և այդ քաղաքականության իրականացման մեխանիզմները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում երիտթուրքական կուսակցության՝ «Միություն և առաջադիմություն» կազմակերպության գաղափարախոսությանը, քաղաքական ծրագրերին և արտաքին քաղաքական ուղղվածությանը, ինչպես նաև պանիսլամիզմի ու պանթուրքիզմի գաղափարների ձևավորմանն ու դրանց կիրառմանը որպես պետական քաղաքականության կարևոր գործիքների։ Ուսումնասիրության մեջ լուսաբանվում է Օսմանյան կայսրության նախապատերազմյան ներքին իրավիճակը, պետական կառավարման համակարգում տեղի ունեցող գործընթացները, երիտթուրքական իշխանությունների քաղաքական հաշվարկները և այն հանգամանքները, որոնք պայմանավորեցին կայսրության մասնակցությունը Առաջին համաշխարհային պատերազմին Կենտրոնական տերությունների դաշինքի կազմում։ Զգալի տեղ է հատկացվում Անդրկովկասում երիտթուրքական գործակալական ցանցի գործունեությանը, տարածաշրջանի մահմեդական ժողովուրդների շրջանում իրականացվող քարոզչությանը և հակառուսական տրամադրություններ ձևավորելու նպատակով ձեռնարկված քաղաքական միջոցառումներին։ Հեղինակը ներկայացնում է, թե ինչպես էին Օսմանյան կայսրության ղեկավար շրջանակները փորձում տարածաշրջանի ազգային, կրոնական և քաղաքական առանձնահատկություններն օգտագործել սեփական ռազմավարական նպատակների իրականացման համար՝ ձգտելով ընդլայնել իրենց ազդեցությունը և վերափոխել Անդրկովկասի քաղաքական իրավիճակը։ Առանձին բաժիններում ուսումնասիրվում են պատերազմի սկզբնական շրջանի իրադարձությունները, Կովկասյան ռազմաճակատի ձևավորումն ու զարգացումը, 1914–1917 թվականների ռազմական գործողությունները, ռազմաքաղաքական իրադրության փոփոխությունները և դրանց ազդեցությունը տարածաշրջանի ժողովուրդների կյանքի վրա։ Քննության են առնվում նաև պատերազմի տարիներին Օսմանյան կայսրության ներքին դրությունը, տնտեսական ու քաղաքական դժվարությունները, իշխանությունների վարած ազգային քաղաքականությունը և հայ ժողովրդի նկատմամբ իրականացված բռնաճնշումներն ու բնաջնջման քաղաքականությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայոց ցեղասպանության և երիտթուրքական իշխանությունների պանթուրքիստական նվաճողական ծրագրերի փոխկապակցվածությանը՝ ցույց տալով, թե ինչպես էին ազգային քաղաքականությունը, տարածքային հավակնությունները և ռազմական ռազմավարությունը միահյուսվում կայսրության քաղաքական նպատակների իրականացման ընթացքում։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է նաև 1918 թվականին Օսմանյան կայսրության ռազմական ներխուժման և Անդրկովկասում ազդեցության հաստատման նոր փորձերի ուսումնասիրությունը։ Լուսաբանվում են տարածաշրջանում ստեղծված բարդ ռազմաքաղաքական պայմանները, օսմանյան զորքերի առաջխաղացումը, տեղական քաղաքական ուժերի արձագանքը և Անդրկովկասի ժողովուրդների դիմադրությունը։ Հեղինակը վերլուծում է երիտթուրքական իշխանությունների տարածքային հավակնությունների իրականացման փորձերը, դրանց խոչընդոտները և այն քաղաքական ու ռազմական հանգամանքները, որոնք հանգեցրին այդ ծրագրերի ձախողմանը։ Ուսումնասիրության առանցքային նշանակություններից մեկն այն է, որ Օսմանյան կայսրության քաղաքականությունը ներկայացվում է ոչ միայն որպես առանձին ռազմական գործողությունների կամ դիվանագիտական քայլերի հաջորդականություն, այլև որպես փոխկապակցված ռազմավարություն, որի հիմքում ընկած էին կայսրության վերակազմավորման, տարածաշրջանային գերիշխանության հաստատման և թուրքական ազդեցության տարածման ձգտումները։ Աշխատությունը առանձնանում է պատմական գործընթացները լայն տարածաշրջանային համատեքստում դիտարկելու մոտեցմամբ՝ միաժամանակ անդրադառնալով Օսմանյան կայսրության ներքին զարգացումներին, միջազգային հարաբերություններին, Կովկասյան ռազմաճակատի իրադարձություններին և Անդրկովկասի ժողովուրդների ազգային-քաղաքական ճակատագրին։ Պատմագիտական արժեք են ներկայացնում նաև հեղինակի օգտագործած արխիվային նյութերը, օտարալեզու պատմագիտական աշխատությունները և փաստական տվյալների համադրության վրա հիմնված վերլուծությունները, որոնք հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու ժամանակաշրջանի բարդ քաղաքական գործընթացները և դրանց փոխադարձ կապերը։ Գիրքը կարևոր սկզբնաղբյուրագիտական ու հետազոտական նշանակություն ունի Օսմանյան կայսրության նորագույն շրջանի պատմությամբ, հայ-թուրքական հարաբերություններով, Հայոց ցեղասպանության պատմությամբ, Առաջին համաշխարհային պատերազմի Կովկասյան ռազմաճակատով և Անդրկովկասի քաղաքական զարգացումներով հետաքրքրվողների համար։ Այն արժեքավոր նյութ է տրամադրում պատմաբաններին, արևելագետներին, թուրքագետներին, քաղաքագետներին, միջազգային հարաբերությունների մասնագետներին, ինչպես նաև ուսանողներին և ընթերցողներին, որոնք ցանկանում են խորությամբ հասկանալ Օսմանյան կայսրության քաղաքական հավակնությունները, Առաջին համաշխարհային պատերազմի ազդեցությունը տարածաշրջանի վրա և 1914–1918 թվականների իրադարձությունների պատմական նշանակությունը։

Updated: 2026-11-17
Օսմանյան կայսրության նվաճողական քաղաքականությունն Անդրկովկասում՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմի նախօրեին և պատերազմի տարիներին

Free

Դանիել Վարուժան Դանիել Վարուժան 1884 թ․ – 1915 թ․ Դանիել Վարուժանը արևմտահայ պոեզիայի ամենատաղանդավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն բնությունը, գյուղական կյանքը և մարդու ստեղծագործ ուժը։ Վարուժանը հիանում էր աշխատանքի գեղեցկությամբ և մարդու հոգևոր ուժով։ Նրա բանաստեղծությունները հարուստ են պատկերներով և զգացմունքներով։ Նա ձգտել է վերածնել ազգային մշակութային արժեքները։ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ նա ձերբակալվել և սպանվել է։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պոեզիայի զարգացման վրա։ Վարուժանի ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Նա համարվում է արևմտահայ գրականության դասականներից մեկը։ menu_book3 Read more Ղազարոս Աղայան Ղազարոս Աղայան 1840 թ․ – 1911 թ․ Ղազարոս Աղայանը մանկական գրականության հիմնադիրներից է։ Նա գրել է բազմաթիվ հեքիաթներ, պատմվածքներ և կրթական նյութեր երեխաների համար։ Նրա ստեղծագործություններն ունեն դաստիարակչական և բարոյական նշանակություն։ Աղայանը նաև ակտիվ մանկավարժ էր։ Նա մեծ դեր է ունեցել ազգային կրթության զարգացման գործում։ Նրա հերոսները սովորեցնում են ազնվություն, աշխատասիրություն և բարություն։ Աղայանի լեզուն պարզ և հասկանալի է երեխաների համար։ Նրա հեքիաթները մինչ օրս ընդգրկված են դպրոցական ծրագրերում։ Մի քանի սերունդ մեծացել է նրա գրքերով։ Նա համարվում է հայ մանկական գրականության դասականներից մեկը։ menu_book5 Read more Վահան Տերյան Վահան Տերյան 1885 թ․ – 1920 թ․ Վահան Տերյանը հայ քնարական պոեզիայի ամենասիրելի հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտահայտված են սերը, մենությունը, կարոտը և կյանքի անցողիկությունը։ Տերյանի բանաստեղծությունները հայտնի են իրենց երաժշտականությամբ և նուրբ տրամադրությամբ։ Նա մեծ ազդեցություն է կրել եվրոպական խորհրդապաշտությունից։ Նրա պոեզիան նոր շունչ է բերել հայկական գրականությանը։ Տերյանի լեզուն մեղմ է, գեղեցիկ և հուզական։ Նրա բազմաթիվ բանաստեղծություններ դարձել են երգեր։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա սերունդների բանաստեղծների վրա։ Տերյանի ստեղծագործությունները շարունակում են մնալ ամենաընթերցվողներից։ Նա համարվում է հայ քնարերգության մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Read more Համո Սահյան Համո Սահյան 1914 թ․ – 1993 թ․ Համո Սահյանը բնության և հայրենիքի մեծ երգիչն է։ Նրա պոեզիան առանձնանում է պարզությամբ, խորությամբ և ազգային ոգով։Համո Սահյանը հայ բնապատկերային և քնարական պոեզիայի ամենասիրված հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունեն բնությունը, գյուղը և մարդը։ Սահյանի լեզուն պարզ է, բայց խորապես զգացմունքային։ Նրա բանաստեղծությունները հաճախ արտահայտում են կյանքի գեղեցկությունն ու ցավը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել ժողովրդական մտածողության վրա։ Նրա գործերը լայնորեն տարածված են Հայաստանում։ Սահյանի պոեզիան համադրվում է պարզության և փիլիսոփայության հետ։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ ուսումնասիրվում են դպրոցներում։ Նա համարվում է 20-րդ դարի մեծ քնարերգուներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը ազգային արժեք է։ menu_book2 Read more Ալեքսանդր Շիրվանզադե Ալեքսանդր Շիրվանզադե 1858 թ․ – 1935 թ․ Ալեքսանդր Շիրվանզադեն հայ ռեալիստական արձակի մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտացոլված են հասարակության տարբեր խավերի կյանքը և սոցիալական խնդիրները։ Նա գրել է վեպեր, պատմվածքներ և դրամատիկական գործեր։ Շիրվանզադեն մեծ ուշադրություն է դարձրել մարդկային հարաբերություններին։ Նրա հերոսները հոգեբանորեն խորն են մշակված։ Նա համարձակորեն քննադատել է հասարակական անարդարությունները։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև թատերական բեմերում։ Շիրվանզադեն համարվում է հայ արձակի դասականներից մեկը։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հետագա գրողների ստեղծագործություններում։ Նա շարունակում է մնալ հայ գրականության կարևորագույն անուններից մեկը։ menu_book17 Read more Սիլվա Կապուտիկյան Սիլվա Կապուտիկյան 1919 թ․ – 2006 թ․ Սիլվա Կապուտիկյանը հայ պոեզիայի ամենաազդեցիկ կին հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն հայրենիքը, սերը, լեզուն և ազգային ինքնությունը։ Կապուտիկյանը գրել է բազմաթիվ բանաստեղծություններ և հրապարակախոսական նյութեր։ Նրա լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել հայ լեզվի պահպանման հարցերին։ Նրա գործերը լայն ճանաչում են ստացել ինչպես Հայաստանում, այնպես էլ սփյուռքում։ Կապուտիկյանը նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ նվիրված են ազգային արժեքներին։ Նա համարվում է հայ կին պոեզիայի ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ ազդեցիկ։ menu_book2 Read more