Սայիդ, Ալի

Биология

Աշխատությունը նվիրված է սիսեռի և նրա վայրի ազգակիցների գենետիկական բազմազանության ու ֆիլոգենետիկ փոխհարաբերությունների ուսումնասիրությանը՝ մոլեկուլային մարկերների, մասնավորապես միկրոարբանյակային նիշերի և ամպլիֆիկացված հատվածների պոլիմորֆիզմի (AFLP) մեթոդների կիրառմամբ։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել ուսումնասիրվող նմուշների գենետիկական տարբերակվածության աստիճանը, որոշել դրանց միջև ազգակցական կապերը և գնահատել վայրի տեսակների հնարավոր նշանակությունը սիսեռի գենետիկական պաշարի պահպանման ու օգտագործման համար։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են սիսեռի մշակովի ձևերի և վայրի ազգակիցների գենետիկական առանձնահատկությունները, պոպուլյացիաների կամ նմուշների միջև առկա բազմազանությունը և այն օրինաչափությունները, որոնք կարող են արտացոլել դրանց էվոլյուցիոն ծագումն ու փոխհարաբերությունները։ Միկրոարբանյակային մարկերների կիրառումը հնարավորություն է տալիս հայտնաբերելու բարձր պոլիմորֆիզմ ունեցող գենետիկական տարբերակներ և գնահատելու նմուշների գենետիկական հեռավորությունները, իսկ AFLP մեթոդը հնարավորություն է տալիս ստանալ գենոմի տարբեր հատվածների լայնածավալ պոլիմորֆիզմի վերաբերյալ տեղեկատվություն։ Ստացված մոլեկուլային տվյալների հիման վրա կարող են հաշվարկվել գենետիկական բազմազանության ցուցանիշներ, ալելների հաճախականություններ և գենետիկական հեռավորություններ, ինչպես նաև կառուցվել կլաստերային և ֆիլոգենետիկ ծառեր։ Կարևոր խնդիր է տարբեր մեթոդներով ստացված արդյունքների համադրումը՝ սիսեռի գենետիկական կառուցվածքի վերաբերյալ առավել ամբողջական պատկեր ստանալու համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում վայրի ազգակիցների գենետիկական բազմազանությանը, քանի որ դրանք կարող են պարունակել մշակովի սիսեռում սահմանափակ կամ բացակայող արժեքավոր հատկանիշների գենետիկական հիմքեր։ Այդպիսի հատկանիշները կարող են կապված լինել հիվանդությունների և վնասատուների նկատմամբ դիմադրության, անբարենպաստ միջավայրային պայմանների հանդեպ կայունության, բերքատվության, սննդային արժեքի և այլ գյուղատնտեսական կարևոր հատկությունների հետ։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել նաև սիսեռի գենետիկական ռեսուրսների դասակարգմանը և առավել արժեքավոր նմուշների առանձնացմանը՝ հետագա սելեկցիոն աշխատանքներում օգտագործելու նպատակով։ Ֆիլոգենետիկ վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս պարզաբանելու ուսումնասիրվող ձևերի միջև էվոլյուցիոն փոխհարաբերությունները և գնահատելու մշակովի սիսեռի ու նրա վայրի ազգակիցների գենետիկական մոտիկությունը։ Ստացված արդյունքները կարևոր նշանակություն ունեն ինչպես բույսերի էվոլյուցիայի և գենետիկայի ուսումնասիրության, այնպես էլ կենսաբազմազանության պահպանության և նպատակային բուսաբուծության համար։ Աշխատության արդյունքները կարող են օգտագործվել սիսեռի գենետիկական ռեսուրսների պահպանման ռազմավարությունների մշակման, գենետիկական բանկերի հավաքածուների գնահատման, սելեկցիոն ծրագրերի արդյունավետության բարձրացման և արժեքավոր վայրի գենոտիպերի ներգրավման համար։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել գենետիկներին, բուսաբաններին, բույսերի սելեկցիայի և կենսատեխնոլոգիայի մասնագետներին, բույսերի էվոլյուցիայի հետազոտողներին, կենսաբազմազանության պահպանությամբ զբաղվող մասնագետներին և համապատասխան մասնագիտություններով սովորող ուսանողներին։