Շաքարյան, Արտակ Կառլենի

Շաքարյան, Արտակ Կառլենի

menu_book Посмотреть материалы

Книги автора (1)

Онлайн

История

Դևշիրմեն․ քրիստոնյա տղաների հավաքագրումը Օսմանյան կայսրությունում

Աշխատությունը ներկայացնում է Օսմանյան կայսրությունում գոյություն ունեցած դևշիրմեի՝ քրիստոնյա բնակչությունից տղաների պարբերական հավաքագրման համակարգը, որը կարևոր դեր է ունեցել կայսրության ռազմական, վարչական և հասարակական կառուցվածքի ձևավորման գործում։ Դևշիրմեն օսմանյան պետական կառավարման առանձնահատուկ ինստիտուտներից էր, որի շրջանակում հիմնականում քրիստոնյա հպատակ ժողովուրդների ընտանիքներից հավաքագրվում էին տղաներ, որոնք տեղափոխվում էին պետական վերահսկողության ներքո, դաստիարակվում, կրթություն ստանում և պատրաստվում ծառայության՝ հատկապես ենիչերիների զորամիավորումներում, ինչպես նաև պետական վարչական համակարգում։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ծանոթանալու այս համակարգի առաջացման պատմական նախադրյալներին, կազմակերպման սկզբունքներին, իրականացման մեխանիզմներին և Օսմանյան պետության շահերի տեսանկյունից դրա նշանակությանը։ Առանձնահատուկ ուշադրության է արժանի դևշիրմեի ազդեցությունը քրիստոնյա ժողովուրդների, այդ թվում՝ կայսրության կազմում ապրող բալկանյան և այլ քրիստոնյա համայնքների ժողովրդագրական, ընտանեկան, կրոնական ու հասարակական կյանքի վրա։ Տղաների բռնի կամ պետական պարտադրանքով հավաքագրումը ոչ միայն խաթարում էր ընտանիքների բնականոն կյանքը, այլև նրանց կտրում էր իրենց համայնքային, մշակութային և կրոնական միջավայրից՝ ենթարկելով նորաստեղծ պետական ինքնության ձևավորման գործընթացին։ Միևնույն ժամանակ, այդ համակարգի միջոցով Օսմանյան կայսրությունը ձևավորում էր կենտրոնական իշխանությանը ծառայող զինվորական և վարչական վերնախավ, որի ներկայացուցիչները հետագայում կարող էին հասնել բարձր պաշտոնների և զգալի ազդեցություն ունենալ կայսրության քաղաքական ու ռազմական կյանքում։ Նյութը կարևոր է նաև ենիչերիների զորամիավորման պատմությունը, օսմանյան ռազմական կազմակերպվածությունը, պետական կառավարման կենտրոնացման գործընթացը և հպատակ ժողովուրդների նկատմամբ կիրառվող քաղաքականությունը հասկանալու համար։ Դևշիրմեի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու Օսմանյան կայսրության բազմաշերտ հասարակական հարաբերությունները, կրոնական պատկանելության և պետական ծառայության փոխկապակցվածությունը, ինչպես նաև անհատի ու ընտանիքի ճակատագրի վրա պետական քաղաքականության ունեցած ազդեցությունը։ Պատմական այս երևույթի դիտարկումը կարևոր նշանակություն ունի նաև հայ ժողովրդի և Օսմանյան կայսրության մյուս քրիստոնյա ժողովուրդների անցյալի ուսումնասիրության համար, քանի որ այն առնչվում է բռնի ձուլման, ինքնության պահպանման, կրոնական պատկանելության և կայսերական իշխանության հարաբերությունների հիմնահարցերին։ Աշխատությունը արժեքավոր պատմագիտական նյութ է Օսմանյան կայսրության ներքին քաղաքականության, ռազմական համակարգի և քրիստոնյա բնակչության պատմական փորձառության նկատմամբ հետաքրքրություն ունեցող ընթերցողների, ուսանողների, հետազոտողների և պատմության սիրահարների համար։

Обновлено. 2026-11-19
Դևշիրմեն․ քրիստոնյա տղաների հավաքագրումը Օսմանյան կայսրությունում

Бесплатно

Другие авторы

Все авторы
Միսաք Մեծարենց Միսաք Մեծարենց 1886 թ․ – 1908 թ․ Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարական պոեզիայի ամենապայծառ ներկայացուցիչներից է։ Չնայած կարճ կյանքին, նա ստեղծել է բարձրարժեք գրական ժառանգություն։Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարերգության ամենապայծառ անուններից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունեն բնությունը, սերը և կյանքի գեղեցկությունը։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա հասցրել է ստեղծել բարձրարժեք պոեզիա։ Նրա լեզուն երաժշտական է և նուրբ։ Մեծարենցը մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ռոմանտիկ պոեզիայի վրա։ Նրա բանաստեղծությունները լի են լույսով և զգացմունքայնությամբ։ Նա համարվում է արևմտահայ պոեզիայի ամենաքնարական ձայներից մեկը։ Նրա գործերը մինչ օրս սիրով ընթերցվում են։ Նրա ժառանգությունը փոքր ծավալով, բայց մեծ արժեք ունի։ Նա հայ գրականության բացառիկ տաղանդներից է։ menu_book2 Подробнее Դանիել Վարուժան Դանիել Վարուժան 1884 թ․ – 1915 թ․ Դանիել Վարուժանը արևմտահայ պոեզիայի ամենատաղանդավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն բնությունը, գյուղական կյանքը և մարդու ստեղծագործ ուժը։ Վարուժանը հիանում էր աշխատանքի գեղեցկությամբ և մարդու հոգևոր ուժով։ Նրա բանաստեղծությունները հարուստ են պատկերներով և զգացմունքներով։ Նա ձգտել է վերածնել ազգային մշակութային արժեքները։ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ նա ձերբակալվել և սպանվել է։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պոեզիայի զարգացման վրա։ Վարուժանի ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Նա համարվում է արևմտահայ գրականության դասականներից մեկը։ menu_book3 Подробнее Ղազարոս Աղայան Ղազարոս Աղայան 1840 թ․ – 1911 թ․ Ղազարոս Աղայանը մանկական գրականության հիմնադիրներից է։ Նա գրել է բազմաթիվ հեքիաթներ, պատմվածքներ և կրթական նյութեր երեխաների համար։ Նրա ստեղծագործություններն ունեն դաստիարակչական և բարոյական նշանակություն։ Աղայանը նաև ակտիվ մանկավարժ էր։ Նա մեծ դեր է ունեցել ազգային կրթության զարգացման գործում։ Նրա հերոսները սովորեցնում են ազնվություն, աշխատասիրություն և բարություն։ Աղայանի լեզուն պարզ և հասկանալի է երեխաների համար։ Նրա հեքիաթները մինչ օրս ընդգրկված են դպրոցական ծրագրերում։ Մի քանի սերունդ մեծացել է նրա գրքերով։ Նա համարվում է հայ մանկական գրականության դասականներից մեկը։ menu_book5 Подробнее Համո Սահյան Համո Սահյան 1914 թ․ – 1993 թ․ Համո Սահյանը բնության և հայրենիքի մեծ երգիչն է։ Նրա պոեզիան առանձնանում է պարզությամբ, խորությամբ և ազգային ոգով։Համո Սահյանը հայ բնապատկերային և քնարական պոեզիայի ամենասիրված հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունեն բնությունը, գյուղը և մարդը։ Սահյանի լեզուն պարզ է, բայց խորապես զգացմունքային։ Նրա բանաստեղծությունները հաճախ արտահայտում են կյանքի գեղեցկությունն ու ցավը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել ժողովրդական մտածողության վրա։ Նրա գործերը լայնորեն տարածված են Հայաստանում։ Սահյանի պոեզիան համադրվում է պարզության և փիլիսոփայության հետ։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ ուսումնասիրվում են դպրոցներում։ Նա համարվում է 20-րդ դարի մեծ քնարերգուներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը ազգային արժեք է։ menu_book2 Подробнее Պարույր Սևակ Պարույր Սևակ 1924 թ․ – 1971 թ․ Պարույր Սևակը հայ գրականության ամենախոր և վերլուծական մտածող բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն մարդու ներաշխարհը, հասարակությունը և պատմական հիշողությունը։ Սևակը հայտնի է իր «Անլռելի զանգակատուն» պոեմով, որը նվիրված է Կոմիտասին։ Նրա լեզուն համարձակ է, նորարարական և մտավոր։ Սևակը հաճախ քննադատել է հասարակական խնդիրները և կեղծ արժեքները։ Նրա պոեզիան համադրում է զգացմունքներն ու ինտելեկտը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից պոեզիայի վրա։ Նրա ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Սևակը համարվում է 20-րդ դարի ամենաազդեցիկ բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book9 Подробнее Գրիգոր Զոհրապ Գրիգոր Զոհրապ 1861 թ․ – 1915 թ․ Հայ նշանավոր գրող, հրապարակախոս, իրավաբան և քաղաքական գործիչ էր։ Նա ծնվել է 1861 թվականի հունիսի 26-ին՝ Կոստանդնուպոլսում, և մահացել 1915 թվականին՝ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ։ Զոհրապը համարվում է արևմտահայ գրականության ամենահայտնի նովելիստներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում պատկերավորվում են մարդու հոգեբանությունը, հասարակական հարաբերությունները և քաղաքային կյանքի խնդիրները։ Նա գրել է բազմաթիվ պատմվածքներ և նորավեպեր, որոնք առանձնանում են իրատեսական ոճով և խոր հոգեբանական վերլուծությամբ։ Բացի գրական գործունեությունից, Զոհրապը եղել է հայտնի իրավաբան և Օսմանյան խորհրդարանի պատգամավոր։ Նրա կյանքն ու գործունեությունը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ մշակույթի և հասարակական մտքի զարգացման վրա, իսկ նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս համարվում են հայ գրականության արժեքավոր էջերից։ menu_book5 Подробнее