Թեոփանես Խոստովանող

Թեոփանես Խոստովանող

menu_book Посмотреть материалы

Книги автора (1)

Онлайн

История

Օտար աղբյուրները Հայաստանի և հայերի մասին․ բյուզանդական աղբյուրներ, հատոր Դ․ Թեոփանես Խոստովանող

Գիրքը հայ պատմագիտության և սկզբնաղբյուրագիտության համար կարևոր նշանակություն ունեցող մատենագիտական ու պատմական աշխատություն է, որը ներկայացնում է բյուզանդական պատմագրական ժառանգության արժեքավոր նմուշներից մեկի՝ Թեոփանես Խոստովանողի պատմական երկի հայագիտական նշանակությունը։ Այն ընդգրկված է Հայաստանի և հայ ժողովրդի պատմության վերաբերյալ օտարալեզու սկզբնաղբյուրների ուսումնասիրմանն ու գիտական շրջանառության մեջ դնելուն նվիրված մատենաշարում, որի հիմնական նպատակն է բացահայտել օտար հեղինակների երկերում պահպանված տեղեկությունները Հայաստանի, հայ ժողովրդի, նրա քաղաքական կյանքի, պետական կազմավորումների, հասարակական հարաբերությունների, մշակույթի և հարևան ժողովուրդների հետ ունեցած կապերի մասին։ Թեոփանես Խոստովանողը բյուզանդական պատմագրության կարևոր ներկայացուցիչներից է, որի ժամանակագրական երկը նշանակալի տեղ է զբաղեցնում վաղ միջնադարի պատմության ուսումնասիրության մեջ։ Նրա աշխատությունն ընդգրկում է ուշ անտիկ շրջանից մինչև IX դարի սկիզբը հասնող պատմական իրադարձություններ՝ անդրադառնալով Բյուզանդական կայսրության քաղաքական, ռազմական, կրոնական և հասարակական կյանքին, կայսրերի գործունեությանը, իշխանական հարաբերություններին, արտաքին քաղաքականությանը, պատերազմներին, դիվանագիտական կապերին և հարևան ժողովուրդների հետ փոխհարաբերություններին։ Այս համատեքստում առանձնահատուկ կարևորություն ունեն Հայաստանին և հայերին վերաբերող տեղեկությունները, որոնք հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու Հայաստանի պատմական զարգացումները բյուզանդական քաղաքականության և տարածաշրջանային իրադարձությունների ընդհանուր համապատկերում։ Աշխատության հայագիտական արժեքը պայմանավորված է հատկապես նրանով, որ այն ներկայացնում է Հայաստանի պատմության վերաբերյալ օտար պատմագրական վկայությունները՝ հնարավորություն տալով դրանք դիտարկել ոչ միայն հայկական սկզբնաղբյուրների, այլև Բյուզանդական կայսրության պատմական ավանդույթի տեսանկյունից։ Բյուզանդական ժամանակագրական երկերում պահպանված տեղեկությունները կարևոր նյութ են Հայաստանի և Բյուզանդիայի քաղաքական հարաբերությունների, հայ իշխանական ու ազնվական տների գործունեության, հայերի ռազմական մասնակցության, կայսրության վարչական և ռազմական համակարգում նրանց ունեցած դերակատարության, ինչպես նաև տարածաշրջանի ժողովուրդների միջև ձևավորված քաղաքական ու մշակութային փոխազդեցությունների ուսումնասիրության համար։ Թեոփանեսի հաղորդումները կարևոր են նաև վաղ միջնադարյան Հայաստանի պատմության ժամանակագրական խնդիրների, առանձին իրադարձությունների համադրման, պատմական անձանց գործունեության ճշգրտման և տարբեր պատմագրական ավանդույթների համեմատական քննության տեսանկյունից։ Հատորում ներկայացված նյութը հնարավորություն է տալիս հայ ընթերցողին ծանոթանալու բյուզանդական պատմական մտածողության առանձնահատկություններին, ժամանակագրության կառուցման սկզբունքներին, իրադարձությունների մեկնաբանման ձևերին և միջնադարյան պատմագրության մեջ կրոնական աշխարհայացքի ազդեցությանը։ Թեոփանես Խոստովանողի պատմագրական մոտեցումը բնորոշվում է ժամանակագրական հետևողականությամբ, պատմական իրադարձությունների հաջորդական ներկայացմամբ և քաղաքական զարգացումների՝ կրոնական ու գաղափարական պատկերացումների հետ փոխկապակցված մեկնաբանությամբ։ Նրա երկը կարևոր սկզբնաղբյուր է ոչ միայն Բյուզանդիայի, այլև Մերձավոր Արևելքի, Կովկասի և հարակից տարածաշրջանների միջնադարյան պատմության ուսումնասիրության համար, քանի որ այդ տարածքների իրադարձությունները հաճախ ներկայացվում են կայսրության քաղաքական և ռազմական շահերի հետ անմիջական կապի մեջ։ Հատորի գիտական նշանակությունը հատկապես ընդգծվում է օտար սկզբնաղբյուրների և հայկական պատմագրական ավանդույթի համադրման հնարավորությամբ․ այն նպաստում է պատմական տեղեկությունների համեմատական վերլուծությանը, տարբեր հեղինակների հաղորդումների արժևորմանը և Հայաստանի պատմության ավելի ամբողջական ու բազմակողմանի պատկերի ձևավորմանը։ Գիրքը կարևոր նշանակություն ունի հայագիտության, բյուզանդագիտության, միջնադարյան պատմության, պատմական աշխարհագրության և սկզբնաղբյուրագիտության բնագավառներում հետազոտություններ իրականացնողների համար։ Այն օգտակար գիտական նյութ է պատմաբանների, արևելագետների, բանասերների, համալսարանական դասախոսների, ուսանողների և բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են Հայաստանի վաղ միջնադարյան պատմությամբ, հայ-բյուզանդական հարաբերություններով և օտար հեղինակների երկերում պահպանված հայկական պատմական հիշողության ուսումնասիրությամբ։ Հատորը ոչ միայն արժեքավոր սկզբնաղբյուրային նյութ է տրամադրում մասնագիտական հետազոտությունների համար, այլև նպաստում է հայ ժողովրդի պատմության միջազգային պատմագրական համատեքստում ընկալմանը՝ բացահայտելով բյուզանդական հեղինակների հաղորդումների նշանակությունը Հայաստանի անցյալի վերակազմության և պատմական իրողությունների գիտական գնահատման գործում։

Обновлено. 2026-11-17
Օտար աղբյուրները Հայաստանի և հայերի մասին․ բյուզանդական աղբյուրներ, հատոր Դ․ Թեոփանես Խոստովանող

Бесплатно

Другие авторы

Все авторы
Հրանտ Մաթևոսյան Հրանտ Մաթևոսյան 1935 թ․ – 2002 թ․ Հրանտ Մաթևոսյանը համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի մեծագույն վարպետներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում խորությամբ ներկայացված են գյուղական կյանքը, մարդկային հարաբերությունները և ազգային մտածողությունը։Հրանտ Մաթևոսյանը հայ արձակի ամենամեծ վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական աշխարհի, մարդու և բնության փոխհարաբերությունը։ Նա հայտնի է իր խորը հոգեբանական դիտարկումներով և յուրահատուկ լեզվով։ Նրա գործերը հաճախ ներկայացնում են մարդու ներքին պայքարը և ազգային մտածողությունը։ Մաթևոսյանի հայտնի գործերից են «Մենք ենք, մեր սարերը» և բազմաթիվ պատմվածքներ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից գրականության վրա։ Նրա լեզուն պատկերավոր և փիլիսոփայական է։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս ուսումնասիրվում են։ Նա համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի հիմնասյուներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը ազգային արժեք է։ menu_book4 Подробнее Հովհաննես Շիրազ Հովհաննես Շիրազ 1915 թ․ – 1984 թ․ Հովհաննես Շիրազը հայ ժողովրդի ամենասիրված բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները խորապես կապված են հայրենիքի, մոր կերպարի և ազգային ցավի հետ։ Շիրազի լեզուն պարզ է, ժողովրդական և շատ հուզական։ Նրա հայտնի գործերից են «Հայոց դանթեականը», «Մայրս» և բազմաթիվ հայրենասիրական բանաստեղծություններ։ Նա հաճախ արտահայտել է ժողովրդի ցավն ու ուրախությունը։ Շիրազը մեծ ազդեցություն է ունեցել սերունդների վրա իր անմիջական ոճով։ Նրա պոեզիան հաճախ արտասանվում է դպրոցներում և միջոցառումների ժամանակ։ Նա համարվում է 20-րդ դարի ամենաժողովրդական բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները դարձել են ազգային հիշողության մաս։ Շիրազը մինչ օրս սիրելի է ընթերցողների լայն շրջանակի համար։ menu_book5 Подробнее Պերճ Պռոշյան Պերճ Պռոշյան 1837 թ․ – 1907 թ․ Պերճ Պռոշյանը հայ ռեալիստական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նա իր ստեղծագործություններում պատկերել է գյուղական կյանքը և հասարակ մարդկանց առօրյան։ Նրա հերոսները սովորական մարդիկ են՝ իրենց խնդիրներով ու երազանքներով։ Պռոշյանը մեծ ուշադրություն է դարձրել սոցիալական հարցերին։ Նրա գրքերը արժեքավոր տեղեկություններ են տալիս 19-րդ դարի հայկական կյանքի մասին։ Նա կարևորել է կրթության և լուսավորության դերը։ Նրա լեզուն պարզ է և բնական։ Պռոշյանի ստեղծագործությունները աչքի են ընկնում իրատեսական նկարագրություններով։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա անունը շարունակում է հիշվել որպես ռեալիզմի կարևոր ներկայացուցիչ։ menu_book3 Подробнее Մովսես Խորենացի Մովսես Խորենացի 410 թ․ – 490 թ․ Մովսես Խորենացին հայ պատմագրության հիմնադիրն է և հայտնի է որպես «Հայ պատմության հայր»։ Նրա «Հայոց պատմություն» աշխատությունը համարվում է հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից մեկը։ Այն նկարագրում է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունները, մշակույթը և պատմական զարգացումը։Մովսես Խորենացին համարվում է հայ պատմագրության հիմնադիրը և հաճախ կոչվում է «Հայ պատմության հայր»։ Նրա գլխավոր աշխատությունը՝ «Հայոց պատմությունը», հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից է։ Այս գրքում նա ներկայացրել է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունների պատմությունը և ազգային ավանդույթները։ Խորենացին օգտագործել է ինչպես գրավոր, այնպես էլ բանավոր աղբյուրներ։ Նրա աշխատությունը մեծ նշանակություն ունի ոչ միայն պատմաբանների, այլև գրականագետների համար։ Գրքի լեզուն հարուստ է և պատկերավոր։ Նա կարևոր դեր է ունեցել հայկական ազգային ինքնագիտակցության ձևավորման մեջ։ Խորենացու ազդեցությունը զգացվում է հետագա դարերի գրականության և պատմագրության վրա։ Նրա անունը դարձել է հայկական գիտական մտքի խորհրդանիշ։ Այսօր նա շարունակում է մնալ հայ մշակույթի ամենահարգված դեմքերից մեկը։ menu_book8 Подробнее Հովհաննես Թումանյան Հովհաննես Թումանյան 1869 թ․ – 1923 թ․ Հովհաննես Թումանյանը հայ ժողովրդի ամենասիրված գրողներից և բանաստեղծներից է։ Նա ծնվել է Լոռու Դսեղ գյուղում և իր ստեղծագործություններում հաճախ պատկերել է ժողովրդական կյանքն ու ավանդույթները։ Թումանյանը գրել է հեքիաթներ, պոեմներ, պատմվածքներ և բանաստեղծություններ։ Նրա ամենահայտնի գործերից են «Գիքոր», «Անուշ», «Քաջ Նազար» և «Թմկաբերդի առումը»։ Նրա լեզուն պարզ է, բնական և հասկանալի բոլոր սերունդների համար։ Թումանյանի ստեղծագործությունները լի են հումորով, իմաստությամբ և մարդասիրությամբ։ Նա նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր և զբաղվել է բարեգործությամբ։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Թումանյանը հաճախ անվանվում է «Ամենայն հայոց բանաստեղծ»։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ հայկական մշակույթի հիմնասյուներից մեկը։ menu_book11 Подробнее Գրիգոր Նարեկացի Գրիգոր Նարեկացի 951 թ․ – 1003 թ․ Գրիգոր Նարեկացին միջնադարյան հայ գրականության և քրիստոնեական մտքի ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Մատյան ողբերգությունն» է, որը հաճախ կոչվում է պարզապես «Նարեկ»։ Գիրքը բաղկացած է աղոթքներից և հոգևոր խորհրդածություններից։ Նարեկացին խորությամբ ուսումնասիրել է մարդու հոգին, մեղքը, ապաշխարությունն ու հավատքը։ Նրա լեզուն չափազանց հարուստ և պատկերավոր է։ Նարեկացու ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ հոգևոր մշակույթի վրա։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ 2015 թվականին նա հռչակվել է Կաթոլիկ եկեղեցու Վարդապետ։ Նարեկացին համարվում է համաշխարհային քրիստոնեական գրականության կարևոր հեղինակներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել ամբողջ աշխարհում։ menu_book29 Подробнее