Թեոփանես Խոստովանող

Թեոփանես Խոստովանող

menu_book Տեսնել նյութերը

Հեղինակի գրքերը (1)

Օնլայն

Պատմություն

Օտար աղբյուրները Հայաստանի և հայերի մասին․ բյուզանդական աղբյուրներ, հատոր Դ․ Թեոփանես Խոստովանող

Գիրքը հայ պատմագիտության և սկզբնաղբյուրագիտության համար կարևոր նշանակություն ունեցող մատենագիտական ու պատմական աշխատություն է, որը ներկայացնում է բյուզանդական պատմագրական ժառանգության արժեքավոր նմուշներից մեկի՝ Թեոփանես Խոստովանողի պատմական երկի հայագիտական նշանակությունը։ Այն ընդգրկված է Հայաստանի և հայ ժողովրդի պատմության վերաբերյալ օտարալեզու սկզբնաղբյուրների ուսումնասիրմանն ու գիտական շրջանառության մեջ դնելուն նվիրված մատենաշարում, որի հիմնական նպատակն է բացահայտել օտար հեղինակների երկերում պահպանված տեղեկությունները Հայաստանի, հայ ժողովրդի, նրա քաղաքական կյանքի, պետական կազմավորումների, հասարակական հարաբերությունների, մշակույթի և հարևան ժողովուրդների հետ ունեցած կապերի մասին։ Թեոփանես Խոստովանողը բյուզանդական պատմագրության կարևոր ներկայացուցիչներից է, որի ժամանակագրական երկը նշանակալի տեղ է զբաղեցնում վաղ միջնադարի պատմության ուսումնասիրության մեջ։ Նրա աշխատությունն ընդգրկում է ուշ անտիկ շրջանից մինչև IX դարի սկիզբը հասնող պատմական իրադարձություններ՝ անդրադառնալով Բյուզանդական կայսրության քաղաքական, ռազմական, կրոնական և հասարակական կյանքին, կայսրերի գործունեությանը, իշխանական հարաբերություններին, արտաքին քաղաքականությանը, պատերազմներին, դիվանագիտական կապերին և հարևան ժողովուրդների հետ փոխհարաբերություններին։ Այս համատեքստում առանձնահատուկ կարևորություն ունեն Հայաստանին և հայերին վերաբերող տեղեկությունները, որոնք հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու Հայաստանի պատմական զարգացումները բյուզանդական քաղաքականության և տարածաշրջանային իրադարձությունների ընդհանուր համապատկերում։ Աշխատության հայագիտական արժեքը պայմանավորված է հատկապես նրանով, որ այն ներկայացնում է Հայաստանի պատմության վերաբերյալ օտար պատմագրական վկայությունները՝ հնարավորություն տալով դրանք դիտարկել ոչ միայն հայկական սկզբնաղբյուրների, այլև Բյուզանդական կայսրության պատմական ավանդույթի տեսանկյունից։ Բյուզանդական ժամանակագրական երկերում պահպանված տեղեկությունները կարևոր նյութ են Հայաստանի և Բյուզանդիայի քաղաքական հարաբերությունների, հայ իշխանական ու ազնվական տների գործունեության, հայերի ռազմական մասնակցության, կայսրության վարչական և ռազմական համակարգում նրանց ունեցած դերակատարության, ինչպես նաև տարածաշրջանի ժողովուրդների միջև ձևավորված քաղաքական ու մշակութային փոխազդեցությունների ուսումնասիրության համար։ Թեոփանեսի հաղորդումները կարևոր են նաև վաղ միջնադարյան Հայաստանի պատմության ժամանակագրական խնդիրների, առանձին իրադարձությունների համադրման, պատմական անձանց գործունեության ճշգրտման և տարբեր պատմագրական ավանդույթների համեմատական քննության տեսանկյունից։ Հատորում ներկայացված նյութը հնարավորություն է տալիս հայ ընթերցողին ծանոթանալու բյուզանդական պատմական մտածողության առանձնահատկություններին, ժամանակագրության կառուցման սկզբունքներին, իրադարձությունների մեկնաբանման ձևերին և միջնադարյան պատմագրության մեջ կրոնական աշխարհայացքի ազդեցությանը։ Թեոփանես Խոստովանողի պատմագրական մոտեցումը բնորոշվում է ժամանակագրական հետևողականությամբ, պատմական իրադարձությունների հաջորդական ներկայացմամբ և քաղաքական զարգացումների՝ կրոնական ու գաղափարական պատկերացումների հետ փոխկապակցված մեկնաբանությամբ։ Նրա երկը կարևոր սկզբնաղբյուր է ոչ միայն Բյուզանդիայի, այլև Մերձավոր Արևելքի, Կովկասի և հարակից տարածաշրջանների միջնադարյան պատմության ուսումնասիրության համար, քանի որ այդ տարածքների իրադարձությունները հաճախ ներկայացվում են կայսրության քաղաքական և ռազմական շահերի հետ անմիջական կապի մեջ։ Հատորի գիտական նշանակությունը հատկապես ընդգծվում է օտար սկզբնաղբյուրների և հայկական պատմագրական ավանդույթի համադրման հնարավորությամբ․ այն նպաստում է պատմական տեղեկությունների համեմատական վերլուծությանը, տարբեր հեղինակների հաղորդումների արժևորմանը և Հայաստանի պատմության ավելի ամբողջական ու բազմակողմանի պատկերի ձևավորմանը։ Գիրքը կարևոր նշանակություն ունի հայագիտության, բյուզանդագիտության, միջնադարյան պատմության, պատմական աշխարհագրության և սկզբնաղբյուրագիտության բնագավառներում հետազոտություններ իրականացնողների համար։ Այն օգտակար գիտական նյութ է պատմաբանների, արևելագետների, բանասերների, համալսարանական դասախոսների, ուսանողների և բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են Հայաստանի վաղ միջնադարյան պատմությամբ, հայ-բյուզանդական հարաբերություններով և օտար հեղինակների երկերում պահպանված հայկական պատմական հիշողության ուսումնասիրությամբ։ Հատորը ոչ միայն արժեքավոր սկզբնաղբյուրային նյութ է տրամադրում մասնագիտական հետազոտությունների համար, այլև նպաստում է հայ ժողովրդի պատմության միջազգային պատմագրական համատեքստում ընկալմանը՝ բացահայտելով բյուզանդական հեղինակների հաղորդումների նշանակությունը Հայաստանի անցյալի վերակազմության և պատմական իրողությունների գիտական գնահատման գործում։

Թարմացվել է՝ 2026-11-17
Օտար աղբյուրները Հայաստանի և հայերի մասին․ բյուզանդական աղբյուրներ, հատոր Դ․ Թեոփանես Խոստովանող

Անվճար

Հովհաննես Շիրազ Հովհաննես Շիրազ 1915 թ․ – 1984 թ․ Հովհաննես Շիրազը հայ ժողովրդի ամենասիրված բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները խորապես կապված են հայրենիքի, մոր կերպարի և ազգային ցավի հետ։ Շիրազի լեզուն պարզ է, ժողովրդական և շատ հուզական։ Նրա հայտնի գործերից են «Հայոց դանթեականը», «Մայրս» և բազմաթիվ հայրենասիրական բանաստեղծություններ։ Նա հաճախ արտահայտել է ժողովրդի ցավն ու ուրախությունը։ Շիրազը մեծ ազդեցություն է ունեցել սերունդների վրա իր անմիջական ոճով։ Նրա պոեզիան հաճախ արտասանվում է դպրոցներում և միջոցառումների ժամանակ։ Նա համարվում է 20-րդ դարի ամենաժողովրդական բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները դարձել են ազգային հիշողության մաս։ Շիրազը մինչ օրս սիրելի է ընթերցողների լայն շրջանակի համար։ menu_book5 Տեսնել ավելին Գրիգոր Նարեկացի Գրիգոր Նարեկացի 951 թ․ – 1003 թ․ Գրիգոր Նարեկացին միջնադարյան հայ գրականության և քրիստոնեական մտքի ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Մատյան ողբերգությունն» է, որը հաճախ կոչվում է պարզապես «Նարեկ»։ Գիրքը բաղկացած է աղոթքներից և հոգևոր խորհրդածություններից։ Նարեկացին խորությամբ ուսումնասիրել է մարդու հոգին, մեղքը, ապաշխարությունն ու հավատքը։ Նրա լեզուն չափազանց հարուստ և պատկերավոր է։ Նարեկացու ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ հոգևոր մշակույթի վրա։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ 2015 թվականին նա հռչակվել է Կաթոլիկ եկեղեցու Վարդապետ։ Նարեկացին համարվում է համաշխարհային քրիստոնեական գրականության կարևոր հեղինակներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել ամբողջ աշխարհում։ menu_book29 Տեսնել ավելին Համո Սահյան Համո Սահյան 1914 թ․ – 1993 թ․ Համո Սահյանը բնության և հայրենիքի մեծ երգիչն է։ Նրա պոեզիան առանձնանում է պարզությամբ, խորությամբ և ազգային ոգով։Համո Սահյանը հայ բնապատկերային և քնարական պոեզիայի ամենասիրված հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունեն բնությունը, գյուղը և մարդը։ Սահյանի լեզուն պարզ է, բայց խորապես զգացմունքային։ Նրա բանաստեղծությունները հաճախ արտահայտում են կյանքի գեղեցկությունն ու ցավը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել ժողովրդական մտածողության վրա։ Նրա գործերը լայնորեն տարածված են Հայաստանում։ Սահյանի պոեզիան համադրվում է պարզության և փիլիսոփայության հետ։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ ուսումնասիրվում են դպրոցներում։ Նա համարվում է 20-րդ դարի մեծ քնարերգուներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը ազգային արժեք է։ menu_book2 Տեսնել ավելին Հակոբ Պարոնյան Հակոբ Պարոնյան 1843 թ․ – 1891 թ․ Հակոբ Պարոնյանը հայ երգիծական գրականության ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նա իր ստեղծագործություններում քննադատել է հասարակական արատները, կեղծավորությունը և անարդարությունը։ Նրա հումորը սուր է և հաճախ շատ արդիական նույնիսկ այսօր։ Պարոնյանը ստեղծել է բազմաթիվ հիշարժան կերպարներ։ Նրա գործերը համատեղում են ծիծաղն ու հասարակական քննադատությունը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ երգիծանքի զարգացման վրա։ Նրա լեզուն կենդանի է և արտահայտիչ։ Պարոնյանի ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են դպրոցներում և համալսարաններում։ Նա համարվում է հայ սատիրայի դասականը։ Նրա գրական ժառանգությունը շարունակում է հետաքրքրել ընթերցողներին։ menu_book2 Տեսնել ավելին Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) 1835 թ․ – 1888 թ․ Րաֆֆին հայ պատմավեպի ամենահայտնի ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում ազգային ազատագրության և հայրենասիրության թեմաները։ «Սամվել», «Խենթը» և «Դավիթ Բեկ» վեպերը համարվում են հայ գրականության դասականներ։ Նա ստեղծել է ուժեղ և հիշվող հերոսներ։ Րաֆֆու կերպարները պայքարում են հանուն ազատության և արդարության։ Նրա գրքերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ երիտասարդության վրա։ Նա կարողացել է պատմությունը ներկայացնել հետաքրքիր և կենդանի ձևով։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Րաֆֆին համարվում է ազգային մտածողության ձևավորման կարևոր գործիչ։ Նրա անունը մշտապես կապված է հայրենասիրական գրականության հետ։ menu_book18 Տեսնել ավելին Դանիել Վարուժան Դանիել Վարուժան 1884 թ․ – 1915 թ․ Դանիել Վարուժանը արևմտահայ պոեզիայի ամենատաղանդավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն բնությունը, գյուղական կյանքը և մարդու ստեղծագործ ուժը։ Վարուժանը հիանում էր աշխատանքի գեղեցկությամբ և մարդու հոգևոր ուժով։ Նրա բանաստեղծությունները հարուստ են պատկերներով և զգացմունքներով։ Նա ձգտել է վերածնել ազգային մշակութային արժեքները։ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ նա ձերբակալվել և սպանվել է։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պոեզիայի զարգացման վրա։ Վարուժանի ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Նա համարվում է արևմտահայ գրականության դասականներից մեկը։ menu_book3 Տեսնել ավելին