Տեր-Ստեփանյան, Մերի Մանուկի

Медицина

Աշխատանքը նվիրված է ծննդօգնության ստացիոնարում վարակների տարածման համաճարակաբանական առանձնահատկությունների, դրանց առաջացման ռիսկային գործոնների և կանխարգելման արդյունավետ միջոցառումների ուսումնասիրությանը։ Թեման առանձնահատուկ նշանակություն ունի, քանի որ ծննդատներում միաժամանակ առկա են վարակների նկատմամբ տարբեր աստիճանի զգայունությամբ պացիենտներ, նորածիններ և բուժանձնակազմ, իսկ բժշկական բազմաթիվ միջամտություններ կարող են ստեղծել վարակի փոխանցման լրացուցիչ ռիսկեր։ Ուսումնասիրության շրջանակում ուշադրություն է դարձվում վարակների աղբյուրներին, փոխանցման հնարավոր մեխանիզմներին և ուղիներին, վարակի տարածմանը նպաստող պայմաններին, ինչպես նաև ստացիոնարի տարբեր բաժանմունքներում համաճարակաբանական իրավիճակի ձևավորման օրինաչափություններին։ Հատուկ կարևորություն է տրվում մայրերի և նորածինների շրջանում վարակային բարդությունների կանխարգելմանը, քանի որ այս խմբերի համար վարակի հետևանքները կարող են լինել առավել ծանր։ Աշխատանքում վերլուծվում են վարակի հսկողության կազմակերպման հիմնական սկզբունքները՝ հիվանդների և բուժանձնակազմի համաճարակաբանական հսկողությունը, վարակի դեպքերի վաղ հայտնաբերումը, անհրաժեշտ մեկուսացման միջոցառումները, ախտահանման և մանրէազերծման պատշաճ իրականացումը, ձեռքերի հիգիենան, բժշկական գործիքների անվտանգ կիրառումը և ստացիոնարի սանիտարահիգիենիկ ռեժիմի պահպանումը։ Այսպիսի միջոցառումները կարևոր բաղադրիչ են բուժօգնության հետ կապված վարակների կանխարգելման համակարգում, որի շրջանակում անհրաժեշտ է ոչ միայն արձագանքել արդեն առաջացած վարակային դեպքերին, այլև մշտապես գնահատել հնարավոր ռիսկերը և կանխել վարակի տարածումը։ Հայաստանի ազգային առողջապահական համակարգում նույնպես առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում վարակի հսկողությանը և բժշկական միջամտություններով պայմանավորված վարակների կանխարգելմանը։ Աշխատանքի գիտական արժեքը պայմանավորված է նրանով, որ համաճարակաբանական տվյալների վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել վարակի տարածման առավել վտանգավոր օղակները, գնահատել կանխարգելիչ միջոցառումների արդյունավետությունը և մշակել ստացիոնարի պայմաններին համապատասխան կազմակերպչական ու հակահամաճարակային մոտեցումներ։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել համաճարակաբանների, մանկաբարձ-գինեկոլոգների, բուժքույրերի, հիգիենիստների, վարակների հսկողության մասնագետների, բժշկական բուհերի ուսանողների և բուժհաստատությունների կազմակերպման ու վարակի կանխարգելման հարցերով հետաքրքրվող հետազոտողների համար։ Աշխատանքը մատենագիտական աղբյուրներում ներկայացված է որպես Մ. Մ. Տեր-Ստեփանյանի դոկտորական ատենախոսություն՝ բժշկական գիտությունների բնագավառում, 2017 թվականին, 38 էջ ծավալով։

Медицина

Ուսումնասիրությունը նվիրված է հիվանդանոցային վարակների համաճարակաբանությանը և դրանց կանխարգելման հիմնախնդիրներին՝ առողջապահական համակարգի նոր սոցիալ-տնտեսական պայմաններում։ Աշխատության կենտրոնում բուժհաստատություններում վարակների տարածման օրինաչափությունների, ռիսկի գործոնների և կանխարգելիչ միջոցառումների արդյունավետության ուսումնասիրությունն է։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում են հիվանդանոցային վարակների առաջացմանն ու տարածմանը նպաստող գործոնները, այդ թվում՝ բուժական միջամտությունները, հիվանդների խոցելիությունը, բուժանձնակազմի գործունեությունը, հիվանդանոցային միջավայրի առանձնահատկությունները և վարակի վերահսկման կազմակերպումը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում համաճարակաբանական հսկողության համակարգին, որի միջոցով հնարավոր է ժամանակին հայտնաբերել վարակների դեպքերը, հետևել դրանց տարածման դինամիկային և բացահայտել հնարավոր բռնկումները։ Ուսումնասիրության մեջ կարևոր տեղ է հատկացվում նաև հակամանրէային դեղամիջոցների նկատմամբ միկրոօրգանիզմների կայունության խնդրին, որը բարդացնում է բուժումը և մեծացնում վարակների վերահսկման անհրաժեշտությունը։ Նոր սոցիալ-տնտեսական պայմանների համատեքստում քննարկվում են առողջապահական ռեսուրսների, ֆինանսավորման, բուժհաստատությունների կազմակերպման, կադրային ապահովման և վարակի վերահսկման ծրագրերի ազդեցությունը համաճարակաբանական իրավիճակի վրա։ Աշխատության մեջ դիտարկվում են կանխարգելման հիմնական ուղղությունները՝ ձեռքերի հիգիենան, ախտահանման և ստերիլիզացման պատշաճ կազմակերպումը, բժշկական սարքավորումների անվտանգ օգտագործումը, մեկուսացման միջոցառումները, բուժանձնակազմի ուսուցումը և համաճարակաբանական մշտադիտարկումը։ Կարևորվում է նաև կանխարգելիչ միջոցառումների համակարգված իրականացումը, քանի որ հիվանդանոցային վարակների նվազեցումը պահանջում է ոչ միայն առանձին հիգիենիկ գործողություններ, այլև հաստատության մակարդակով կազմակերպված վարակի վերահսկման ամբողջական համակարգ։ Ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել հիվանդանոցային վարակների կանխարգելման ռազմավարությունների կատարելագործմանը, հիվանդների անվտանգության բարձրացմանը և առողջապահական ծառայությունների որակի բարելավմանը։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել համաճարակաբաններին, վարակաբաններին, հիգիենիստներին, կլինիկական բժիշկներին, բուժքույրերին, առողջապահության կազմակերպիչներին, հանրային առողջապահության մասնագետներին, ինչպես նաև բժշկական բուհերի ուսանողներին և ասպիրանտներին։