Տեր-Վարդանյան, ժենյա Վազգենի

Педагогика

Աշխատանքը նվիրված է հայալեզու լսարանում գործարար անգլերենի հաղորդակցական կարողությունների զարգացման մեթոդական համակարգի մշակման և գործնական կիրառման հիմնախնդրին։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է ստեղծել ուսուցման այնպիսի ամբողջական մոտեցում, որը սովորողներին հնարավորություն կտա ոչ միայն յուրացնել գործարար ոլորտում կիրառվող անգլերենի բառապաշարը և քերականական կառույցները, այլև դրանք արդյունավետ օգտագործել մասնագիտական և իրական հաղորդակցական իրավիճակներում։ Ուսումնասիրության հիմքում ընկած է հաղորդակցական մոտեցումը, որի շրջանակում լեզվի իմացությունը դիտարկվում է որպես գիտելիքների, գործնական հմտությունների և համապատասխան իրավիճակում լեզվական միջոցներ ընտրելու կարողությունների ամբողջություն։ Աշխատանքում կարևորվում է հայալեզու սովորողների առանձնահատկությունների հաշվառումը, քանի որ մայրենի լեզվի կառուցվածքը, լեզվական մտածողությունը և նախորդ ուսումնառության փորձը կարող են ազդել օտար լեզվով գործարար հաղորդակցության ձևավորման վրա։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են վերլուծվել գործարար անգլերենի ուսուցման տեսական հիմքերը, հաղորդակցական կարողության բաղադրիչները և մասնագիտական լեզվական պահանջները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում մասնագիտական բառապաշարի, գործարար նամակագրության, հանդիպումների և բանակցությունների լեզվի, հեռախոսային և առցանց հաղորդակցության, ներկայացումների, քննարկումների և գործնական իրավիճակներում բանավոր խոսքի զարգացմանը։ Կարևոր է նաև սովորողների կողմից լեզվական տարբերակների ընտրության և հաղորդակցական ռազմավարությունների յուրացումը՝ կախված զրուցակցից, նպատակից, իրավիճակից և հաղորդակցության ձևաչափից։ Մեթոդական համակարգը կարող է ներառել դերային խաղեր, իրավիճակային առաջադրանքներ, գործնական երկխոսություններ, խնդիրների լուծման աշխատանքներ, գործարար նամակների և փաստաթղթերի կազմում, խմբային քննարկումներ, բանակցությունների մոդելավորում, շնորհանդեսներ և մասնագիտական նախագծեր։ Նման առաջադրանքները հնարավորություն են տալիս լեզվական նյութը կապել իրական մասնագիտական գործունեության հետ և սովորողին տեղափոխել կանոնների ու բառապաշարի ուսումնասիրման փուլից դեպի ինքնուրույն հաղորդակցական գործողություն։ Աշխատանքում կարևոր տեղ է հատկացվում նաև ուսումնական նյութերի ընտրության և մշակման սկզբունքներին։ Գործարար անգլերենի ուսուցման նյութը պետք է լինի մասնագիտականորեն համապատասխան, լեզվական առումով մատչելի և հնարավորինս մոտ իրական գործարար միջավայրին։ Այդ նպատակով կարող են օգտագործվել իրական կամ մոդելավորված գործարար նամակներ, պայմանագրային և կազմակերպչական փաստաթղթերի օրինակներ, մասնագիտական հաղորդագրություններ, գործնական հանդիպումների սցենարներ և ժամանակակից թվային հաղորդակցության ձևեր։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նաև միջմշակութային հաղորդակցությանը, քանի որ միջազգային գործարար միջավայրում լեզվական ճիշտ ձևակերպումը բավարար չէ․ անհրաժեշտ է հասկանալ նաև հաղորդակցության մշակութային նորմերը, քաղաքավարության ձևերը, գործարար վարքագիծը և տարբեր մշակութային միջավայրերում ընդունված հաղորդակցական ռազմավարությունները։ Հետազոտության գործնական մասը կարող է ներառել մշակված մեթոդական համակարգի փորձարկումը հայալեզու սովորողների խմբերում և դրա արդյունավետության գնահատումը։ Այդ նպատակով հնարավոր է համեմատել ուսուցման սկզբնական և վերջնական փուլերում սովորողների արդյունքները՝ գնահատելով խոսքային սահունությունը, բառապաշարի կիրառման ճշգրտությունը, մասնագիտական իրավիճակներում արձագանքելու կարողությունը, բանավոր և գրավոր հաղորդակցության կազմակերպվածությունը և հաղորդակցական ինքնուրույնությունը։ Կարևոր նշանակություն ունի նաև սովորողների մոտիվացիայի ուսումնասիրությունը, քանի որ գործնական և մասնագիտական խնդիրների հետ անմիջական կապ ունեցող առաջադրանքները կարող են մեծացնել լեզվի ուսումնառության նկատմամբ հետաքրքրությունը։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև թվային տեխնոլոգիաների կիրառմանը՝ առցանց հանդիպումների, էլեկտրոնային նամակագրության, համագործակցային հարթակների և այլ թվային գործիքների միջոցով գործարար հաղորդակցության հմտությունները զարգացնելու նպատակով։ Ընդհանուր առմամբ, հետազոտությունը միավորում է օտար լեզվի դասավանդման հաղորդակցական մեթոդաբանությունը, մասնագիտական լեզվի ուսուցումը և գործարար հաղորդակցության պահանջները՝ նպատակ ունենալով մշակել հայալեզու լսարանի համար կիրառելի և արդյունավետ մեթոդական համակարգ։ Դրա գործնական նշանակությունը կայանում է նրանում, որ այն կարող է նպաստել սովորողների՝ միջազգային և տեղական մասնագիտական միջավայրերում անգլերենով արդյունավետ հաղորդակցվելու կարողության զարգացմանը, բարձրացնել նրանց մասնագիտական մրցունակությունը և ապահովել լեզվի ուսումնառության ավելի անմիջական կապը իրական աշխատանքային գործունեության հետ։