Векилов, Джаваншир Мехтихан оглы

Векилов, Джаваншир Мехтихан оглы

menu_book Посмотреть материалы

Книги автора (1)

Онлайн

История

Ադրբեջանական ԽՍՀ-ն խորհրդային-իրանական մշակութային կապերի զարգացման գործում (1941–1946 թթ.)

Աշխատությունը նվիրված է Ադրբեջանական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության դերին և մասնակցությանը խորհրդային-իրանական մշակութային կապերի ձևավորման, ընդլայնման և զարգացման գործընթացում 1941–1946 թվականներին՝ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի և հետպատերազմյան առաջին տարիների բարդ քաղաքական ու պատմական իրադարձությունների համատեքստում։ Ուսումնասիրության առանցքում Խորհրդային Միության և Իրանի միջև մշակութային փոխգործակցության առանձնահատկություններն են, որոնց զարգացման գործում կարևոր նշանակություն ուներ Ադրբեջանական ԽՍՀ-ի աշխարհագրական դիրքը, պատմական կապերը Իրանի հետ, լեզվամշակութային ընդհանրությունները և տարածաշրջանի ժողովուրդների միջև ձևավորված ավանդական հարաբերությունները։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու մշակույթին՝ որպես պետությունների և ժողովուրդների միջև փոխըմբռնման, հաղորդակցության և քաղաքական հարաբերությունների ամրապնդման կարևոր միջոցի, ինչպես նաև դիտարկելու մշակութային համագործակցության դերը խորհրդային արտաքին քաղաքականության և տարածաշրջանային ազդեցության ընդլայնման համատեքստում։ Առանձնահատուկ հետաքրքրություն է ներկայացնում այն պատմական միջավայրը, որում զարգացել են այդ կապերը․ 1941 թվականին Իրանի տարածքում տեղի ունեցած քաղաքական և ռազմական փոփոխությունները, Խորհրդային Միության ու Մեծ Բրիտանիայի ներգրավվածությունը տարածաշրջանում, Իրանի հյուսիսային շրջանների հետ խորհրդային հարաբերությունների ակտիվացումը և հետագա տարիներին ձևավորված քաղաքական գործընթացները էական ազդեցություն ունեցան խորհրդային-իրանական փոխհարաբերությունների բնույթի վրա։ Այս պայմաններում Ադրբեջանական ԽՍՀ-ն հանդես էր գալիս որպես կարևոր միջտարածաշրջանային օղակ, որի միջոցով հնարավոր էր զարգացնել մշակութային շփումները, նպաստել լեզվական և գրական կապերի ընդլայնմանը, տարածել գիտական ու կրթական գաղափարներ և ամրապնդել պատմամշակութային ընդհանրությունների շուրջ ձևավորվող համագործակցությունը։ Թեմայի ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև խորհրդային մշակութային քաղաքականության առանձնահատկությունները հասկանալու տեսանկյունից, քանի որ մշակութային նախաձեռնությունները հաճախ զուգակցվում էին գաղափարական նպատակների, քաղաքական շահերի և միջազգային հարաբերությունների կարգավորման խնդիրների հետ։ Այս առումով աշխատությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու մշակութային կապերը ոչ միայն որպես գրական, գիտական կամ կրթական փոխանակումների ամբողջություն, այլև որպես ավելի լայն քաղաքական և հասարակական գործընթացի բաղադրիչ։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև հայեցակարգային այն հարցը, թե ինչպես էին ընդհանուր պատմական հիշողությունը, լեզվական ընդհանրությունները, գրական ավանդույթներն ու աշխարհագրական հարևանությունը նպաստում ժողովուրդների միջև հաղորդակցության ձևավորմանը և ինչպես էին այդ գործոնները կիրառվում պետական մշակութային քաղաքականության շրջանակներում։ 1941–1946 թվականների ժամանակաշրջանի ընտրությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու ինչպես պատերազմի տարիներին ձևավորված համագործակցության առանձնահատկությունները, այնպես էլ հետպատերազմյան շրջանում խորհրդային-իրանական հարաբերությունների փոփոխությունները և մշակութային շփումների հետագա ուղղությունները։ Աշխատանքի պատմագիտական արժեքը պայմանավորված է նրանով, որ այն ուշադրություն է հրավիրում խորհրդային արտաքին քաղաքականության տարածաշրջանային չափման և մշակութային դիվանագիտության այնպիսի դրսևորումների վրա, որոնք կարևոր նշանակություն են ունեցել Հարավային Կովկասի և Իրանի պատմական փոխհարաբերությունների համար։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում խորհրդային ժամանակաշրջանի պատմությամբ, միջազգային հարաբերություններով, Իրանի և Ադրբեջանի պատմությամբ, մշակութային դիվանագիտությամբ և ժողովուրդների միջև պատմական կապերով զբաղվող հետազոտողների, ուսանողների ու ընթերցողների համար։ Աշխատությունը կարող է նպաստել նաև 20-րդ դարի կեսերին Հարավային Կովկասում և Մերձավոր Արևելքում ընթացող քաղաքական ու մշակութային գործընթացների համակողմանի ընկալմանը՝ ընդգծելով մշակույթի նշանակությունը միջազգային հարաբերությունների զարգացման, տարածաշրջանային փոխազդեցությունների և պատմական կապերի պահպանման գործում։

Обновлено. 2026-11-20
Ադրբեջանական ԽՍՀ-ն խորհրդային-իրանական մշակութային կապերի զարգացման գործում (1941–1946 թթ.)

Бесплатно

Другие авторы

Все авторы
Խաչատուր Աբովյան Խաչատուր Աբովյան 1809 թ․ – 1848 թ․ Խաչատուր Աբովյանը նոր հայ գրականության հիմնադիրն է։ Նա առաջիններից էր, ով գրական ստեղծագործություններ գրեց աշխարհաբար հայերենով։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Վերք Հայաստանի» վեպն է։ Այդ վեպը նկարագրում է հայ ժողովրդի պայքարը և ազգային ոգին։ Աբովյանը եղել է նաև մանկավարժ և լուսավորիչ։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել կրթության զարգացմանը։ Իր գործունեությամբ նպաստել է ժամանակակից հայ մշակույթի ձևավորմանը։ Նրա գաղափարները մեծ ազդեցություն են ունեցել հետագա գրողների վրա։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է հարուստ գրական ժառանգություն։ Նրա անհետացումը մինչև այսօր մնում է հայկական պատմության առեղծվածներից մեկը։ menu_book5 Подробнее Դանիել Վարուժան Դանիել Վարուժան 1884 թ․ – 1915 թ․ Դանիել Վարուժանը արևմտահայ պոեզիայի ամենատաղանդավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն բնությունը, գյուղական կյանքը և մարդու ստեղծագործ ուժը։ Վարուժանը հիանում էր աշխատանքի գեղեցկությամբ և մարդու հոգևոր ուժով։ Նրա բանաստեղծությունները հարուստ են պատկերներով և զգացմունքներով։ Նա ձգտել է վերածնել ազգային մշակութային արժեքները։ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ նա ձերբակալվել և սպանվել է։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պոեզիայի զարգացման վրա։ Վարուժանի ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Նա համարվում է արևմտահայ գրականության դասականներից մեկը։ menu_book3 Подробнее Հովհաննես Շիրազ Հովհաննես Շիրազ 1915 թ․ – 1984 թ․ Հովհաննես Շիրազը հայ ժողովրդի ամենասիրված բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները խորապես կապված են հայրենիքի, մոր կերպարի և ազգային ցավի հետ։ Շիրազի լեզուն պարզ է, ժողովրդական և շատ հուզական։ Նրա հայտնի գործերից են «Հայոց դանթեականը», «Մայրս» և բազմաթիվ հայրենասիրական բանաստեղծություններ։ Նա հաճախ արտահայտել է ժողովրդի ցավն ու ուրախությունը։ Շիրազը մեծ ազդեցություն է ունեցել սերունդների վրա իր անմիջական ոճով։ Նրա պոեզիան հաճախ արտասանվում է դպրոցներում և միջոցառումների ժամանակ։ Նա համարվում է 20-րդ դարի ամենաժողովրդական բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները դարձել են ազգային հիշողության մաս։ Շիրազը մինչ օրս սիրելի է ընթերցողների լայն շրջանակի համար։ menu_book5 Подробнее Հրանտ Մաթևոսյան Հրանտ Մաթևոսյան 1935 թ․ – 2002 թ․ Հրանտ Մաթևոսյանը համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի մեծագույն վարպետներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում խորությամբ ներկայացված են գյուղական կյանքը, մարդկային հարաբերությունները և ազգային մտածողությունը։Հրանտ Մաթևոսյանը հայ արձակի ամենամեծ վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական աշխարհի, մարդու և բնության փոխհարաբերությունը։ Նա հայտնի է իր խորը հոգեբանական դիտարկումներով և յուրահատուկ լեզվով։ Նրա գործերը հաճախ ներկայացնում են մարդու ներքին պայքարը և ազգային մտածողությունը։ Մաթևոսյանի հայտնի գործերից են «Մենք ենք, մեր սարերը» և բազմաթիվ պատմվածքներ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից գրականության վրա։ Նրա լեզուն պատկերավոր և փիլիսոփայական է։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս ուսումնասիրվում են։ Նա համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի հիմնասյուներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը ազգային արժեք է։ menu_book4 Подробнее Պարույր Սևակ Պարույր Սևակ 1924 թ․ – 1971 թ․ Պարույր Սևակը հայ գրականության ամենախոր և վերլուծական մտածող բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն մարդու ներաշխարհը, հասարակությունը և պատմական հիշողությունը։ Սևակը հայտնի է իր «Անլռելի զանգակատուն» պոեմով, որը նվիրված է Կոմիտասին։ Նրա լեզուն համարձակ է, նորարարական և մտավոր։ Սևակը հաճախ քննադատել է հասարակական խնդիրները և կեղծ արժեքները։ Նրա պոեզիան համադրում է զգացմունքներն ու ինտելեկտը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից պոեզիայի վրա։ Նրա ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Սևակը համարվում է 20-րդ դարի ամենաազդեցիկ բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book9 Подробнее Վահան Տերյան Վահան Տերյան 1885 թ․ – 1920 թ․ Վահան Տերյանը հայ քնարական պոեզիայի ամենասիրելի հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտահայտված են սերը, մենությունը, կարոտը և կյանքի անցողիկությունը։ Տերյանի բանաստեղծությունները հայտնի են իրենց երաժշտականությամբ և նուրբ տրամադրությամբ։ Նա մեծ ազդեցություն է կրել եվրոպական խորհրդապաշտությունից։ Նրա պոեզիան նոր շունչ է բերել հայկական գրականությանը։ Տերյանի լեզուն մեղմ է, գեղեցիկ և հուզական։ Նրա բազմաթիվ բանաստեղծություններ դարձել են երգեր։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա սերունդների բանաստեղծների վրա։ Տերյանի ստեղծագործությունները շարունակում են մնալ ամենաընթերցվողներից։ Նա համարվում է հայ քնարերգության մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Подробнее