Векилов, Джаваншир Мехтихан оглы

Векилов, Джаваншир Мехтихан оглы

menu_book Տեսնել նյութերը

Հեղինակի գրքերը (1)

Օնլայն

Պատմություն

Ադրբեջանական ԽՍՀ-ն խորհրդային-իրանական մշակութային կապերի զարգացման գործում (1941–1946 թթ.)

Աշխատությունը նվիրված է Ադրբեջանական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության դերին և մասնակցությանը խորհրդային-իրանական մշակութային կապերի ձևավորման, ընդլայնման և զարգացման գործընթացում 1941–1946 թվականներին՝ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի և հետպատերազմյան առաջին տարիների բարդ քաղաքական ու պատմական իրադարձությունների համատեքստում։ Ուսումնասիրության առանցքում Խորհրդային Միության և Իրանի միջև մշակութային փոխգործակցության առանձնահատկություններն են, որոնց զարգացման գործում կարևոր նշանակություն ուներ Ադրբեջանական ԽՍՀ-ի աշխարհագրական դիրքը, պատմական կապերը Իրանի հետ, լեզվամշակութային ընդհանրությունները և տարածաշրջանի ժողովուրդների միջև ձևավորված ավանդական հարաբերությունները։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու մշակույթին՝ որպես պետությունների և ժողովուրդների միջև փոխըմբռնման, հաղորդակցության և քաղաքական հարաբերությունների ամրապնդման կարևոր միջոցի, ինչպես նաև դիտարկելու մշակութային համագործակցության դերը խորհրդային արտաքին քաղաքականության և տարածաշրջանային ազդեցության ընդլայնման համատեքստում։ Առանձնահատուկ հետաքրքրություն է ներկայացնում այն պատմական միջավայրը, որում զարգացել են այդ կապերը․ 1941 թվականին Իրանի տարածքում տեղի ունեցած քաղաքական և ռազմական փոփոխությունները, Խորհրդային Միության ու Մեծ Բրիտանիայի ներգրավվածությունը տարածաշրջանում, Իրանի հյուսիսային շրջանների հետ խորհրդային հարաբերությունների ակտիվացումը և հետագա տարիներին ձևավորված քաղաքական գործընթացները էական ազդեցություն ունեցան խորհրդային-իրանական փոխհարաբերությունների բնույթի վրա։ Այս պայմաններում Ադրբեջանական ԽՍՀ-ն հանդես էր գալիս որպես կարևոր միջտարածաշրջանային օղակ, որի միջոցով հնարավոր էր զարգացնել մշակութային շփումները, նպաստել լեզվական և գրական կապերի ընդլայնմանը, տարածել գիտական ու կրթական գաղափարներ և ամրապնդել պատմամշակութային ընդհանրությունների շուրջ ձևավորվող համագործակցությունը։ Թեմայի ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև խորհրդային մշակութային քաղաքականության առանձնահատկությունները հասկանալու տեսանկյունից, քանի որ մշակութային նախաձեռնությունները հաճախ զուգակցվում էին գաղափարական նպատակների, քաղաքական շահերի և միջազգային հարաբերությունների կարգավորման խնդիրների հետ։ Այս առումով աշխատությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու մշակութային կապերը ոչ միայն որպես գրական, գիտական կամ կրթական փոխանակումների ամբողջություն, այլև որպես ավելի լայն քաղաքական և հասարակական գործընթացի բաղադրիչ։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև հայեցակարգային այն հարցը, թե ինչպես էին ընդհանուր պատմական հիշողությունը, լեզվական ընդհանրությունները, գրական ավանդույթներն ու աշխարհագրական հարևանությունը նպաստում ժողովուրդների միջև հաղորդակցության ձևավորմանը և ինչպես էին այդ գործոնները կիրառվում պետական մշակութային քաղաքականության շրջանակներում։ 1941–1946 թվականների ժամանակաշրջանի ընտրությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու ինչպես պատերազմի տարիներին ձևավորված համագործակցության առանձնահատկությունները, այնպես էլ հետպատերազմյան շրջանում խորհրդային-իրանական հարաբերությունների փոփոխությունները և մշակութային շփումների հետագա ուղղությունները։ Աշխատանքի պատմագիտական արժեքը պայմանավորված է նրանով, որ այն ուշադրություն է հրավիրում խորհրդային արտաքին քաղաքականության տարածաշրջանային չափման և մշակութային դիվանագիտության այնպիսի դրսևորումների վրա, որոնք կարևոր նշանակություն են ունեցել Հարավային Կովկասի և Իրանի պատմական փոխհարաբերությունների համար։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում խորհրդային ժամանակաշրջանի պատմությամբ, միջազգային հարաբերություններով, Իրանի և Ադրբեջանի պատմությամբ, մշակութային դիվանագիտությամբ և ժողովուրդների միջև պատմական կապերով զբաղվող հետազոտողների, ուսանողների ու ընթերցողների համար։ Աշխատությունը կարող է նպաստել նաև 20-րդ դարի կեսերին Հարավային Կովկասում և Մերձավոր Արևելքում ընթացող քաղաքական ու մշակութային գործընթացների համակողմանի ընկալմանը՝ ընդգծելով մշակույթի նշանակությունը միջազգային հարաբերությունների զարգացման, տարածաշրջանային փոխազդեցությունների և պատմական կապերի պահպանման գործում։

Թարմացվել է՝ 2026-11-20
Ադրբեջանական ԽՍՀ-ն խորհրդային-իրանական մշակութային կապերի զարգացման գործում (1941–1946 թթ.)

Անվճար

Հովհաննես Շիրազ Հովհաննես Շիրազ 1915 թ․ – 1984 թ․ Հովհաննես Շիրազը հայ ժողովրդի ամենասիրված բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները խորապես կապված են հայրենիքի, մոր կերպարի և ազգային ցավի հետ։ Շիրազի լեզուն պարզ է, ժողովրդական և շատ հուզական։ Նրա հայտնի գործերից են «Հայոց դանթեականը», «Մայրս» և բազմաթիվ հայրենասիրական բանաստեղծություններ։ Նա հաճախ արտահայտել է ժողովրդի ցավն ու ուրախությունը։ Շիրազը մեծ ազդեցություն է ունեցել սերունդների վրա իր անմիջական ոճով։ Նրա պոեզիան հաճախ արտասանվում է դպրոցներում և միջոցառումների ժամանակ։ Նա համարվում է 20-րդ դարի ամենաժողովրդական բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները դարձել են ազգային հիշողության մաս։ Շիրազը մինչ օրս սիրելի է ընթերցողների լայն շրջանակի համար։ menu_book5 Տեսնել ավելին Վահան Թոթովենց Վահան Թոթովենց 1894 թ․ – 1938 թ․ Վահան Թոթովենց հայ արձակագիր, դրամատուրգ և լրագրող է, որը համարվում է XX դարի հայ գրականության կարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները առանձնանում են իրականության խոր ու պատկերավոր նկարագրություններով, որտեղ արտացոլված են հայ ժողովրդի կյանքը, ցավը և դիմադրողականությունը պատմական ծանր ժամանակներում։ Թոթովենցի գրականության հիմնական թեմաներն են արևմտահայ կյանքի պատկերումը, պատերազմները, գաղթը և մարդու ճակատագիրը բարդ սոցիալական ու քաղաքական պայմաններում։ Նրա գործերում հաճախ զգացվում է անձնական փորձի ազդեցությունը, ինչը դրանք դարձնում է ավելի անկեղծ և ազդեցիկ։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործություններից է «Հին Հռոմեական ճանապարհի վրա» վեպը, որտեղ նա նկարագրում է իր մանկությունը և արևմտահայ իրականությունը՝ հարուստ ու կենդանի լեզվով։ Թոթովենցը նաև զբաղվել է լրագրությամբ և հասարակական գործունեությամբ՝ մասնակցելով ժամանակի մտավոր ու քաղաքական կյանքին։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին նա կապեր է ունեցել հայկական ռազմական ու ազգային շրջանակների հետ, ինչը մեծ ազդեցություն է ունեցել նրա աշխարհայացքի վրա։ 1938 թվականին, ստալինյան բռնաճնշումների ժամանակ, նա ձերբակալվել և գնդակահարվել է։ Չնայած իր կյանքի ողբերգական ավարտին, Վահան Թոթովենցի ստեղծագործությունները այսօր համարվում են հայ գրականության արժեքավոր մաս՝ իրենց պատմական և գեղարվեստական նշանակությամբ։ menu_book2 Տեսնել ավելին Եղիշե Չարենց Եղիշե Չարենց 1897 թ․ – 1937 թ․ Եղիշե Չարենցը հայ նորագույն գրականության ամենաազդեցիկ հեղինակներից է։ Նա բանաստեղծ, արձակագիր և թարգմանիչ էր, որը նորարարական մոտեցումներ բերեց հայ պոեզիա։ Նրա ստեղծագործություններում միահյուսված են հայրենասիրությունը, հեղափոխական գաղափարները և մարդու ներքին պայքարը։ «Ես իմ անուշ Հայաստանի» բանաստեղծությունը դարձել է ազգային խորհրդանիշ։ Չարենցի լեզուն համարձակ է, հարուստ և ժամանակակից։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել 20-րդ դարի հայ գրականության զարգացման վրա։ Չնայած քաղաքական հալածանքներին, նրա ստեղծագործությունները պահպանեցին իրենց արժեքը։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Չարենցը համարվում է հայ մշակույթի խորհրդանշական դեմքերից մեկը։ Նրա գրական ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book10 Տեսնել ավելին Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) 1835 թ․ – 1888 թ․ Րաֆֆին հայ պատմավեպի ամենահայտնի ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում ազգային ազատագրության և հայրենասիրության թեմաները։ «Սամվել», «Խենթը» և «Դավիթ Բեկ» վեպերը համարվում են հայ գրականության դասականներ։ Նա ստեղծել է ուժեղ և հիշվող հերոսներ։ Րաֆֆու կերպարները պայքարում են հանուն ազատության և արդարության։ Նրա գրքերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ երիտասարդության վրա։ Նա կարողացել է պատմությունը ներկայացնել հետաքրքիր և կենդանի ձևով։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Րաֆֆին համարվում է ազգային մտածողության ձևավորման կարևոր գործիչ։ Նրա անունը մշտապես կապված է հայրենասիրական գրականության հետ։ menu_book18 Տեսնել ավելին Ավետիք Իսահակյան Ավետիք Իսահակյան 1875 թ․ – 1957 թ․ Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա պոեզիան լի է սիրո, հայրենիքի, կարոտի և մարդկային զգացմունքների թեմաներով։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև արտերկրում։Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում սերը, հայրենիքը, կարոտը և մարդու ներաշխարհը։ Իսահակյանի լեզուն առանձնանում է մեղմությամբ, երաժշտականությամբ և խոր զգացմունքայնությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Աբու Լալա Մահարին» և բազմաթիվ քնարական բանաստեղծություններ։ Նա երկար տարիներ ապրել է արտասահմանում, սակայն մշտապես կապված է եղել հայրենիքի հետ։ Իսահակյանի պոեզիան մեծ ճանաչում է ստացել նաև միջազգային մակարդակով։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Նա եղել է նաև հասարակական և մշակութային ակտիվ գործիչ։ Իսահակյանի ստեղծագործությունները շարունակում են սիրել տարբեր սերունդներ։ Նա համարվում է հայ պոեզիայի մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Տեսնել ավելին Հակոբ Պարոնյան Հակոբ Պարոնյան 1843 թ․ – 1891 թ․ Հակոբ Պարոնյանը հայ երգիծական գրականության ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նա իր ստեղծագործություններում քննադատել է հասարակական արատները, կեղծավորությունը և անարդարությունը։ Նրա հումորը սուր է և հաճախ շատ արդիական նույնիսկ այսօր։ Պարոնյանը ստեղծել է բազմաթիվ հիշարժան կերպարներ։ Նրա գործերը համատեղում են ծիծաղն ու հասարակական քննադատությունը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ երգիծանքի զարգացման վրա։ Նրա լեզուն կենդանի է և արտահայտիչ։ Պարոնյանի ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են դպրոցներում և համալսարաններում։ Նա համարվում է հայ սատիրայի դասականը։ Նրա գրական ժառանգությունը շարունակում է հետաքրքրել ընթերցողներին։ menu_book2 Տեսնել ավելին