Հեղինակի գրքերը (1)
Պատմություն
Ադրբեջանական ԽՍՀ-ն խորհրդային-իրանական մշակութային կապերի զարգացման գործում (1941–1946 թթ.)
Աշխատությունը նվիրված է Ադրբեջանական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության դերին և մասնակցությանը խորհրդային-իրանական մշակութային կապերի ձևավորման, ընդլայնման և զարգացման գործընթացում 1941–1946 թվականներին՝ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի և հետպատերազմյան առաջին տարիների բարդ քաղաքական ու պատմական իրադարձությունների համատեքստում։ Ուսումնասիրության առանցքում Խորհրդային Միության և Իրանի միջև մշակութային փոխգործակցության առանձնահատկություններն են, որոնց զարգացման գործում կարևոր նշանակություն ուներ Ադրբեջանական ԽՍՀ-ի աշխարհագրական դիրքը, պատմական կապերը Իրանի հետ, լեզվամշակութային ընդհանրությունները և տարածաշրջանի ժողովուրդների միջև ձևավորված ավանդական հարաբերությունները։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու մշակույթին՝ որպես պետությունների և ժողովուրդների միջև փոխըմբռնման, հաղորդակցության և քաղաքական հարաբերությունների ամրապնդման կարևոր միջոցի, ինչպես նաև դիտարկելու մշակութային համագործակցության դերը խորհրդային արտաքին քաղաքականության և տարածաշրջանային ազդեցության ընդլայնման համատեքստում։ Առանձնահատուկ հետաքրքրություն է ներկայացնում այն պատմական միջավայրը, որում զարգացել են այդ կապերը․ 1941 թվականին Իրանի տարածքում տեղի ունեցած քաղաքական և ռազմական փոփոխությունները, Խորհրդային Միության ու Մեծ Բրիտանիայի ներգրավվածությունը տարածաշրջանում, Իրանի հյուսիսային շրջանների հետ խորհրդային հարաբերությունների ակտիվացումը և հետագա տարիներին ձևավորված քաղաքական գործընթացները էական ազդեցություն ունեցան խորհրդային-իրանական փոխհարաբերությունների բնույթի վրա։ Այս պայմաններում Ադրբեջանական ԽՍՀ-ն հանդես էր գալիս որպես կարևոր միջտարածաշրջանային օղակ, որի միջոցով հնարավոր էր զարգացնել մշակութային շփումները, նպաստել լեզվական և գրական կապերի ընդլայնմանը, տարածել գիտական ու կրթական գաղափարներ և ամրապնդել պատմամշակութային ընդհանրությունների շուրջ ձևավորվող համագործակցությունը։ Թեմայի ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև խորհրդային մշակութային քաղաքականության առանձնահատկությունները հասկանալու տեսանկյունից, քանի որ մշակութային նախաձեռնությունները հաճախ զուգակցվում էին գաղափարական նպատակների, քաղաքական շահերի և միջազգային հարաբերությունների կարգավորման խնդիրների հետ։ Այս առումով աշխատությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու մշակութային կապերը ոչ միայն որպես գրական, գիտական կամ կրթական փոխանակումների ամբողջություն, այլև որպես ավելի լայն քաղաքական և հասարակական գործընթացի բաղադրիչ։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև հայեցակարգային այն հարցը, թե ինչպես էին ընդհանուր պատմական հիշողությունը, լեզվական ընդհանրությունները, գրական ավանդույթներն ու աշխարհագրական հարևանությունը նպաստում ժողովուրդների միջև հաղորդակցության ձևավորմանը և ինչպես էին այդ գործոնները կիրառվում պետական մշակութային քաղաքականության շրջանակներում։ 1941–1946 թվականների ժամանակաշրջանի ընտրությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու ինչպես պատերազմի տարիներին ձևավորված համագործակցության առանձնահատկությունները, այնպես էլ հետպատերազմյան շրջանում խորհրդային-իրանական հարաբերությունների փոփոխությունները և մշակութային շփումների հետագա ուղղությունները։ Աշխատանքի պատմագիտական արժեքը պայմանավորված է նրանով, որ այն ուշադրություն է հրավիրում խորհրդային արտաքին քաղաքականության տարածաշրջանային չափման և մշակութային դիվանագիտության այնպիսի դրսևորումների վրա, որոնք կարևոր նշանակություն են ունեցել Հարավային Կովկասի և Իրանի պատմական փոխհարաբերությունների համար։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում խորհրդային ժամանակաշրջանի պատմությամբ, միջազգային հարաբերություններով, Իրանի և Ադրբեջանի պատմությամբ, մշակութային դիվանագիտությամբ և ժողովուրդների միջև պատմական կապերով զբաղվող հետազոտողների, ուսանողների ու ընթերցողների համար։ Աշխատությունը կարող է նպաստել նաև 20-րդ դարի կեսերին Հարավային Կովկասում և Մերձավոր Արևելքում ընթացող քաղաքական ու մշակութային գործընթացների համակողմանի ընկալմանը՝ ընդգծելով մշակույթի նշանակությունը միջազգային հարաբերությունների զարգացման, տարածաշրջանային փոխազդեցությունների և պատմական կապերի պահպանման գործում։
Թարմացվել է՝ 2026-11-20