Զեյն Օլեդին բեն-Համիդօլլահ Մուսթաֆա Ղազվինի

Զեյն Օլեդին բեն-Համիդօլլահ Մուսթաֆա Ղազվինի

menu_book Посмотреть материалы

Книги автора (1)

Онлайн

История

Ընտիր պատմության շարունակությունը (Զեյլե Թարիխե Գուզիդե)

Սա պարսկական պատմագրության կարևոր աշխատություններից է, որը շարունակում է միջնադարյան իրանական պատմական երկասիրությունների ավանդույթը և ներկայացնում Իրանի ու հարակից պատմական տարածքների քաղաքական, հասարակական և մշակութային անցուդարձը։ Ստեղծագործությունը կապված է «Թարիխե Գուզիդե» («Ընտիր պատմություն») պատմագրական երկի շարունակության հետ և առանձնահատուկ նշանակություն ունի մոնղոլական պետության անկումից հետո Իրանի պատմական զարգացումների ուսումնասիրության համար։ Այն անդրադառնում է այն ժամանակաշրջանին, երբ Իլխանյան պետության թուլացումից և փլուզումից հետո նախկինում միասնական քաղաքական տարածքում ձևավորվեցին նոր իշխանություններ ու տեղական տոհմական միավորումներ, որոնք պայքարում էին տարածքային գերիշխանության, քաղաքական ազդեցության և իշխանության պահպանման համար։ Աշխատանքի պատմական առանցքում հատկապես կարևոր տեղ են զբաղեցնում Ջալայիրների և Չոբանյանների իշխանական տոհմերը, ինչպես նաև հետմոնղոլական ժամանակաշրջանի քաղաքական վերադասավորումները, որոնք էական ազդեցություն ունեցան Իրանի, Ադրբեջանի և հարակից շրջանների հետագա պատմության վրա։ Պատմական շարադրանքը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու միջնադարյան պետական կառավարման համակարգի, իշխանական հարաբերությունների, ռազմական և քաղաքական իրադարձությունների, տոհմական մրցակցության ու տարածաշրջանային ուժերի փոխազդեցության մասին։ Հեղինակային մոտեցման կարևոր առանձնահատկություններից է պատմական տեղեկությունների համադրումը անձնական դիտարկումների, ժամանակակիցների հաղորդումների և գիտական ու գրական միջավայրում շրջանառվող տեղեկությունների հետ, ինչի շնորհիվ աշխատությունը ձեռք է բերում ոչ միայն ժամանակագրական, այլև սկզբնաղբյուրային արժեք։ Այն արտացոլում է պարսկական պատմագրության այն ավանդույթը, որի շրջանակում պատմությունը դիտարկվում էր որպես քաղաքական իրադարձությունների, իշխանական տոհմերի գործունեության և հասարակական փոփոխությունների ամբողջական արձանագրություն։ Գործը կարևոր նյութ է պարունակում միջնադարյան Իրանի պատմական աշխարհագրության, վարչաքաղաքական կառուցվածքի, իշխանական կենտրոնների և տարածաշրջանային հարաբերությունների ուսումնասիրության համար՝ հատկապես Իրանի, Իրաքի և Ադրբեջանի պատմական տարածքների համատեքստում։ Գրական առումով այն բնորոշվում է պարսկական պատմագրությանը հատուկ փաստագրական շարադրանքով, ժամանակագրական հաջորդականությամբ և պատմական իրադարձությունների համակարգված ներկայացմամբ։ Նրա արժեքը պայմանավորված է նաև նրանով, որ լրացնում է ավելի վաղ պատմական երկերում ներկայացված տեղեկությունները՝ ընթերցողին հնարավորություն տալով շարունակական պատկերացում կազմելու մոնղոլական տիրապետության ավարտից հետո տարածաշրջանում տեղի ունեցած քաղաքական ու հասարակական վերափոխումների մասին։ Աշխատությունը նշանակալի սկզբնաղբյուր է Իրանի և Հարավային Կովկասի միջնադարյան պատմությամբ զբաղվող պատմաբանների, արևելագետների, պատմագրության ուսումնասիրողների և ձեռագրագիտական հետազոտողների համար։ Այն արժեքավոր է նաև այն ընթերցողների համար, ովքեր հետաքրքրված են պարսկական պատմական մտքի զարգացմամբ, միջնադարյան իշխանական համակարգերով և Մերձավոր Արևելքի քաղաքական պատմությամբ։ Ստեղծագործությունը հնարավորություն է տալիս ոչ միայն ծանոթանալու որոշակի ժամանակաշրջանի իրադարձություններին, այլև հասկանալու այն պատմական գործընթացները, որոնց արդյունքում ձևավորվեցին հետմոնղոլական դարաշրջանի նոր քաղաքական իրողությունները և տարածաշրջանի հետագա զարգացման նախադրյալները։

Обновлено. 2026-11-17
Ընտիր պատմության շարունակությունը (Զեյլե Թարիխե Գուզիդե)

Бесплатно

Другие авторы

Все авторы
Խաչատուր Աբովյան Խաչատուր Աբովյան 1809 թ․ – 1848 թ․ Խաչատուր Աբովյանը նոր հայ գրականության հիմնադիրն է։ Նա առաջիններից էր, ով գրական ստեղծագործություններ գրեց աշխարհաբար հայերենով։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Վերք Հայաստանի» վեպն է։ Այդ վեպը նկարագրում է հայ ժողովրդի պայքարը և ազգային ոգին։ Աբովյանը եղել է նաև մանկավարժ և լուսավորիչ։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել կրթության զարգացմանը։ Իր գործունեությամբ նպաստել է ժամանակակից հայ մշակույթի ձևավորմանը։ Նրա գաղափարները մեծ ազդեցություն են ունեցել հետագա գրողների վրա։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է հարուստ գրական ժառանգություն։ Նրա անհետացումը մինչև այսօր մնում է հայկական պատմության առեղծվածներից մեկը։ menu_book5 Подробнее Վահան Տերյան Վահան Տերյան 1885 թ․ – 1920 թ․ Վահան Տերյանը հայ քնարական պոեզիայի ամենասիրելի հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտահայտված են սերը, մենությունը, կարոտը և կյանքի անցողիկությունը։ Տերյանի բանաստեղծությունները հայտնի են իրենց երաժշտականությամբ և նուրբ տրամադրությամբ։ Նա մեծ ազդեցություն է կրել եվրոպական խորհրդապաշտությունից։ Նրա պոեզիան նոր շունչ է բերել հայկական գրականությանը։ Տերյանի լեզուն մեղմ է, գեղեցիկ և հուզական։ Նրա բազմաթիվ բանաստեղծություններ դարձել են երգեր։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա սերունդների բանաստեղծների վրա։ Տերյանի ստեղծագործությունները շարունակում են մնալ ամենաընթերցվողներից։ Նա համարվում է հայ քնարերգության մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Подробнее Գրիգոր Զոհրապ Գրիգոր Զոհրապ 1861 թ․ – 1915 թ․ Հայ նշանավոր գրող, հրապարակախոս, իրավաբան և քաղաքական գործիչ էր։ Նա ծնվել է 1861 թվականի հունիսի 26-ին՝ Կոստանդնուպոլսում, և մահացել 1915 թվականին՝ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ։ Զոհրապը համարվում է արևմտահայ գրականության ամենահայտնի նովելիստներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում պատկերավորվում են մարդու հոգեբանությունը, հասարակական հարաբերությունները և քաղաքային կյանքի խնդիրները։ Նա գրել է բազմաթիվ պատմվածքներ և նորավեպեր, որոնք առանձնանում են իրատեսական ոճով և խոր հոգեբանական վերլուծությամբ։ Բացի գրական գործունեությունից, Զոհրապը եղել է հայտնի իրավաբան և Օսմանյան խորհրդարանի պատգամավոր։ Նրա կյանքն ու գործունեությունը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ մշակույթի և հասարակական մտքի զարգացման վրա, իսկ նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս համարվում են հայ գրականության արժեքավոր էջերից։ menu_book5 Подробнее Հովհաննես Թումանյան Հովհաննես Թումանյան 1869 թ․ – 1923 թ․ Հովհաննես Թումանյանը հայ ժողովրդի ամենասիրված գրողներից և բանաստեղծներից է։ Նա ծնվել է Լոռու Դսեղ գյուղում և իր ստեղծագործություններում հաճախ պատկերել է ժողովրդական կյանքն ու ավանդույթները։ Թումանյանը գրել է հեքիաթներ, պոեմներ, պատմվածքներ և բանաստեղծություններ։ Նրա ամենահայտնի գործերից են «Գիքոր», «Անուշ», «Քաջ Նազար» և «Թմկաբերդի առումը»։ Նրա լեզուն պարզ է, բնական և հասկանալի բոլոր սերունդների համար։ Թումանյանի ստեղծագործությունները լի են հումորով, իմաստությամբ և մարդասիրությամբ։ Նա նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր և զբաղվել է բարեգործությամբ։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Թումանյանը հաճախ անվանվում է «Ամենայն հայոց բանաստեղծ»։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ հայկական մշակույթի հիմնասյուներից մեկը։ menu_book11 Подробнее Պարույր Սևակ Պարույր Սևակ 1924 թ․ – 1971 թ․ Պարույր Սևակը հայ գրականության ամենախոր և վերլուծական մտածող բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն մարդու ներաշխարհը, հասարակությունը և պատմական հիշողությունը։ Սևակը հայտնի է իր «Անլռելի զանգակատուն» պոեմով, որը նվիրված է Կոմիտասին։ Նրա լեզուն համարձակ է, նորարարական և մտավոր։ Սևակը հաճախ քննադատել է հասարակական խնդիրները և կեղծ արժեքները։ Նրա պոեզիան համադրում է զգացմունքներն ու ինտելեկտը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից պոեզիայի վրա։ Նրա ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Սևակը համարվում է 20-րդ դարի ամենաազդեցիկ բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book9 Подробнее Մխիթար Գոշ Մխիթար Գոշ 1130 թ․ – 1213 թ․ Մխիթար Գոշ միջնադարյան հայ մեծ մտածող, իրավագետ, առակագիր, մանկավարժ և հասարակական գործիչ էր, որը ապրել է XII–XIII դարերում։ Նա հայտնի է որպես հայ իրավագիտության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից մեկը։ Նրա ամենահայտնի աշխատությունը «Դատաստանագիրքն» է, որը համարվում է հայկական իրավունքի կարևորագույն հուշարձաններից և երկար ժամանակ ծառայել է որպես օրենքների ժողովածու։ Մխիթար Գոշը գրել է նաև բազմաթիվ առակներ, որոնց միջոցով քարոզել է բարություն, արդարություն, իմաստություն և ազնվություն։ Նա մեծ դեր է ունեցել կրթության և մշակույթի զարգացման գործում, հիմնել է դպրոցներ և նպաստել գիտելիքների տարածմանը։ Գոշի ստեղծագործությունները կարևոր նշանակություն ունեն հայ գրականության, իրավունքի և մանկավարժության պատմության մեջ։ Նրա անունը մինչ օրս համարվում է իմաստության, արդարադատության և ազգային մշակույթի խորհրդանիշ։ menu_book9 Подробнее