Զեյն Օլեդին բեն-Համիդօլլահ Մուսթաֆա Ղազվինի

Զեյն Օլեդին բեն-Համիդօլլահ Մուսթաֆա Ղազվինի

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

History

Ընտիր պատմության շարունակությունը (Զեյլե Թարիխե Գուզիդե)

Սա պարսկական պատմագրության կարևոր աշխատություններից է, որը շարունակում է միջնադարյան իրանական պատմական երկասիրությունների ավանդույթը և ներկայացնում Իրանի ու հարակից պատմական տարածքների քաղաքական, հասարակական և մշակութային անցուդարձը։ Ստեղծագործությունը կապված է «Թարիխե Գուզիդե» («Ընտիր պատմություն») պատմագրական երկի շարունակության հետ և առանձնահատուկ նշանակություն ունի մոնղոլական պետության անկումից հետո Իրանի պատմական զարգացումների ուսումնասիրության համար։ Այն անդրադառնում է այն ժամանակաշրջանին, երբ Իլխանյան պետության թուլացումից և փլուզումից հետո նախկինում միասնական քաղաքական տարածքում ձևավորվեցին նոր իշխանություններ ու տեղական տոհմական միավորումներ, որոնք պայքարում էին տարածքային գերիշխանության, քաղաքական ազդեցության և իշխանության պահպանման համար։ Աշխատանքի պատմական առանցքում հատկապես կարևոր տեղ են զբաղեցնում Ջալայիրների և Չոբանյանների իշխանական տոհմերը, ինչպես նաև հետմոնղոլական ժամանակաշրջանի քաղաքական վերադասավորումները, որոնք էական ազդեցություն ունեցան Իրանի, Ադրբեջանի և հարակից շրջանների հետագա պատմության վրա։ Պատմական շարադրանքը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու միջնադարյան պետական կառավարման համակարգի, իշխանական հարաբերությունների, ռազմական և քաղաքական իրադարձությունների, տոհմական մրցակցության ու տարածաշրջանային ուժերի փոխազդեցության մասին։ Հեղինակային մոտեցման կարևոր առանձնահատկություններից է պատմական տեղեկությունների համադրումը անձնական դիտարկումների, ժամանակակիցների հաղորդումների և գիտական ու գրական միջավայրում շրջանառվող տեղեկությունների հետ, ինչի շնորհիվ աշխատությունը ձեռք է բերում ոչ միայն ժամանակագրական, այլև սկզբնաղբյուրային արժեք։ Այն արտացոլում է պարսկական պատմագրության այն ավանդույթը, որի շրջանակում պատմությունը դիտարկվում էր որպես քաղաքական իրադարձությունների, իշխանական տոհմերի գործունեության և հասարակական փոփոխությունների ամբողջական արձանագրություն։ Գործը կարևոր նյութ է պարունակում միջնադարյան Իրանի պատմական աշխարհագրության, վարչաքաղաքական կառուցվածքի, իշխանական կենտրոնների և տարածաշրջանային հարաբերությունների ուսումնասիրության համար՝ հատկապես Իրանի, Իրաքի և Ադրբեջանի պատմական տարածքների համատեքստում։ Գրական առումով այն բնորոշվում է պարսկական պատմագրությանը հատուկ փաստագրական շարադրանքով, ժամանակագրական հաջորդականությամբ և պատմական իրադարձությունների համակարգված ներկայացմամբ։ Նրա արժեքը պայմանավորված է նաև նրանով, որ լրացնում է ավելի վաղ պատմական երկերում ներկայացված տեղեկությունները՝ ընթերցողին հնարավորություն տալով շարունակական պատկերացում կազմելու մոնղոլական տիրապետության ավարտից հետո տարածաշրջանում տեղի ունեցած քաղաքական ու հասարակական վերափոխումների մասին։ Աշխատությունը նշանակալի սկզբնաղբյուր է Իրանի և Հարավային Կովկասի միջնադարյան պատմությամբ զբաղվող պատմաբանների, արևելագետների, պատմագրության ուսումնասիրողների և ձեռագրագիտական հետազոտողների համար։ Այն արժեքավոր է նաև այն ընթերցողների համար, ովքեր հետաքրքրված են պարսկական պատմական մտքի զարգացմամբ, միջնադարյան իշխանական համակարգերով և Մերձավոր Արևելքի քաղաքական պատմությամբ։ Ստեղծագործությունը հնարավորություն է տալիս ոչ միայն ծանոթանալու որոշակի ժամանակաշրջանի իրադարձություններին, այլև հասկանալու այն պատմական գործընթացները, որոնց արդյունքում ձևավորվեցին հետմոնղոլական դարաշրջանի նոր քաղաքական իրողությունները և տարածաշրջանի հետագա զարգացման նախադրյալները։

Updated: 2026-11-17
Ընտիր պատմության շարունակությունը (Զեյլե Թարիխե Գուզիդե)

Free

Ալեքսանդր Շիրվանզադե Ալեքսանդր Շիրվանզադե 1858 թ․ – 1935 թ․ Ալեքսանդր Շիրվանզադեն հայ ռեալիստական արձակի մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտացոլված են հասարակության տարբեր խավերի կյանքը և սոցիալական խնդիրները։ Նա գրել է վեպեր, պատմվածքներ և դրամատիկական գործեր։ Շիրվանզադեն մեծ ուշադրություն է դարձրել մարդկային հարաբերություններին։ Նրա հերոսները հոգեբանորեն խորն են մշակված։ Նա համարձակորեն քննադատել է հասարակական անարդարությունները։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև թատերական բեմերում։ Շիրվանզադեն համարվում է հայ արձակի դասականներից մեկը։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հետագա գրողների ստեղծագործություններում։ Նա շարունակում է մնալ հայ գրականության կարևորագույն անուններից մեկը։ menu_book17 Read more Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) 1867 թ․ – 1933 թ․ Նար-Դոսը հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունի մարդու ներաշխարհի վերլուծությունը և հոգեբանական հակասությունները։ Նա նկարագրել է քաղաքային կյանքը և հասարակության տարբեր խավերը։ Նրա վեպերն ու պատմվածքները աչքի են ընկնում իրատեսականությամբ։ Նար-Դոսի լեզուն պարզ է, բայց խորքային և դիտողական։ Նրա հերոսները հաճախ կանգնած են բարոյական ընտրությունների առաջ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս դասական են համարվում։ Նար-Դոսը համարվում է հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել։ menu_book14 Read more Պարույր Սևակ Պարույր Սևակ 1924 թ․ – 1971 թ․ Պարույր Սևակը հայ գրականության ամենախոր և վերլուծական մտածող բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն մարդու ներաշխարհը, հասարակությունը և պատմական հիշողությունը։ Սևակը հայտնի է իր «Անլռելի զանգակատուն» պոեմով, որը նվիրված է Կոմիտասին։ Նրա լեզուն համարձակ է, նորարարական և մտավոր։ Սևակը հաճախ քննադատել է հասարակական խնդիրները և կեղծ արժեքները։ Նրա պոեզիան համադրում է զգացմունքներն ու ինտելեկտը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից պոեզիայի վրա։ Նրա ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Սևակը համարվում է 20-րդ դարի ամենաազդեցիկ բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book9 Read more Գրիգոր Նարեկացի Գրիգոր Նարեկացի 951 թ․ – 1003 թ․ Գրիգոր Նարեկացին միջնադարյան հայ գրականության և քրիստոնեական մտքի ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Մատյան ողբերգությունն» է, որը հաճախ կոչվում է պարզապես «Նարեկ»։ Գիրքը բաղկացած է աղոթքներից և հոգևոր խորհրդածություններից։ Նարեկացին խորությամբ ուսումնասիրել է մարդու հոգին, մեղքը, ապաշխարությունն ու հավատքը։ Նրա լեզուն չափազանց հարուստ և պատկերավոր է։ Նարեկացու ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ հոգևոր մշակույթի վրա։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ 2015 թվականին նա հռչակվել է Կաթոլիկ եկեղեցու Վարդապետ։ Նարեկացին համարվում է համաշխարհային քրիստոնեական գրականության կարևոր հեղինակներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել ամբողջ աշխարհում։ menu_book29 Read more Համո Սահյան Համո Սահյան 1914 թ․ – 1993 թ․ Համո Սահյանը բնության և հայրենիքի մեծ երգիչն է։ Նրա պոեզիան առանձնանում է պարզությամբ, խորությամբ և ազգային ոգով։Համո Սահյանը հայ բնապատկերային և քնարական պոեզիայի ամենասիրված հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունեն բնությունը, գյուղը և մարդը։ Սահյանի լեզուն պարզ է, բայց խորապես զգացմունքային։ Նրա բանաստեղծությունները հաճախ արտահայտում են կյանքի գեղեցկությունն ու ցավը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել ժողովրդական մտածողության վրա։ Նրա գործերը լայնորեն տարածված են Հայաստանում։ Սահյանի պոեզիան համադրվում է պարզության և փիլիսոփայության հետ։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ ուսումնասիրվում են դպրոցներում։ Նա համարվում է 20-րդ դարի մեծ քնարերգուներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը ազգային արժեք է։ menu_book2 Read more Հակոբ Պարոնյան Հակոբ Պարոնյան 1843 թ․ – 1891 թ․ Հակոբ Պարոնյանը հայ երգիծական գրականության ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նա իր ստեղծագործություններում քննադատել է հասարակական արատները, կեղծավորությունը և անարդարությունը։ Նրա հումորը սուր է և հաճախ շատ արդիական նույնիսկ այսօր։ Պարոնյանը ստեղծել է բազմաթիվ հիշարժան կերպարներ։ Նրա գործերը համատեղում են ծիծաղն ու հասարակական քննադատությունը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ երգիծանքի զարգացման վրա։ Նրա լեզուն կենդանի է և արտահայտիչ։ Պարոնյանի ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են դպրոցներում և համալսարաններում։ Նա համարվում է հայ սատիրայի դասականը։ Նրա գրական ժառանգությունը շարունակում է հետաքրքրել ընթերցողներին։ menu_book2 Read more