Ալյումինաթերմային եղանակով Հայաստանի քրոմիտային խտանյութից ֆերոքրոմի ստացման տեխնոլոգիայի մշակումը

Педагогика

Աշխատությունը նվիրված է ավագ դպրոցի աշակերտների գիտական աշխարհայացքի ձևավորման տեսական և մեթոդական հիմքերի ուսումնասիրությանը կենսաբանության ուսուցման գործընթացում։ Դիտարկվում է կենսաբանական կրթության դերը սովորողների՝ բնության, կենդանի համակարգերի, մարդու և շրջակա միջավայրի վերաբերյալ գիտական պատկերացումների ձևավորման ու զարգացման գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այնպիսի մեթոդների, ուսուցման ձևերի և միջոցների մշակմանը, որոնք նպաստում են գիտական մտածողության, պատճառահետևանքային կապերը բացահայտելու, փաստերը վերլուծելու, հիմնավորված եզրակացություններ կատարելու և գիտական տեղեկատվությունը քննադատաբար գնահատելու կարողությունների զարգացմանը։ Վերլուծվում են կենսաբանության դասընթացի բովանդակային հնարավորությունները՝ գիտական աշխարհայացքի հիմնական բաղադրիչների ձևավորման տեսանկյունից, ինչպես նաև ուսումնասիրվում են դասավանդման ավանդական և ժամանակակից մոտեցումների արդյունավետ կիրառման պայմանները։ Քննարկվում է փորձարարական և հետազոտական աշխատանքի, դիտումների, խնդրահարույց առաջադրանքների, ինքնուրույն աշխատանքի և միջառարկայական կապերի նշանակությունը սովորողների ճանաչողական ակտիվության բարձրացման համար։ Կարևորվում է կենսաբանական երևույթների և օրինաչափությունների ուսումնասիրության կապը բնապահպանական խնդիրների, առողջության, կենսաբազմազանության և մարդու գործունեության հետևանքների գիտական ընկալման հետ։ Անդրադարձ է կատարվում նաև ուսուցչի դերին՝ որպես սովորողների հետազոտական հետաքրքրությունը, ինքնուրույն մտածողությունը և գիտական հիմնավորումներով առաջնորդվելու կարողությունը զարգացնող կրթական գործընթացի կազմակերպողի։ Առաջադրվող մեթոդական համակարգը նպատակ ունի փոխկապակցել ուսուցման բովանդակությունը, մեթոդները, առաջադրանքները և գնահատման միջոցները՝ նպաստելով ոչ միայն կենսաբանական գիտելիքների յուրացմանը, այլև գիտական մտածելակերպի և ամբողջական աշխարհայացքի ձևավորմանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել կենսաբանության ուսուցիչների, մանկավարժների, կրթության մեթոդաբանների, հետազոտողների և մանկավարժական մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Лингвистика

Սկզբից Էր Տառը աշխատությունը նվիրված է հայոց գրերի, լեզվի և գրականության պատմությանը, ներկայացնելով հայ գրի ստեղծման, զարգացումների և մշակութային նշանակության ընթացքը։ Գրքում մանրամասն նկարագրվում է հնագույն ժամանակներից մինչև նոր ժամանակներ հայ տառերի ստեղծման և օգտագործման պատմությունը, լեզվաբանական գործընթացները, հայ գրերի կառուցվածքը և դրանց ազդեցությունը հայ գրականության, գիտության և մշակույթի զարգացման վրա։ Հեղինակը անդրադառնում է նաև գրերի ուսուցման մեթոդներին, տառերի ձևերի և նախադասությունների մշակման առանձնահատկություններին, ինչպես նաև հայ գրերի զարգացման և պահպանման սոցիոկուլտուրային նշանակությանը։ Աշխատությունը համադրում է տեսական վերլուծություններ, պատմական փաստեր և օրիգինալ օրինակներ՝ ընթերցողին տրամադրելով ամբողջական պատկերացում հայ գրերի, լեզվի և գրականության հարաբերությունների մասին։ Գիրքը նախատեսված է թե լեզվաբանների, թե գրականագետների, թե ուսանողների և լայն հանրության համար, ովքեր հետաքրքրված են հայ գրի ու լեզվի պատմությամբ, մշակութային ինքնության պահպանությամբ և գրական ժառանգությամբ։

Религия

Գիրքը պարունակում է Դավթին վերագրվող սաղմոսների ժողովածուն՝ Հին Կտակարանի այն գրքերից մեկը, որն առանձնահատուկ նշանակություն ունի հրեական և քրիստոնեական հոգևոր ավանդույթներում։ Սաղմոսները քնարական աղոթքներ, օրհներգեր, գոհաբանական արտահայտություններ և հոգևոր խորհրդածություններ են, որոնցում ներկայացված են մարդու և Աստծո փոխհարաբերությունները, հավատքի ամրությունը, ապաշխարությունը, երախտագիտությունը, վիշտը, հույսը և փրկության ակնկալիքը։ Ժողովածուի տարբեր սաղմոսներ անդրադառնում են աստվածային զորությանը, արարչագործությանը, արդարությանը, մարդկային կյանքի դժվարություններին և Աստծո պաշտպանության որոնմանը։ Բանաստեղծական պատկերներով ու հուզական արտահայտչամիջոցներով հարուստ այս տեքստերը դարեր շարունակ օգտագործվել են ինչպես անհատական աղոթքի, այնպես էլ համայնքային պաշտամունքի ընթացքում։ Հայ եկեղեցական կյանքում սաղմոսերգությունը կարևոր տեղ ունի ժամերգությունների և այլ ծիսական արարողությունների մեջ՝ նպաստելով հոգևոր մտորումների, աղոթական տրամադրության և աստվածաշնչյան ուսմունքի ընկալմանը։ Սաղմոսների լեզուն ու բովանդակությունը նաև արժեքավոր նյութ են ներկայացնում աստվածաշնչյան պոեզիայի, կրոնական խորհրդանիշների և բարոյական գաղափարների ուսումնասիրության համար։ Հրատարակությունը կարևոր է հայերեն աստվածաշնչյան գրականության, եկեղեցական ընթերցանության ավանդույթների և հայ հոգևոր մշակույթի պատմության հետազոտողների համար։

История

Արշակ Ալպոյաճյանի այս պատմագիտական աշխատությունը նվիրված է բուլղար ժողովրդի ծագման, պատմական զարգացման, պետականության ձևավորման և ազգային կյանքի տարբեր փուլերի ուսումնասիրությանը՝ հնագույն ժամանակներից մինչև 20-րդ դարասկզբի պատմական իրադարձությունները։ 1910 թվականին Վառնայում հրատարակված գիրքը ներկայացնում է Բուլղարիայի պատմությունը հայերենով՝ հայ ընթերցողին հնարավորություն տալով ծանոթանալու բուլղար ժողովրդի պատմական անցյալին, քաղաքական զարգացումներին և Բալկանյան տարածաշրջանի պատմության կարևոր իրադարձություններին։ Աշխատության հիմնական թեմատիկ շրջանակն ընդգրկում է բուլղարների ծագման և էթնիկ կազմավորման հարցերը, նրանց բնակեցման տարածքների ձևավորումը, բուլղարական պետականության առաջացումը և միջնադարյան թագավորությունների զարգացումը։ Կարևոր տեղ են զբաղեցնում Բալկանյան թերակղզու քաղաքական պատմությունը, Բուլղարիայի հարաբերությունները Բյուզանդական կայսրության և հարևան ժողովուրդների հետ, ինչպես նաև տարածաշրջանում տեղի ունեցած ռազմական բախումներն ու իշխանական փոփոխությունները։ Պատմական շարադրանքը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու բուլղարական պետության զարգացման, օտար տիրապետության ժամանակաշրջանների և ազգային անկախության վերականգնման գործընթացների մասին։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի Օսմանյան կայսրության տիրապետության շրջանի ուսումնասիրությունը, որը վճռորոշ ազդեցություն է ունեցել բուլղար ժողովրդի քաղաքական, հասարակական և մշակութային կյանքի վրա։ Աշխատության մեջ անդրադարձ է կատարվում նաև ազգային զարթոնքին, կրթության ու մշակույթի զարգացմանը, անկախության համար պայքարին և ժամանակակից բուլղարական պետության ձևավորմանը։ 19-րդ դարի ազգային-ազատագրական շարժումները և 1878 թվականից հետո Բուլղարիայի քաղաքական կարգավիճակի փոփոխությունները կարևոր տեղ են զբաղեցնում այդ պատմական ընթացքի ըմբռնման համար։ Գրքի պատմագիտական նշանակությունը պայմանավորված է նաև հայերեն լեզվով բուլղար ժողովրդի պատմությունը ներկայացնելու հանգամանքով, ինչը նպաստել է հայ ընթերցողների շրջանում հարևան ժողովուրդների պատմության և Բալկանների քաղաքական զարգացումների վերաբերյալ գիտելիքների տարածմանը։ Աշխատությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում ոչ միայն Բուլղարիայի պատմությամբ զբաղվողների, այլև Հարավարևելյան Եվրոպայի պատմությունը, բալկանագիտությունը, ժողովուրդների էթնիկ կազմավորման գործընթացները և ազգային պետականությունների ձևավորումն ուսումնասիրողների համար։ Այն կարող է ծառայել որպես պատմական աղբյուր՝ 20-րդ դարասկզբի հայալեզու պատմագիտական գրականության, հայ-բուլղարական մշակութային կապերի և պատմական գիտելիքի տարածման ուսումնասիրության ընթացքում։ Հրատարակությունը կարևոր է նաև որպես ժամանակաշրջանի հայ մտավորականության հետաքրքրությունների արտահայտություն, քանի որ ներկայացնում է օտար ժողովուրդների պատմությունը հայերենով ուսումնասիրելու և ընթերցողին հասանելի դարձնելու փորձը։

Другие предметы

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի տարածքում առկա հանքային ծագման գունանյութերի հիման վրա նոր բաղադրությամբ մածուկային նյութերի մշակմանը և բնական կաշիների վերջնամշակման տեխնոլոգիաներում դրանց կիրառման հնարավորությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում տեղական հանքային հումքի ֆիզիկաքիմիական, գունային և տեխնոլոգիական հատկությունների գնահատումն է՝ նպատակ ունենալով պարզել դրա համապատասխանությունը կաշվի մակերևույթի մշակման համար նախատեսված նյութերի ստեղծմանը։ Քննվում են հանքային գունանյութերի մասնիկային կազմը, գունավորման ունակությունը, ծածկողականությունը, կայունությունը և տարբեր կապակցող ու օժանդակ բաղադրիչների հետ փոխազդեցության առանձնահատկությունները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում մածուկների կառուցվածքառեոլոգիական հատկություններին, քանի որ դրանց մածուցիկությունը, համասեռությունը, տարածելիությունը և պահպանման ընթացքում կայունությունը կարող են անմիջականորեն ազդել կաշվի մակերևույթին նյութի հավասարաչափ բաշխման և ձևավորվող ծածկույթի որակի վրա։ Ուսումնասիրվում է նաև գունանյութերի մասնիկների ցրման աստիճանի ազդեցությունը վերջնական նյութի գունային և շահագործական բնութագրերի վրա։ Բնական կաշվի վերջնամշակման տեսանկյունից գնահատվում են ստացվող ծածկույթի արտաքին տեսքը, գունային համասեռությունը, մակերևույթի որակը, կպչունությունը, ճկունությունը և տարբեր արտաքին ազդեցությունների նկատմամբ կայունությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, որ վերջնամշակող շերտը պետք է ոչ միայն ապահովի անհրաժեշտ դեկորատիվ արդյունքը, այլև հնարավորինս պահպանի բնական կաշվին բնորոշ ֆիզիկամեխանիկական ու սպառողական հատկությունները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համեմատվել տարբեր հանքային գունանյութերով կազմված նյութերի տեխնոլոգիական ցուցանիշները՝ առավել նպատակահարմար բաղադրությունների ընտրության համար։ Կարևորվում է տեղական հանքային հումքի օգտագործման տնտեսական և ռեսուրսային նշանակությունը, քանի որ դրա արդյունավետ կիրառումը կարող է ընդլայնել կաշվի արդյունաբերության համար հասանելի հումքային բազան և նպաստել ներմուծվող որոշ նյութերի նկատմամբ կախվածության նվազեցման հնարավորությունների գնահատմանը։ Աշխատությունում համադրվում են նյութագիտության, կոլոիդային և մակերևութային երևույթների, հանքային հումքի վերամշակման ու կաշվի տեխնոլոգիայի մոտեցումները։ Նոր նյութերի մշակումը դիտարկվում է ոչ միայն բաղադրության ստեղծման, այլև դրանց տեխնոլոգիական կիրառելիության և պատրաստի կաշվի որակի վրա ազդեցության համալիր գնահատման տեսանկյունից։ Հետազոտությունն ընդհանուր առմամբ նպաստում է տեղական հանքային ռեսուրսների կիրառման նոր ուղղությունների ձևավորմանը և բնական կաշվի վերջնամշակման նյութերի տեսականու ու տեխնոլոգիական հնարավորությունների ընդլայնմանը։

География

Գիրքը հայ աշխարհագրական բառարանագրության և տեղագրական ուսումնասիրությունների նշանակալի աշխատություններից է, որը կազմել է Մխիթարյան միաբանության անդամ, վարդապետ Սուքիաս Էփրիկյանը (1873–1952)։ Այն նվիրված է հայկական բնակավայրերի, պատմական գավառների, քաղաքների, գյուղերի, աշխարհագրական վայրերի և դրանց հետ կապված պատմամշակութային տեղեկությունների ներկայացմանը։ Բառարանային հոդվածներում տեղանունները ներկայացվում են նկարագրական տեղեկություններով, որոնք կարող են ընդգրկել բնակավայրերի աշխարհագրական դիրքը, պատմական անցյալը, բնակչության վերաբերյալ տվյալները, եկեղեցիները, վանքերը, հնավայրերն ու այլ հիշարժան վայրերը։ Աշխատության առաջին հատորը ներառում է Ա–Ը տառերով սկսվող տեղանունները և հարակից տեղեկությունները։ Հրատարակությունը հարուստ է նկարներով, լուսանկարներով, դիմանկարներով և աղյուսակներով, որոնք լրացնում են տեքստային նյութը և նպաստում պատմական ու աշխարհագրական տվյալների ընկալմանը։ Գիրքը լույս է տեսել Վենետիկի Սուրբ Ղազար կղզում՝ Մխիթարյան միաբանության տպարանում. առաջին հրատարակությունը թվագրվում է 1902 թվականով, իսկ երկրորդ տպագրությունը՝ 1903 թվականով։ Այն կարևոր աղբյուր է Հայաստանի և պատմական հայկական բնակավայրերի տեղագրության, պատմական աշխարհագրության, հայագիտության, տեղանունների ուսումնասիրության և հայկական մշակութային ժառանգության հետազոտության համար։