Беседы по родиноведению

Технология

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության հյուսիս-արևելյան խաղողագործական գոտում ներմուծված եվրոպական խաղողի սորտերից բնական սեղանի գինիների պատրաստման տեխնոլոգիաների մշակմանը և գիտականորեն հիմնավորմանը։ Հետազոտության հիմքում ընկած է տարբեր եվրոպական սորտերի տեղական բնակլիմայական պայմաններին հարմարվողականության, խաղողի բերքի որակական ցուցանիշների և դրանցից ստացվող գինիների տեխնոլոգիական ու օրգանոլեպտիկ հատկությունների ուսումնասիրությունը։ Հյուսիս-արևելյան խաղողագործական գոտու բնական պայմանները՝ կլիման, հողային կազմը, բարձրությունը, ջերմաստիճանային ռեժիմը, տեղումների քանակը և վեգետացիոն շրջանի առանձնահատկությունները, կարող են էապես ազդել խաղողի հասունացման ընթացքի, շաքարների և օրգանական թթուների կուտակման, ինչպես նաև բուրավետ և ֆենոլային միացությունների ձևավորման վրա։ Այդ պատճառով ներմուծված սորտերի կիրառման դեպքում կարևոր է որոշել դրանց համապատասխանությունը տվյալ տարածաշրջանի պայմաններին և ընտրել գինու պատրաստման առավել արդյունավետ տեխնոլոգիական եղանակները։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել խաղողի բերքի ֆիզիկաքիմիական հիմնական ցուցանիշները՝ շաքարայնությունը, ընդհանուր թթվայնությունը, pH-ը, ֆենոլային միացությունների պարունակությունը և այլ տեխնոլոգիական նշանակություն ունեցող բնութագրեր։ Այս տվյալների հիման վրա հնարավոր է գնահատել հումքի պիտանիությունը բնական սեղանի գինու արտադրության համար և որոշել խաղողի հավաքման օպտիմալ ժամկետները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություն է խաղողի վերամշակման և խմորման տեխնոլոգիական փուլերի կատարելագործումը։ Կարող են ուսումնասիրվել խաղողի ճզմման, քաղվածքի առանձնացման, նախնական մշակման, խմորման պայմանների, ջերմաստիճանի, խմորասնկերի ընտրության և խմորման տևողության ազդեցությունները պատրաստի գինու որակի վրա։ Առանձին ուշադրություն կարող է դարձվել կարմիր և սպիտակ գինիների պատրաստման տեխնոլոգիական տարբերություններին, քանի որ դրանց արտադրության ընթացքում էականորեն տարբերվում են խաղողի կեղևի և հյութի փոխազդեցության, գունանյութերի ու ֆենոլային միացությունների արդյունահանման գործընթացները։ Հետազոտության արդյունքում կարող են մշակվել առանձին սորտերի համար առավել նպատակահարմար տեխնոլոգիական սխեմաներ, որոնք հնարավորություն կտան առավել արդյունավետ օգտագործել տվյալ տարածաշրջանում աճեցվող խաղողի հումքի ներուժը։ Կարևոր նշանակություն ունի նաև պատրաստված գինիների որակի գնահատումը։ Ֆիզիկաքիմիական ցուցանիշների հետ մեկտեղ կարող են ուսումնասիրվել գինու գույնը, թափանցիկությունը, բույրը, համը, հետհամը և ընդհանուր ներդաշնակությունը։ Օրգանոլեպտիկ գնահատման միջոցով հնարավոր է բացահայտել տարբեր սորտերից ստացված գինիների առանձնահատկությունները և որոշել այն տեխնոլոգիական պայմանները, որոնց դեպքում ձևավորվում են առավել բարձր որակական հատկություններ։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև գինու կայունության և պահպանման հարցերին՝ ուսումնասիրելով պահման ընթացքում ֆիզիկաքիմիական և զգայական ցուցանիշների փոփոխությունները։ Սա կարևոր է ստացված արտադրանքի պահպանման ժամկետների և սպառողական որակի ապահովման տեսանկյունից։ Ներմուծված եվրոպական սորտերի տեղական արտադրության մեջ կիրառումը կարող է նպաստել խաղողագործության սորտային կազմի ընդլայնմանը և տարածաշրջանի գինեգործական ներուժի արդյունավետ օգտագործմանը։ Միաժամանակ նոր սորտերի մշակումը պահանջում է ոչ միայն դրանց ագրոտեխնիկական հարմարվողականության, այլև վերջնական արտադրանքի որակի և շուկայական պահանջներին համապատասխանության գնահատում։ Հետազոտության գործնական նշանակությունը կայանում է տեղական պայմանների համար հարմարեցված գինու արտադրության տեխնոլոգիաների մշակման մեջ, որոնք կարող են կիրառվել գինեգործական տնտեսություններում և վերամշակող ձեռնարկություններում։ Այդ տեխնոլոգիաների կիրառումը կարող է նպաստել բարձրորակ բնական սեղանի գինիների արտադրությանը, հումքի արդյունավետ օգտագործմանը և տարածաշրջանային գինեգործության զարգացմանը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել խաղողագործներին, գինեգործներին, սննդի տեխնոլոգներին, գյուղատնտեսության մասնագետներին, կենսաքիմիկոսներին և գինու որակի գնահատմամբ զբաղվող հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը համադրում է խաղողի սորտային, ագրոկենսաբանական և տեխնոլոգիական առանձնահատկությունների հետազոտությունը՝ նպատակ ունենալով հյուսիս-արևելյան Հայաստանի պայմաններում ներմուծված եվրոպական սորտերի հումքից ստանալ որակյալ բնական սեղանի գինիներ և գիտականորեն հիմնավորել դրանց արտադրության առավել արդյունավետ տեխնոլոգիական եղանակները։

Другие предметы

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է միջնադարյան հայ ճարտարապետության մեջ տարածված կտիտորական պատկերաքանդակներին՝ որպես եկեղեցաշինության գաղափարական, սոցիալական և գեղարվեստական համակարգի կարևոր բաղադրիչ։ Նյութում վերլուծվում է կտիտորի՝ որպես եկեղեցու հիմնադիրի կամ հովանավորի պատկերացման ավանդույթը, որը քանդակային ձևով արտահայտվել է եկեղեցական կառույցների պատերին, թմբուկներին, մուտքերին և խաչքարային հարթակներում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, որ այս պատկերաքանդակները ոչ միայն հիշատակում են շինարարական կամ նվիրատվական փաստը, այլ նաև արտահայտում են միջնադարյան հասարակության սոցիալական կառուցվածքը, իշխանության և եկեղեցու փոխհարաբերությունները, ինչպես նաև անհատի հոգևոր ինքնաներկայացման ձևերը։ Քննարկվում են պատկերային հորինվածքների տիպերը՝ նվիրատվության տեսարաններ, աղոթքի դիրքով կանգնած կամ ծնկած կերպարներ, ինչպես նաև դրանց ուղեկցող արձանագրությունները, որոնք լրացնում են պատկերների իմաստային բովանդակությունը։ Ուսումնասիրությունը ընդգծում է, որ կտիտորական պատկերաքանդակները կարևոր աղբյուր են ոչ միայն արվեստաբանական, այլ նաև պատմական և սոցիալ-մշակութային հետազոտությունների համար՝ հնարավորություն տալով վերականգնել միջնադարյան Հայաստանի հասարակական կյանքի, հավատալիքների և ճարտարապետական մտածողության առանձնահատկությունները։

Другие предметы

Շրջանառու կապիտալի էությունը կայանում է նրանում, որ այն ներկայացնում է ձեռնարկության այն ֆինանսական միջոցների և նյութական արժեքների ամբողջությունը, որոնք մասնակցում են արտադրական և տնտեսական գործընթացին մեկ արտադրական ցիկլի ընթացքում և ամբողջությամբ փոխակերպվում են պատրաստի արտադրանքի արժեքի մեջ։ Շրջանառու կապիտալը ներառում է հումք, նյութեր, վառելիք, կիսապատրաստված արտադրանք, ինչպես նաև դրամական միջոցներ և դեբիտորական պարտքեր, որոնք ապահովում են արտադրության անընդհատ ընթացքը և իրացման գործընթացը։ Դրա հիմնական առանձնահատկությունն այն է, որ այն մեկ արտադրական շրջափուլի ընթացքում ամբողջությամբ սպառվում կամ վերածվում է պատրաստի արտադրանքի, իսկ հետո իրացման միջոցով վերադառնում է դրամական ձևով՝ ապահովելով կրկնակի շրջանառություն։ Շրջանառու կապիտալը կարևոր դեր ունի ձեռնարկության գործունեության մեջ, քանի որ այն ապահովում է արտադրության անընդհատությունը, վճարունակությունը և ֆինանսական կայունությունը։ Այն բաժանվում է արտադրական շրջանառու միջոցների և շրջանառության միջոցների, որտեղ առաջինը անմիջականորեն մասնակցում է արտադրությանը, իսկ երկրորդը կապված է պատրաստի արտադրանքի իրացման հետ։ Շրջանառու կապիտալի արդյունավետ կառավարումը հնարավորություն է տալիս նվազեցնել ծախսերը, արագացնել շրջանառությունը և բարձրացնել շահութաբերությունը։

Экономика

Ձեռնարկատիրական գործունեությունը տնտեսության այն ձևն է, որի ընթացքում անհատը կամ կազմակերպությունը կազմակերպում և իրականացնում է արտադրություն, ծառայությունների մատուցում կամ առևտրային գործունեություն՝ նպատակ ունենալով ստանալ եկամուտ և տնտեսական շահույթ։ Այն հիմնված է նախաձեռնողականության, ռիսկի ստանձնման, ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման և շուկայական պահանջարկի վրա կողմնորոշվելու վրա։ Ձեռնարկատերը համադրում է արտադրական գործոնները՝ աշխատանքը, կապիտալը, հողը և տեղեկատվությունը՝ ստեղծելով նոր արժեք և առաջարկելով այն շուկայում։ Տնտեսական շահույթը ձեռնարկատիրական գործունեության հիմնական նպատակն ու արդյունքն է, որը ձևավորվում է եկամտի և ծախսերի տարբերության արդյունքում։ Այն կարող է լինել դրական, երբ եկամուտները գերազանցում են ծախսերը, և բացասական՝ երբ գործունեությունը վնասաբեր է։ Շահույթը կատարում է կարևոր գործառույթներ՝ խթանում է արտադրության ընդլայնումը, նորարարությունների ներդրումը և ռեսուրսների ավելի արդյունավետ բաշխումը տնտեսության մեջ։ Շուկայական տնտեսությունում շահույթը նաև ազդանշան է հանդիսանում, որը ցույց է տալիս, թե որ ոլորտներն են առավել պահանջված և արդյունավետ։

География

Այս գիտական ուսումնասիրությունը նվիրված է Cu²⁺ իոններ պարունակող արտադրական կեղտաջրերի արդյունավետ մաքրման համար նոր և արդյունավետ ֆլոկուլյանտների սինթեզին ու դրանց կիրառմամբ մաքրման տեխնոլոգիայի մշակմանը։ Աշխատանքի հիմքում ընկած է այն կարևոր բնապահպանական խնդիրը, որ արդյունաբերական տարբեր գործընթացների արդյունքում առաջացող կեղտաջրերը կարող են պարունակել ծանր մետաղների իոններ, որոնց առկայությունը ջրային միջավայրում վտանգավոր է ինչպես էկոհամակարգերի, այնպես էլ մարդու առողջության համար։ Պղնձի երկվալենտ իոնը՝ Cu²⁺, արդյունաբերական ջրերի աղտոտման տարածված բաղադրիչներից է և կարող է առաջանալ մետաղամշակման, գալվանապատման, հանքարդյունաբերության, քիմիական արտադրության և այլ տեխնոլոգիական գործընթացների ժամանակ։ Ուստի դրա հեռացման արդյունավետ մեթոդների մշակումը կարևոր խնդիր է ջրային ռեսուրսների պահպանության և արդյունաբերական արտադրության էկոլոգիական անվտանգության տեսանկյունից։ Ուսումնասիրության հիմնական գիտական ուղղություններից մեկը նոր ֆլոկուլյանտների ստացումն է։ Ֆլոկուլյացիան ջրի մաքրման ֆիզիկաքիմիական մեթոդ է, որի ընթացքում ջրում առկա մանր մասնիկներն ու լուծված կամ կոլոիդային բաղադրիչները հատուկ նյութերի ազդեցությամբ միավորվում են ավելի խոշոր ագրեգատների՝ ֆլոկների, որոնք այնուհետև հնարավոր է առանձնացնել նստեցման, ֆիլտրացման կամ այլ մեթոդներով։ Ծանր մետաղների հեռացման դեպքում ֆլոկուլյացիան կարող է կիրառվել նաև մետաղական իոնների պարունակող միացությունների կամ նստվածքների ձևավորման և հետագա առանձնացման գործընթացում։ Աշխատանքի կարևոր խնդիրներից է ֆլոկուլյանտների քիմիական կառուցվածքի և մաքրման արդյունավետության միջև կապի բացահայտումը։ Ֆլոկուլյացիայի արդյունավետությունը կախված է օգտագործվող նյութի բնույթից, մոլեկուլային կառուցվածքից, ֆունկցիոնալ խմբերից, լիցքի բնույթից և մոլեկուլային զանգվածից, ինչպես նաև ջրի քիմիական կազմից։ Այդ պատճառով նոր նյութերի սինթեզը պետք է զուգակցվի դրանց ֆիզիկաքիմիական հատկությունների և գործնական արդյունավետության ուսումնասիրության հետ։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ է Cu²⁺ իոնների հեռացման աստիճանի գնահատումը։ Մաքրման տեխնոլոգիայի արդյունավետությունը կարելի է որոշել ելքային և մաքրված ջրերում պղնձի պարունակության համեմատությամբ, ինչպես նաև տարբեր պայմաններում ստացված արդյունքների ուսումնասիրությամբ։ Այդ պայմանների թվում կարող են լինել ֆլոկուլյանտի չափաբաժինը, լուծույթի pH-ը, խառնման ինտենսիվությունն ու տևողությունը, նստեցման ժամանակը, սկզբնական մետաղական իոնների կոնցենտրացիան և այլ գործոններ։ Այս պարամետրերի օպտիմալացումը հնարավորություն է տալիս նվազեցնել ռեագենտների ծախսը և միաժամանակ ապահովել մաքրման անհրաժեշտ աստիճան։ Ուսումնասիրության տեխնոլոգիական նշանակությունը կայանում է նրանում, որ այն նպատակ ունի ոչ միայն ստանալ արդյունավետ քիմիական նյութ, այլև մշակել դրա կիրառման ամբողջական տեխնոլոգիական սխեմա։ Արդյունաբերական կեղտաջրերի մաքրումը պահանջում է փոխկապակցված գործողությունների ճիշտ կազմակերպում՝ նախնական մշակման, ռեագենտի ներմուծման, խառնման, ֆլոկների ձևավորման, նստեցման և մաքրված ջրի առանձնացման փուլերով։ Տեխնոլոգիայի նախագծման ժամանակ անհրաժեշտ է հաշվի առնել ինչպես մաքրման արդյունավետությունը, այնպես էլ գործընթացի տնտեսական և գործնական իրագործելիությունը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի նաև ստացվող նստվածքի խնդիրը։ Ծանր մետաղների հեռացման արդյունքում առաջացող պինդ ֆազը կարող է պարունակել բարձր կոնցենտրացիայով պղնձային միացություններ, ուստի դրա հետագա մշակումը, պահպանումը կամ օգտակար բաղադրիչների վերականգնումը պետք է կազմակերպվի այնպես, որ երկրորդային աղտոտում չառաջանա։ Այս հանգամանքը ֆլոկուլյացիոն մաքրման տեխնոլոգիայի նախագծման կարևոր մասն է և կապվում է արդյունաբերական թափոնների կառավարման ընդհանուր խնդիրների հետ։ Աշխատության կիրառական արժեքը պայմանավորված է նաև այն հանգամանքով, որ պղինձը նույնիսկ կենսաբանական համակարգերի համար անհրաժեշտ տարր լինելով հանդերձ, բարձր կոնցենտրացիաներում կարող է ունենալ թունավոր ազդեցություն։ Ջրային միջավայրում ծանր մետաղների կուտակումը կարող է բացասաբար անդրադառնալ ջրային օրգանիզմների վրա և խաթարել էկոհամակարգերի բնական հավասարակշռությունը։ Հետևաբար արտադրական կեղտաջրերից Cu²⁺-ի արդյունավետ հեռացումը կարևոր է ոչ միայն ջրի վերաօգտագործման, այլև շրջակա միջավայրի աղտոտումը կանխելու համար։ Հետազոտության մեջ ֆլոկուլյանտների սինթեզի և տեխնոլոգիական կիրառման համադրումը թույլ է տալիս կապել հիմնարար քիմիական հետազոտությունը գործնական բնապահպանական խնդրի հետ։ Նոր նյութի արդյունավետությունը պետք է գնահատվի ոչ միայն լաբորատոր պայմաններում, այլև այն տեսանկյունից, թե որքանով է հնարավոր դրա կիրառումը իրական արտադրական կեղտաջրերի մաքրման գործընթացներում։ Իրական արտադրական ջրերը հաճախ պարունակում են միաժամանակ մի քանի աղտոտիչներ, տարբեր աղեր և օրգանական կամ անօրգանական բաղադրիչներ, որոնք կարող են ազդել ֆլոկուլյացիայի ընթացքի վրա։ Այդ պատճառով տեխնոլոգիայի մշակման ժամանակ կարևոր է գնահատել նաև բարդ բաղադրությամբ ջրերի պայմաններում նյութի կայունությունն ու ընտրողականությունը։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը միավորում է օրգանական և ֆիզիկական քիմիայի, կոլոիդային քիմիայի, ջրի մաքրման տեխնոլոգիայի և բնապահպանական ինժեներիայի խնդիրները։ Այն կարող է հետաքրքրել քիմիկոսներին, ջրամաքրման տեխնոլոգներին, բնապահպանական ինժեներներին, արդյունաբերական ձեռնարկությունների մասնագետներին, գիտահետազոտական հաստատությունների աշխատակիցներին, ինչպես նաև ծանր մետաղներով աղտոտված ջրերի մաքրման և ֆլոկուլյացիոն գործընթացների ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողներին։

Сельское хозяйство

Այս տեղեկատվական ցանկը ներկայացնում է գյուղատնտեսության ոլորտում հրատարակված նոր գրքերի համակարգված ակնարկ՝ ընդգրկելով բուսաբուծության, անասնաբուծության, ագրոտեխնոլոգիաների, հողագիտության, գյուղատնտեսական տնտեսագիտության և կայուն գյուղատնտեսության ժամանակակից ուղղությունները։ Ցանկում ներառված աշխատությունները անդրադառնում են արտադրողականության բարձրացման նոր մեթոդներին, կլիմայական փոփոխությունների ազդեցությանը գյուղատնտեսական համակարգերի վրա, ոռոգման և հողի կառավարման արդյունավետ տեխնոլոգիաներին, ինչպես նաև բույսերի պաշտպանության և սելեկցիայի արդի մոտեցումներին։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում օրգանական գյուղատնտեսությանը, ագրոբիոտեխնոլոգիաներին, գյուղատնտեսության թվայնացման գործընթացներին և ռեսուրսների կայուն օգտագործման խնդիրներին։ Ներկայացված գրքերը նախատեսված են գյուղատնտեսական ոլորտի մասնագետների, գիտնականների, ուսանողների և ֆերմերների համար՝ ծառայելով որպես տեղեկատվական աղբյուր նոր գիտական և գործնական հրատարակությունների վերաբերյալ, որոնք նպաստում են ոլորտի արդիականացմանն ու արդյունավետ զարգացմանը։