Շասսիի, նկարագրումը և աշխատանքը

География

Գիրքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության բիոկլիմայական ներուժի ուսումնասիրությանը և գյուղատնտեսության ոլորտում դրա ռացիոնալ ու արդյունավետ օգտագործման հնարավորություններին։ Աշխատության մեջ բիոկլիմայական պայմանները դիտարկվում են որպես գյուղատնտեսական արտադրության կարևոր բնական ռեսուրս՝ հաշվի առնելով ջերմային ռեժիմը, արևային ճառագայթումը, խոնավությունը, տեղումները, օդի և հողի ջերմաստիճանը, ինչպես նաև բույսերի աճի ու զարգացման վրա ազդող այլ կլիմայական գործոններ։ Հեղինակը վերլուծում է Հայաստանի տարածքի բնական և կլիմայական բազմազանությունը՝ առանձնացնելով տարբեր մարզերի և բարձրադիր գոտիների բիոկլիմայական առանձնահատկությունները և դրանց ազդեցությունը գյուղատնտեսական արտադրության մասնագիտացման վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մշակաբույսերի կենսաբանական պահանջների և առկա կլիմայական պայմանների համապատասխանության գնահատմանը, ինչը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու գյուղատնտեսական տարբեր մշակաբույսերի մշակության համար առավել նպաստավոր տարածքները։ Աշխատության մեջ քննարկվում են նաև գյուղատնտեսության արդյունավետության բարձրացման հնարավորությունները՝ բնական ռեսուրսների նպատակային օգտագործման, մշակաբույսերի ճիշտ տարածքային տեղաբաշխման, ագրոտեխնիկական միջոցառումների կատարելագործման և արտադրական գործընթացների գիտականորեն հիմնավորված կազմակերպման միջոցով։ Կարևոր տեղ է հատկացվում կլիմայական ռիսկերի և անբարենպաստ եղանակային երևույթների ազդեցությանը, ինչպես նաև դրանց նկատմամբ գյուղատնտեսական արտադրության հարմարվողականության բարձրացման ուղիներին։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու բիոկլիմայական ներուժի օգտագործման արդյունավետությունը և մշակելու այնպիսի մոտեցումներ, որոնք կարող են նպաստել բերքատվության բարձրացմանը, արտադրական ռեսուրսների խնայողությանը և գյուղատնտեսության կայուն զարգացմանը։ Գրքում ներկայացված դիտարկումները կարող են օգտակար լինել նաև կլիմայի փոփոխության պայմաններում գյուղատնտեսության զարգացման ռազմավարությունների մշակման համար՝ հաշվի առնելով Հայաստանի տարբեր բնական-աշխարհագրական գոտիների առանձնահատկությունները։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել գյուղատնտեսության, աշխարհագրության, ագրոկլիմատոլոգիայի, բնապահպանության և հողագիտության մասնագետներին, հետազոտողներին, ուսանողներին և գյուղատնտեսական ոլորտի ներկայացուցիչներին, ինչպես նաև բոլոր նրանց, ովքեր ուսումնասիրում են Հայաստանի բնական ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման և գյուղատնտեսության կայուն զարգացման խնդիրները։

Журналистика

Գիտական աշխատանքը նվիրված է ամսագրի՝ որպես լրատվամիջոցի առանձնահատկությունների, գործառույթների, կառուցվածքի և հասարակական նշանակության ուսումնասիրությանը։ Ամսագիրը պարբերական մամուլի կարևոր տեսակ է, որը տարբերվում է տեղեկատվության տարածման այլ ձևերից իր պարբերականությամբ, թեմատիկ ուղղվածությամբ, նյութերի ընտրության և մատուցման առանձնահատկություններով։ Այն կարող է հանդես գալ որպես տեղեկատվական, վերլուծական, մշակութային, գիտական, հասարակական, քաղաքական կամ մասնագիտական հաղորդակցության միջոց և իր բովանդակությունը համապատասխանեցնել որոշակի լսարանի հետաքրքրություններին ու պահանջներին։ Աշխատանքի շրջանակում կարող է ուսումնասիրվել ամսագրի ձևավորման և զարգացման պատմությունը՝ սկսած պարբերական մամուլի առաջացման վաղ փուլերից մինչև ժամանակակից մեդիա միջավայր։ Պարբերական հրատարակությունների զարգացումը սերտորեն կապված է տպագրական տեխնոլոգիաների կատարելագործման, կրթվածության տարածման, ընթերցողական հանրության ընդլայնման և հասարակական հաղորդակցության նոր պահանջների ձևավորման հետ։ Ամսագիրը ժամանակի ընթացքում վերածվել է ոչ միայն տեղեկատվության փոխանցման, այլև հասարակական կարծիքի ձևավորման, մշակութային արժեքների տարածման և մասնագիտական գիտելիքի շրջանառության կարևոր հարթակի։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է ամսագրի հիմնական գործառույթների բացահայտումը։ Տեղեկատվական գործառույթը ենթադրում է հասարակությանը նորությունների, փաստերի և իրադարձությունների մասին տեղեկությունների տրամադրում, իսկ վերլուծական գործառույթը՝ տվյալ իրադարձությունների պատճառների, հետևանքների և նշանակության մեկնաբանում։ Միաժամանակ ամսագիրը կարող է իրականացնել կրթական, մշակութային, ժամանցային և հասարակական կապերի գործառույթներ։ Բովանդակության բնույթից կախված՝ տարբեր ամսագրեր կարող են առաջնահերթություն տալ այդ գործառույթներից մեկին կամ միավորել դրանցից մի քանիսը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել ամսագրային նյութերի ժանրային բազմազանությանը։ Հրապարակումներում կարող են ընդգրկվել հոդվածներ, հարցազրույցներ, ակնարկներ, վերլուծություններ, մեկնաբանություններ, էսսեներ, ռեպորտաժներ և այլ ժանրեր։ Յուրաքանչյուր ժանր ունի տեղեկատվության հավաքագրման, մշակման և մատուցման իր սկզբունքները, իսկ դրանց ճիշտ համադրումը ձևավորում է տվյալ հրատարակության անհատական ոճն ու բովանդակային դիմագիծը։ Ամսագրի՝ որպես լրատվամիջոցի կարևոր առանձնահատկություններից է թեմատիկ մասնագիտացումը։ Ի տարբերություն լայն թեմատիկ ընդգրկում ունեցող որոշ այլ պարբերականների՝ ամսագիրը հաճախ ուղղված է կոնկրետ լսարանի։ Այն կարող է մասնագիտանալ գիտության, գրականության, արվեստի, տնտեսության, քաղաքականության, սպորտի, նորաձևության, տեխնոլոգիաների կամ այլ ոլորտներում։ Այդպիսի մասնագիտացումը հնարավորություն է տալիս ընթերցողին ստանալ ավելի խորքային և նպատակային տեղեկատվություն։ Աշխատության շրջանակում կարող է ուսումնասիրվել նաև խմբագրական քաղաքականության դերը։ Ամսագրի բովանդակության ընտրությունը, հեղինակների և թեմաների ընտրության սկզբունքները, նյութերի դասավորությունը, վերնագրերի ձևավորումը և պատկերային բաղադրիչի օգտագործումը ձևավորում են հրատարակության ընդհանուր հաղորդակցական ռազմավարությունը։ Խմբագրական քաղաքականությունը միաժամանակ ազդում է լսարանի ձևավորման և ամսագրի նկատմամբ վստահության մակարդակի վրա։ Կարևոր խնդիր է նաև լրագրողական էթիկայի և տեղեկատվության հավաստիության ապահովումը։ Որպես լրատվամիջոց՝ ամսագիրը պատասխանատվություն է կրում հրապարակվող տեղեկատվության ճշգրտության, աղբյուրների նկատմամբ պատշաճ վերաբերմունքի, հեղինակային իրավունքի պահպանման և հանրության նկատմամբ մասնագիտական պատասխանատվության համար։ Ժամանակակից մեդիա միջավայրում ամսագրի գործունեությունը զգալիորեն փոխվել է թվայնացման ազդեցությամբ։ Տպագիր տարբերակին զուգահեռ կարող են գործել էլեկտրոնային հրատարակություններ, կայքեր և սոցիալական հարթակներ, որոնց միջոցով բովանդակությունը հասանելի է դառնում ավելի լայն լսարանի։ Թվային միջավայրը հնարավորություն է տալիս արագ տարածել նյութերը, օգտագործել տեսանյութեր, ձայնագրություններ, ինտերակտիվ գրաֆիկա և այլ մուլտիմեդիա միջոցներ, սակայն միաժամանակ մեծացնում է մրցակցությունը տեղեկատվական դաշտում։ Աշխատանքի կարևոր բաղադրիչ կարող է լինել տպագիր և թվային ամսագրերի համեմատական ուսումնասիրությունը։ Տպագիր հրատարակության ուժեղ կողմերից են նյութի ամբողջականությունը, ձևավորված ընթերցողական փորձը և երկարաժամկետ պահպանման հնարավորությունը, մինչդեռ թվային տարբերակն առավելություն ունի արագության, հասանելիության, ինտերակտիվության և տարածման ծավալի առումով։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ամսագիրը դիտարկում է որպես բազմաֆունկցիոնալ լրատվամիջոց, որը միավորում է տեղեկատվական, վերլուծական, կրթական և մշակութային դերեր։ Նրա բովանդակային և տեխնոլոգիական զարգացման ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու պարբերական մամուլի տեղն ու նշանակությունը հասարակական հաղորդակցության համակարգում և գնահատելու դրա փոխակերպումները ժամանակակից մեդիա միջավայրի պայմաններում։

Биология

Աշխատությունը նվիրված է նոր սինթետիկ պորֆիրինային միացությունների կառուցվածքային առանձնահատկությունների և կենսաբանական ակտիվության միջև փոխկապակցվածության փորձարարական ուսումնասիրությանը՝ բջջային և կենսաքիմիական մոդելներում դրանց հակաուռուցքային ներուժի գնահատման նպատակով։ Հետազոտության կենտրոնում տարբեր կառուցվածք ունեցող պորֆիրինների համեմատական վերլուծությունն է, որի միջոցով փորձ է արվում պարզել, թե մոլեկուլի կառուցվածքի փոփոխությունները ինչպես կարող են անդրադառնալ կենսաբանական հատկությունների, բջիջների հետ փոխազդեցության և հակաուռուցքային ազդեցության արտահայտվածության վրա։ Պորֆիրինները դիտարկվում են որպես կառուցվածքային փոփոխությունների լայն հնարավորություններ ունեցող միացությունների դաս, ինչը թույլ է տալիս ստանալ տարբեր ֆիզիկաքիմիական և կենսաբանական բնութագրերով ածանցյալներ և ուսումնասիրել դրանց կառուցվածք–ակտիվություն կապերը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է այն հարցի վրա, թե մոլեկուլի առանձին կառուցվածքային տարրերի փոփոխությունը ինչպիսի ազդեցություն կարող է ունենալ փորձարկվող միացության ակտիվության վրա։ Դիտարկվում են պորֆիրինային օղակի կառուցվածքը, ծայրամասային տեղակալիչների բնույթը և դասավորությունը, մոլեկուլի լիցքային հատկությունները, հիդրոֆիլ և հիդրոֆոբ հատվածների հարաբերակցությունը, լուծելիությունը և կենսաբանական միջավայրում վարքագիծը։ Այս պարամետրերի համադրումը հնարավորություն է տալիս տարբեր միացությունները դասակարգել ըստ կառուցվածքային առանձնահատկությունների և համեմատել դրանց կենսաբանական ազդեցությունները։ Կառուցվածք–ակտիվություն հարաբերությունների ուսումնասիրությունը կարևոր է նրանով, որ հնարավորություն է տալիս ոչ միայն առանձնացնել առավել ակտիվ միացությունները, այլև հասկանալ, թե կոնկրետ կառուցվածքային փոփոխություններից որոնք կարող են նպաստել կամ, հակառակը, սահմանափակել ցանկալի կենսաբանական ազդեցությունը։ Հետազոտության առանցքային բաղադրիչը in vitro փորձարարական համակարգերում միացությունների գնահատումն է։ Նման մոտեցումը հնարավորություն է տալիս վերահսկվող պայմաններում ուսումնասիրել նյութերի ազդեցությունը ընտրված բջջային մոդելների վրա, համեմատել տարբեր միացությունների ակտիվությունը և բացահայտել դոզայից ու ազդեցության տևողությունից կախված փոփոխությունները։ Բջջային կենսունակության գնահատումը կարող է ծառայել որպես հիմնական ցուցանիշներից մեկը՝ պարզելու համար, թե փորձարկվող նյութը որքանով է նվազեցնում ուռուցքային բջիջների կենսունակությունը։ Միաժամանակ կարևոր է տարբերակել ընդհանուր ցիտոտոքսիկ ազդեցությունը հնարավոր ընտրողական հակաուռուցքային ակտիվությունից։ Այդ նպատակով հետազոտական մոտեցումը կարող է ներառել տարբեր բջջային մոդելների համեմատություն և ստացված արդյունքների բազմագործոն գնահատում։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում ակտիվության քանակական բնութագրմանը։ Տարբեր կոնցենտրացիաներում ստացված փորձարարական տվյալները հնարավորություն են տալիս կառուցել ազդեցության կախվածություններ և համեմատել միացությունների հարաբերական ակտիվությունը։ Այսպիսի տվյալների վիճակագրական մշակումը կարևոր է կառուցվածքային տարբերությունների և կենսաբանական ազդեցությունների միջև հավաստի կապերի բացահայտման համար։ Միևնույն ժամանակ գնահատվում է փորձերի վերարտադրելիությունը, քանի որ միայն կայուն և կրկնվող արդյունքները կարող են հիմք հանդիսանալ միացությունների հատկությունների վերաբերյալ հիմնավորված եզրակացությունների համար։ Հետազոտության մեջ կարևոր նշանակություն ունի պորֆիրինների ֆիզիկաքիմիական հատկությունների ուսումնասիրությունը։ Լուծելիությունը, կայունությունը, ագրեգացման հակումը և կենսաբանական միջավայրում մոլեկուլի վիճակը կարող են էապես ազդել փորձարարական արդյունքների վրա։ Նույնիսկ բարձր ներքին ակտիվություն ունեցող նյութը կարող է սահմանափակ արդյունավետություն ցուցաբերել, եթե համապատասխան միջավայրում վատ է լուծվում կամ ձևավորում է այնպիսի ագրեգատներ, որոնք փոխում են դրա հասանելիությունը բջիջների համար։ Հետևաբար կառուցվածք–ակտիվություն կապերի գնահատման ժամանակ անհրաժեշտ է կենսաբանական տվյալները դիտարկել նյութերի ֆիզիկաքիմիական բնութագրերի հետ համատեղ։ Առանձին ուղղություն է միացությունների լիպոֆիլության և հիդրոֆիլության հավասարակշռության ուսումնասիրությունը։ Այս հատկանիշը կարող է կապված լինել բջջային թաղանթների հետ փոխազդեցության և ներբջջային կուտակման առանձնահատկությունների հետ։ Ծայրահեղ բարձր հիդրոֆոբությունը կարող է սահմանափակել ջրային միջավայրում նյութի վարքագիծը, մինչդեռ չափազանց բարձր հիդրոֆիլությունը կարող է ազդել կենսաբանական թաղանթների հետ փոխազդեցության վրա։ Այդ պատճառով կառուցվածքային փոփոխությունների նպատակահարմարությունը գնահատվում է մի շարք փոխկապակցված հատկությունների համատեքստում, այլ ոչ միայն մեկ ցուցանիշով։ Կարևորվում է նաև պորֆիրինային միացությունների բջջային կուտակման հնարավոր տարբերությունների ուսումնասիրությունը։ Մոլեկուլի չափը, լիցքը և տեղակալիչների բնույթը կարող են պայմանավորել բջջային միջավայրի հետ փոխազդեցության առանձնահատկությունները։ Տարբեր կառուցվածքային տարբերակների համեմատությունը հնարավորություն է տալիս պարզել, թե կենսաբանական ակտիվության փոփոխությունը որքանով կարող է կապված լինել բջջային հասանելիության կամ ներբջջային տեղաբաշխման տարբերությունների հետ։ Այսպիսի ուսումնասիրությունները կարող են նպաստել գործողության հնարավոր մեխանիզմների վերաբերյալ հետագա հետազոտական վարկածների ձևավորմանը։ Հետազոտության կարևոր խնդիր է պարզել, թե դիտարկվող կենսաբանական ազդեցությունը ինչպիսի բջջային գործընթացների հետ կարող է կապված լինել։ Բջջային կենսունակության նվազումը կարող է ունենալ տարբեր կենսաբանական հիմքեր, ուստի միայն վերջնական ազդեցության չափումը միշտ չէ, որ բավարար է նյութի գործողության բնույթը հասկանալու համար։ Այդ պատճառով կարող են ուսումնասիրվել բջջային կառուցվածքի և նյութափոխանակության փոփոխությունները, բջջային ցիկլի խանգարումները, ծրագրավորված բջջային մահվան հետ կապված ցուցանիշները և օքսիդավերականգնման հավասարակշռության փոփոխությունները։ Նման տվյալների համադրումը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել ակտիվ միացությունների կենսաբանական ազդեցության վերաբերյալ՝ առանց մեկ մեխանիզմը նախապես որպես միակ բացատրություն ընդունելու։ Պորֆիրինների առանձնահատկություններից ելնելով՝ կարևոր կարող են լինել նաև դրանց լուսաֆիզիկական հատկությունների ուսումնասիրությունները։ Որոշ պորֆիրինային կառուցվածքներ ունակ են լույսի էներգիան կլանելու և համապատասխան պայմաններում մասնակցելու ֆոտոքիմիական գործընթացների։ Հետևաբար կառուցվածքային փոփոխությունները կարող են ազդել ոչ միայն անմիջական կենսաբանական ակտիվության, այլև լույսի հետ փոխազդեցության բնութագրերի վրա։ Այս ուղղությամբ ստացված տվյալները կարող են կարևոր լինել այն միացությունների առանձնացման համար, որոնց հետագա ուսումնասիրությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում լուսազգայունացվող կենսաբանական գործընթացների համատեքստում։ Միաժամանակ անհրաժեշտ է տարբերակել լույսից անկախ և լուսային պայմաններով պայմանավորված ազդեցությունները, որպեսզի յուրաքանչյուր միացության ակտիվությունը ճիշտ մեկնաբանվի։ Հատուկ ուշադրություն է հատկացվում ընտրողականության խնդրին։ Հակաուռուցքային ներուժ ունեցող նյութի գնահատման ժամանակ կարևոր է ոչ միայն ուռուցքային բջիջների կենսունակության նվազեցումը, այլև հասկանալը, թե ազդեցությունը որքանով է տարբեր դրսևորվում տարբեր բջջային մոդելներում։ Բարձր ընդհանուր ցիտոտոքսիկությունը ինքնին բավարար չափանիշ չէ հեռանկարային միացություն առանձնացնելու համար։ Այդ պատճառով կառուցվածք–ակտիվություն ուսումնասիրությունը կարող է ուղղված լինել այնպիսի կառուցվածքային տարբերակների հայտնաբերմանը, որոնք ցուցաբերում են առավել նպաստավոր ակտիվության և ընտրողականության հարաբերակցություն։ Այս մոտեցումը հնարավորություն է տալիս հետագա հետազոտությունների համար առանձնացնել ոչ միայն ամենաակտիվ, այլև կենսաբանական հատկությունների առավել հավասարակշռված համակցություն ունեցող թեկնածուները։ Հետազոտության մեջ կարող է ուսումնասիրվել նաև տարբեր տեղակալիչների էլեկտրոնային և տարածական ազդեցությունը։ Պորֆիրինային համակարգում կատարված կառուցվածքային փոփոխությունները կարող են փոխել էլեկտրոնային խտության բաշխումը, մոլեկուլի տարածական կառուցվածքը և այլ մոլեկուլների հետ փոխազդեցության հնարավորությունները։ Այս գործոնների համադրումը կենսաբանական տվյալների հետ հնարավորություն է տալիս ձևավորել ավելի համակարգված պատկերացում այն մասին, թե ինչպիսի կառուցվածքային հատկանիշներն են կապված ակտիվության բարձրացման կամ նվազման հետ։ Այդպիսի օրինաչափությունները կարող են օգտագործվել հետագա միացությունների նախագծման տեսական հիմք ստեղծելու համար։ Կարևոր տեղ է հատկացվում քանակական կառուցվածք–ակտիվություն մոտեցումներին։ Եթե ուսումնասիրվող միացությունների քանակը և փորձարարական տվյալների ծավալը բավարար են, հնարավոր է տարբեր մոլեկուլային բնութագրիչների և կենսաբանական ակտիվության միջև վիճակագրական կապերի գնահատում։ Այդպիսի վերլուծությունը կարող է ներառել մոլեկուլի ֆիզիկաքիմիական պարամետրերը նկարագրող ցուցանիշների համադրումը փորձարարական ակտիվության տվյալների հետ։ Մոդելավորման նպատակը ոչ միայն արդեն ուսումնասիրված միացությունների դասակարգումն է, այլև կառուցվածքային օրինաչափությունների բացահայտումը, որոնք կարող են օգտակար լինել հետագա հետազոտությունների ուղղությունները որոշելու համար։ Միաժամանակ ընդգծվում է մոդելների վավերացման անհրաժեշտությունը, քանի որ փոքր կամ միատարր տվյալների հավաքածուի վրա կառուցված հարաբերակցությունները կարող են սահմանափակ կանխատեսողական արժեք ունենալ։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում փորձարարական տվյալների վիճակագրական մշակմանը։ Տարբեր խմբերի միջև տարբերությունների գնահատումը, չափումների տատանումների հաշվառումը և կրկնվող փորձերի արդյունքների համադրումը անհրաժեշտ են ստացված եզրակացությունների հավաստիության համար։ Կենսաբանական փորձերի բնական փոփոխականությունը պահանջում է արդյունքների զգուշավոր մեկնաբանություն և բավարար վերահսկիչ պայմանների կիրառում։ Հատկապես կառուցվածք–ակտիվություն հարաբերությունների դեպքում կարևոր է խուսափել պատահական տարբերությունները կառուցվածքային օրինաչափությունների հետ նույնացնելուց։ Հետազոտության մեթոդաբանական հիմքում համադրվում են օրգանական և կենսաբժշկական քիմիայի, բջջային կենսաբանության, կենսաքիմիայի և վիճակագրական վերլուծության մոտեցումները։ Սինթեզված միացությունների կառուցվածքային բնութագրումը լրացվում է դրանց ֆիզիկաքիմիական հատկությունների գնահատմամբ, որից հետո իրականացվում է կենսաբանական ակտիվության համեմատական ուսումնասիրություն։ Նման հաջորդականությունը հնարավորություն է տալիս կառուցել կապ մոլեկուլային կառուցվածքի և դիտարկվող կենսաբանական արդյունքի միջև։ Ստացված տվյալների համակցված վերլուծությունը կարող է առանձնացնել առավել նշանակալի կառուցվածքային գործոնները և սահմանել հետագա ուսումնասիրությունների համար հետաքրքրություն ներկայացնող միացությունների շրջանակը։ Աշխատության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է նոր պորֆիրինային կառուցվածքների կենսաբանական հատկությունների վերաբերյալ տվյալների ընդլայնմամբ և դրանց կառուցվածք–ակտիվություն օրինաչափությունների բացահայտման հնարավորությամբ։ Նման հետազոտությունները կարող են նպաստել այն մոլեկուլային հատկանիշների ավելի լավ ըմբռնմանը, որոնք կապված են հակաուռուցքային ակտիվության հետ, ինչպես նաև հիմք ստեղծել առավել հեռանկարային կառուցվածքների հետագա նախակլինիկական ուսումնասիրությունների համար։ Միաժամանակ in vitro արդյունքները դիտարկվում են որպես հետազոտության սկզբնական փուլ, քանի որ բջջային համակարգերում հայտնաբերված ակտիվությունը ինքնին չի ապացուցում նյութի արդյունավետությունը կամ անվտանգությունը կենդանի օրգանիզմում և առավել ևս կլինիկական կիրառման պայմաններում։ Հետագա գնահատման համար անհրաժեշտ են կենսաբաշխման, նյութափոխանակության, թունաբանական հատկությունների և այլ կարևոր ցուցանիշների լրացուցիչ ուսումնասիրություններ։ Ընդհանուր առմամբ նյութը ներկայացնում է նոր սինթետիկ պորֆիրինների կառուցվածքային և կենսաբանական հատկությունների համալիր փորձարարական ուսումնասիրություն՝ նպատակ ունենալով բացահայտել մոլեկուլային կառուցվածքի և հակաուռուցքային ակտիվության միջև հնարավոր օրինաչափությունները։ Այն կարող է օգտակար լինել կենսաբժշկական և դեղագործական քիմիայի, պորֆիրինների քիմիայի, բջջային կենսաբանության, փորձարարական ուռուցքաբանության և նոր կենսաակտիվ միացությունների հետազոտությամբ զբաղվող գիտնականների, դասախոսների, ասպիրանտների և ուսանողների համար։

Лингвистика

Այս աշխատությունը նվիրված է արդի հայերենում և պարսկերենում անձի հատկանիշներ արտահայտող դարձվածքների զուգադրական ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով երկու լեզուների դարձվածաբանական համակարգերի ընդհանրություններն ու տարբերությունները։ Գրքում վերլուծվում են մարդու արտաքին, բնավորության, մտավոր, բարոյական, հուզական և սոցիալական հատկանիշները բնութագրող դարձվածքները, դրանց իմաստային առանձնահատկությունները, կառուցվածքային ձևերը և գործածության ոլորտները։ Հեղինակը ուսումնասիրում է դարձվածքների առաջացման մշակութային հիմքերը, ազգային մտածողության դրսևորումները, պատկերավորության միջոցները և լեզվական աշխարհընկալման առանձնահատկությունները՝ համեմատելով հայ և պարսիկ ժողովուրդների լեզվամշակութային ավանդույթները։ Աշխատությունում ներկայացվում են դարձվածքների իմաստաբանական, կառուցվածքային և ոճական վերլուծություններ, ինչպես նաև դրանց նշանակությունը թարգմանության, լեզվի ուսուցման և միջմշակութային հաղորդակցության գործընթացներում։ Գիրքը նախատեսված է լեզվաբանների, բանասերների, թարգմանիչների, հայագիտության և իրանագիտության ոլորտի մասնագետների, դասախոսների, ուսանողների և բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են հայերենի ու պարսկերենի համեմատական ուսումնասիրությամբ և դարձվածաբանության խնդիրներով։

История

Աշխատությունը ներկայացնում է հայ ժողովրդի պատմության ընդարձակ պատմագրական շարադրանք՝ ընդգրկելով հնագույն ժամանակներից մինչև այն շրջանը, երբ հայկական տարածքների մի մասը հայտնվեց Ռուսական կայսրության կազմում և տարածաշրջանում ձևավորվեց նոր վարչաքաղաքական իրադրություն։ Նյութը կառուցված է պատմական շարունակականության սկզբունքով և նպատակ ունի ընդհանուր պատկերացում տալ հայկական պետականության, հասարակության, մշակույթի և արտաքին հարաբերությունների զարգացման հիմնական փուլերի մասին։ Վաղ ժամանակաշրջանների նկարագրության մեջ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի աշխարհագրական դիրքին, բնակչությանը, քաղաքական կազմավորումներին, արքայական իշխանության զարգացմանը և հարևան պետությունների հետ հարաբերություններին։ Հետագա բաժիններում դիտարկվում են հայկական թագավորությունների պատմությունը, քրիստոնեության տարածումն ու հաստատումը, եկեղեցու դերը հասարակական և մշակութային կյանքում, գրավոր մշակույթի զարգացումը և միջնադարյան պետական կազմավորումների գործունեությունը։ Կարևոր տեղ են զբաղեցնում օտար տերությունների գերիշխանության պայմաններում հայ բնակչության դրության, քաղաքական իշխանության փոփոխությունների, պատերազմների և բնակչության տեղաշարժերի վերաբերյալ հարցերը։ Քննվում են նաև հայկական իշխանական տների, եկեղեցական կառույցների և համայնքների դերը պատմական հիշողության ու ինքնության պահպանման գործում։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում ուշ միջնադարի և նոր ժամանակների իրադարձություններին, երբ հայկական տարածքները գտնվում էին տարածաշրջանային խոշոր տերությունների մրցակցության և հակամարտությունների ազդեցության ներքո։ Ներկայացվում են հայ բնակչության սոցիալական և տնտեսական կյանքի որոշ կողմեր, առևտրական կապերը, գաղթականության գործընթացները և հայկական համայնքների ձևավորումը տարբեր երկրներում։ Պատմական շարադրանքի վերջին հատվածները կենտրոնանում են Հարավային Կովկասում տեղի ունեցած ռազմաքաղաքական փոփոխությունների և հայկական տարածքների մի մասի Ռուսական կայսրությանը միացման գործընթացի վրա՝ այն դիտարկելով հայ ժողովրդի պատմության նոր փուլի սկզբնավորման համատեքստում։ Աշխատության արժեքը պայմանավորված է նաև այն հանգամանքով, որ այն արտացոլում է իր ստեղծման ժամանակաշրջանին բնորոշ պատմագիտական պատկերացումները, աղբյուրների օգտագործման եղանակները և Հայաստանի անցյալի մեկնաբանման մոտեցումները։ Հետևաբար այն կարող է ուսումնասիրվել ոչ միայն որպես հայ ժողովրդի պատմության վերաբերյալ շարադրանք, այլև որպես պատմագրական աղբյուր, որը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե տվյալ ժամանակաշրջանի հեղինակներն ինչպես էին կառուցում Հայաստանի պատմական անցյալի ամբողջական պատկերը։ Հին և միջնադարյան հեղինակների հաղորդումների, պատմական ավանդությունների և ավելի ուշ շրջանի տեղեկությունների համադրումը նյութին տալիս է նաև աղբյուրագիտական հետաքրքրություն։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել հայոց պատմության, հայագիտության, պատմագրության և ռուս-հայկական պատմական հարաբերությունների ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների ու ընթերցողների համար։

История

Ստեղծագործությունը գիտական-պատմագիտական ուսումնասիրություն է, որի հեղինակը Ռաֆայել Իշխանյան, անդրադառնում է հայ ժողովրդի ծագման և հնագույն պատմության շուրջ ձևավորված տարբեր գիտական վարկածներին, աղբյուրագիտական տվյալներին և դրանց մեկնաբանություններին։ Գրքում քննարկվում են հայերի էթնոգենեզի վերաբերյալ հիմնական տեսությունները՝ համադրելով լեզվաբանական, հնագիտական և պատմական տվյալները, ինչպես նաև հին մատենագրական աղբյուրների վկայությունները։ Հեղինակը փորձում է քննադատական մոտեցմամբ վերլուծել այն հարցերը, որոնք վերաբերում են հայ ժողովրդի ձևավորման գործընթացին, հին պետական կազմավորումներին և տարածաշրջանային պատմական զարգացումներին՝ առանձնացնելով փաստերի վրա հիմնված եզրակացությունները տարբեր գաղափարական կամ ոչ գիտական մեկնաբանություններից։ Ընդհանուր առմամբ աշխատությունը նպատակ ունի ներկայացնել հայ ժողովրդի հնագույն պատմության խնդիրները գիտական քննարկման դաշտում՝ ընդգծելով աղբյուրների կարևորությունը և պատմական մտածողության մեթոդաբանությունը։