Արժեթղթերի առաջնային և երկրորդային շուկաներ

Другие предметы

Աշխատությունը վերաբերում է Ղարաբաղյան հակամարտության խաղաղ կարգավորման խնդրին՝ այն դիտարկելով պատմական, քաղաքական, դիվանագիտական և հասարակական հարաբերությունների համատեքստում։ Բովանդակության առանցքում կարող են լինել հակամարտության ծագման և զարգացման նախադրյալները, դրա տարբեր փուլերը, կողմերի ներկայացրած դիրքորոշումները և խաղաղության հաստատմանն ուղղված քաղաքական ու դիվանագիտական նախաձեռնությունները։ Հատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել բանակցային գործընթացին, միջազգային միջնորդությանը, հրադադարի պահպանման խնդիրներին և այն մեխանիզմներին, որոնք տարբեր ժամանակաշրջաններում քննարկվել են երկարաժամկետ կարգավորման հասնելու նպատակով։ Նյութը հնարավորություն է տալիս հակամարտությունը դիտարկել ոչ միայն որպես տարածքային և քաղաքական խնդիր, այլև որպես մարդկանց անվտանգության, տեղահանության, համայնքների միջև հարաբերությունների, պատմական հիշողության և փոխադարձ վստահության հետ կապված բազմաշերտ երևույթ։ Կարևոր տեղ կարող են զբաղեցնել Հայաստանի, Ադրբեջանի և Ղարաբաղի հայ բնակչության հետ կապված քաղաքական ու հասարակական դիրքորոշումների ներկայացումը՝ հաշվի առնելով, որ հակամարտության պատմության և իրավական հարցերի վերաբերյալ կողմերի մեկնաբանությունները հաճախ էապես տարբերվել են։ Այդ պատճառով աղբյուրագիտական քննության տեսանկյունից կարևոր է տարբերակել փաստաթղթավորված իրադարձությունները կողմերի քաղաքական հայտարարություններից և պատմական մեկնաբանություններից։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև միջազգային կազմակերպությունների, միջնորդ պետությունների և տարածաշրջանային դերակատարների գործունեությանը՝ ներկայացնելով նրանց մասնակցությունը բանակցային գործընթացների ձևավորման և խաղաղության հնարավոր պայմանների քննարկման մեջ։ Առանձին ուշադրության են արժանի խաղաղ գոյակցության, անվտանգության երաշխիքների, քաղաքական երկխոսության և հակամարտությունից տուժած բնակչության իրավունքների հետ կապված հարցերը։ Հնարավոր է նաև քննարկվի տեղեկատվական միջավայրի և հանրային խոսույթի ազդեցությունը հակամարտության ընկալման վրա, քանի որ երկարատև հակամարտությունների պայմաններում հասարակական պատկերացումները, պատմական հիշողությունը և փոխադարձ անվստահությունը կարող են էական դեր ունենալ խաղաղ գործընթացների զարգացման մեջ։ Պատմական աղբյուրների, պաշտոնական փաստաթղթերի, հրապարակախոսական նյութերի և քաղաքական գնահատականների համադրումը կարող է հնարավորություն տալ վերականգնելու այն ժամանակաշրջանի քննարկումների հիմնական ուղղությունները։ Իր բնույթով աշխատանքը կարող է արժեքավոր լինել Ղարաբաղյան հակամարտության պատմության և դրա խաղաղ կարգավորման վերաբերյալ տվյալ ժամանակաշրջանի մոտեցումների ուսումնասիրության համար՝ միաժամանակ ծառայելով որպես նյութ Հարավային Կովկասի միջազգային հարաբերությունների, հակամարտությունների կարգավորման և տարածաշրջանային քաղաքական գործընթացների պատմության հետազոտման համար։

Литература

Աշխատությունը նվիրված է XX դարի ամերիկահայ անգլիագիր գրողների արձակում ազգային ինքնության թեմայի բազմակողմանի ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով սփյուռքյան գրականության մեջ ինքնության ձևավորման, պահպանման և վերաիմաստավորման հիմնական մեխանիզմները։ Վերլուծվում են երկլեզվության և մշակութային երկակի պատկանելության պայմաններում ստեղծված գեղարվեստական պատկերները, հիշողության և պատմական փորձառության դերը, ինչպես նաև հայրենիքի և օտար միջավայրի միջև ձևավորված հոգեբանական ու սոցիալական լարվածությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ամերիկյան մշակութային համատեքստում հայ ինքնության արտահայտման ձևերին, ավանդույթի և նորարարության փոխհարաբերությանը, ինչպես նաև լեզվի ընտրության ազդեցությանը գրական ինքնարտահայտման վրա։ Ուսումնասիրությունը դիտարկում է նաև սփյուռքահայ արձակի մեջ ազգային ինքնության բազմաշերտ բնույթը՝ ընդգծելով ինչպես պահպանողական, այնպես էլ փոխակերպվող դրսևորումները։ Գրքում ներկայացված վերլուծությունները հնարավորություն են տալիս ամբողջական պատկերացում կազմել ամերիկահայ անգլիագիր արձակի զարգացման առանձնահատկությունների և նրա ներդրման մասին համաշխարհային սփյուռքյան գրականության համատեքստում։

Лингвистика

Աշխատությունը նվիրված է թարգմանության գործընթացում համընդհանուրի, ազգայինի և անհատականի փոխհարաբերության ուսումնասիրությանը՝ ռոմանական լեզուների փաստական նյութի հիման վրա։ Հետազոտության հիմքում այն գաղափարն է, որ թարգմանությունը պարզապես մի լեզվից մյուսը բառերի և նախադասությունների մեխանիկական փոխադրություն չէ, այլ լեզվական, մշակութային և անհատական իմաստների բարդ փոխակերպման գործընթաց։ Յուրաքանչյուր լեզու արտացոլում է տվյալ ժողովրդի պատմական փորձը, մշակույթը, մտածողության առանձնահատկությունները և աշխարհընկալումը, մինչդեռ կոնկրետ ստեղծագործության մեջ այդ ընդհանուր ազգային համակարգը արտահայտվում է հեղինակի անհատական լեզվական ոճի միջոցով։ Այս երեք մակարդակների՝ համընդհանուրի, ազգայինի և անհատականի, միաժամանակյա պահպանությունն ու վերարտադրությունը թարգմանչի համար առաջացնում են ինչպես տեսական, այնպես էլ գործնական խնդիրներ։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել այն լեզվական և ոճական միջոցները, որոնց միջոցով համընդհանուր մարդկային հասկացությունները ստանում են ազգային-մշակութային և հեղինակային առանձնահատուկ արտահայտություն։ Համընդհանուրի մակարդակում դիտարկվում են այն իմաստային ու գաղափարական տարրերը, որոնք հասկանալի և նշանակալի են տարբեր մշակույթների ներկայացուցիչների համար։ Ազգային բաղադրիչը վերաբերում է տվյալ լեզվամշակութային միջավայրին բնորոշ իրողություններին, պատկերներին, դարձվածքներին, ավանդույթներին, վարքային նորմերին և աշխարհընկալման առանձնահատկություններին։ Իսկ անհատական մակարդակը կապված է կոնկրետ հեղինակի կամ խոսողի լեզվական ոճի, բառապաշարի, պատկերավորման եղանակների, շարահյուսական կառուցվածքների և արտահայտչական նախասիրությունների հետ։ Ռոմանական լեզուների՝ ֆրանսերենի, իսպաներենի, իտալերենի, պորտուգալերենի և այլ լեզուների փաստական նյութի օգտագործումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել տարբեր լեզվական համակարգերի և մշակութային միջավայրերի փոխհարաբերությունները։ Հետազոտության ընթացքում կարող են համեմատվել բնագրային և թարգմանված տեքստեր՝ պարզելու համար, թե ինչպիսի փոխակերպումների են ենթարկվում ազգային և հեղինակային առանձնահատկությունները թարգմանության ժամանակ։ Հատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել առանցքային բառերի, դարձվածաբանական միավորների, փոխաբերությունների, մշակութային իրույթների, խոսքային ոճերի և շարահյուսական կառուցվածքների թարգմանությանը։ Այսպիսի նյութը հնարավորություն է տալիս բացահայտել այն դեպքերը, երբ բառացի թարգմանությունը կարող է պահպանել լեզվական ձևը, սակայն կորցնել ազգային կամ անհատական իմաստային երանգը։ Միաժամանակ չափազանց ազատ թարգմանությունը կարող է հանգեցնել բնագրի ազգային և հեղինակային յուրահատկությունների աղավաղման։ Այդ պատճառով աշխատության կարևոր խնդիրներից է այնպիսի թարգմանական լուծումների որոնումը, որոնք միաժամանակ ապահովում են բովանդակային համարժեքությունը, ազգային-մշակութային առանձնահատկությունների փոխանցումը և հեղինակի անհատական ոճի հնարավորինս ամբողջական պահպանումը։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև թարգմանչի ստեղծագործական դերին։ Թարգմանիչը միաժամանակ հանդես է գալիս որպես երկու լեզվամշակութային համակարգերի միջնորդ և ստիպված է որոշումներ կայացնել այն դեպքերում, երբ բնագրի որևէ տարր չունի ուղղակի համարժեք թիրախային լեզվում։ Այդ իրավիճակներում կիրառվող նկարագրական, փոխարինող, բացատրական, հարմարեցնող կամ այլ թարգմանական ռազմավարությունները կարող են էապես ազդել վերջնական տեքստի բնույթի վրա։ Ուստի թարգմանչի անհատական ընտրությունը նույնպես դառնում է հետազոտության կարևոր բաղադրիչ։ Աշխատության տեսական նշանակությունը կապված է թարգմանության համարժեքության և համարժեք վերարտադրության խնդրի ավելի խորքային ըմբռնման հետ, քանի որ այն դիտարկում է թարգմանական գործընթացը ոչ միայն լեզվական մակարդակում, այլև մշակութային և հեղինակային հարաբերությունների համատեքստում։ Գործնական առումով ուսումնասիրության արդյունքները կարող են օգտակար լինել գեղարվեստական և մասնագիտական թարգմանության, թարգմանիչների պատրաստման, միջմշակութային հաղորդակցության և համեմատական լեզվաբանության ոլորտներում։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել թարգմանագետներին, լեզվաբաններին, ռոմանական լեզուների մասնագետներին, գրականագետներին, թարգմանիչներին, դասախոսներին և թարգմանության տեսությամբ զբաղվող հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ հաջողված թարգմանությունը պահանջում է համընդհանուր իմաստների, ազգային-մշակութային առանձնահատկությունների և անհատական հեղինակային արտահայտության հավասարակշռված վերարտադրում՝ թարգմանչին ներկայացնելով ոչ միայն լեզվական, այլև մշակութաբանական ու ստեղծագործական բարդ խնդիրներ։

Экономика

Մոնոպոլիան և օլիգոպոլիան շուկայական կառուցվածքի ձևեր են, որոնք բնութագրում են մրցակցության մակարդակը և շուկայի կազմակերպման առանձնահատկությունները։ Մոնոպոլիան այն շուկայի ձևն է, որտեղ գործում է միայն մեկ արտադրող կամ վաճառող, որը վերահսկում է ամբողջ շուկայի առաջարկը և կարող է զգալի ազդեցություն ունենալ գների ձևավորման վրա։ Այս պայմաններում մրցակցություն գրեթե չի լինում, իսկ սպառողները ստիպված են օգտվել միայն մեկ մատակարարի ծառայություններից կամ ապրանքներից։ Մոնոպոլիայի առաջացման պատճառներ կարող են լինել բարձր մուտքային խոչընդոտները, բնական ռեսուրսների վերահսկումը, տեխնոլոգիական առավելությունները կամ պետական կարգավորումները։ Օլիգոպոլիան, իր հերթին, շուկայի այն ձևն է, որտեղ գործում են մի քանի խոշոր ընկերություններ, որոնք վերահսկում են շուկայի հիմնական մասը։ Այս ընկերությունները փոխկապակցված են և իրենց որոշումները հաճախ կախված են մրցակիցների վարքագծից, ինչի պատճառով շուկայում ձևավորվում է ռազմավարական փոխազդեցություն։ Օլիգոպոլիայի դեպքում մրցակցությունը կա, բայց այն սահմանափակ է, և ընկերությունները կարող են համագործակցել կամ անուղղակի համաձայնություններ ունենալ գների և արտադրության ծավալների վերաբերյալ։ Երկու շուկայական կառուցվածքներն էլ կարող են ունենալ ինչպես դրական, այնպես էլ բացասական հետևանքներ․ մոնոպոլիան կարող է բերել գների բարձրացման և արդյունավետության նվազման, մինչդեռ օլիգոպոլիան կարող է ապահովել կայունություն, բայց սահմանափակել մրցակցությունը։ Պետությունը սովորաբար փորձում է կարգավորել այս շուկաները հակամենաշնորհային քաղաքականության միջոցով՝ ապահովելով արդար մրցակցություն և սպառողների շահերի պաշտպանություն։

География

Աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության միջսահմանային գետերի՝ կայուն քլորօրգանական միացություններով աղտոտվածության ուսումնասիրությանը և դրա մակարդակի գնահատմանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել ջրային էկոհամակարգերում երկար ժամանակ պահպանվող քիմիական աղտոտիչների առկայությունը, որոշել դրանց տարածվածությունն ու կոնցենտրացիաները, գնահատել աղտոտվածության հնարավոր աղբյուրներն ու տարածման ուղիները և վերլուծել դրանց ազդեցության հավանական ռիսկերը ջրային միջավայրի ու դրա կենսաբանական բաղադրիչների համար։ Ուսումնասիրության կարևորությունը պայմանավորված է միջսահմանային գետերի առանձնահատկությամբ․ դրանց ջրերը բնականորեն տեղափոխվում են վարչական և պետական սահմանների միջև, ուստի վերին հոսանքներում առաջացած աղտոտումը կարող է անդրադառնալ ստորին հոսանքների ջրերի որակի վրա և ստեղծել համատեղ բնապահպանական խնդիրներ։ Կայուն քլորօրգանական միացությունները առանձնահատուկ նշանակություն ունեն իրենց քիմիական կայունության, շրջակա միջավայրում երկար պահպանվելու և կենդանի օրգանիզմներում կուտակվելու հնարավորության պատճառով։ Դրանց մի մասը կարող է ունենալ բարձր թունավորություն և կենսաբանական համակարգերում առաջացնել երկարաժամկետ բացասական ազդեցություններ։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել ջրի, գետային նստվածքների և անհրաժեշտության դեպքում կենսաբանական նմուշների մեջ այդ միացությունների առկայությունը։ Նմուշառման տարբեր կետերի ընտրությունը հնարավորություն է տալիս համեմատել գետերի վերին և ստորին հոսանքները, բնակավայրերին ու արդյունաբերական տարածքներին հարակից հատվածները և բացահայտել աղտոտվածության տարածական փոփոխությունները։ Լաբորատոր վերլուծությունների միջոցով կարող են որոշվել տարբեր քլորօրգանական աղտոտիչների որակական և քանակական ցուցանիշները։ Ստացված տվյալների համադրումը թույլ է տալիս գնահատել առանձին գետերի աղտոտվածության աստիճանը և պարզել, թե որ հատվածներում են աղտոտիչների կոնցենտրացիաները առավել բարձր։ Հետազոտության կարևոր ուղղություն է աղտոտման հնարավոր աղբյուրների բացահայտումը։ Դրանք կարող են կապված լինել գյուղատնտեսական գործունեության, արդյունաբերական արտադրության, նախկինում օգտագործված քիմիական նյութերի մնացորդների, թափոնների ոչ պատշաճ կառավարման, կենցաղային և արտադրական արտահոսքերի կամ գետավազաններում այլ մարդածին ազդեցությունների հետ։ Քանի որ կայուն քլորօրգանական միացությունները կարող են պահպանվել երկար ժամանակ, դրանց առկայությունը կարող է վկայել ոչ միայն ներկայիս, այլև նախկինում գոյություն ունեցած աղտոտման մասին։ Աշխատանքը կարող է ուսումնասիրել նաև աղտոտիչների վարքը ջրային միջավայրում։ Ջրում հայտնված որոշ միացություններ կարող են կուտակվել հատակային նստվածքներում, իսկ որոշ պայմաններում կրկին անցնել ջրային փուլ։ Դրանց տարածումը կախված է ջրի հոսքից, ջերմաստիճանից, նստվածքների բնութագրերից, օրգանական նյութի պարունակությունից և այլ ֆիզիկաքիմիական գործոններից։ Այդ պատճառով միայն ջրի նմուշների ուսումնասիրությունը կարող է ամբողջությամբ չարտացոլել էկոհամակարգում աղտոտիչների իրական բաշխվածությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում կենսակուտակման և կենսամեծացման հնարավոր երևույթներին։ Որոշ կայուն օրգանական աղտոտիչներ կարող են կուտակվել ջրային օրգանիզմներում և սննդային շղթայի միջոցով փոխանցվել ավելի բարձր տրոֆիկ մակարդակների։ Այս հանգամանքը կարևոր է ինչպես ջրային էկոհամակարգերի կենսաբազմազանության պահպանության, այնպես էլ մարդու առողջության համար, հատկապես այն դեպքերում, երբ գետային ռեսուրսները կապված են ձկնորսության, գյուղատնտեսական օգտագործման կամ խմելու ջրի աղբյուրների հետ։ Հետազոտության շրջանակում կարող է իրականացվել աղտոտվածության մակարդակների համեմատություն գործող բնապահպանական չափանիշների և թույլատրելի սահմանային արժեքների հետ։ Այդպիսի գնահատումը հնարավորություն է տալիս որոշելու ուսումնասիրված ջրային համակարգերի էկոլոգիական վիճակը և առանձնացնելու այն տարածքները, որտեղ անհրաժեշտ է լրացուցիչ մոնիթորինգ կամ աղտոտման աղբյուրների վերահսկում։ Կարևոր նշանակություն ունի նաև տվյալների տարածական և ժամանակային վերլուծությունը։ Տարբեր եղանակներին իրականացված նմուշառումների համադրումը կարող է ցույց տալ աղտոտիչների սեզոնային փոփոխությունները և դրանց կապը տեղումների, գետային հոսքի, գյուղատնտեսական աշխատանքների կամ այլ մարդածին գործոնների հետ։ Միջսահմանային բնույթը ուսումնասիրությանը տալիս է նաև տարածաշրջանային համագործակցության նշանակություն։ Ջրային ռեսուրսների արդյունավետ կառավարումը պահանջում է հարակից տարածքների և պետությունների միջև տվյալների փոխանակում, համատեղ մոնիթորինգ և աղտոտման կանխարգելման համակարգված մոտեցումներ։ Աշխատանքի արդյունքները կարող են օգտագործվել գետերի էկոլոգիական վիճակի գնահատման, ջրային ռեսուրսների կառավարման, աղտոտման աղբյուրների հայտնաբերման և բնապահպանական մոնիթորինգի կատարելագործման նպատակով։ Դրանք կարող են նաև հիմք հանդիսանալ ռիսկերի նվազեցման և կայուն քլորօրգանական աղտոտիչների տարածման կանխարգելման միջոցառումների մշակման համար։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը համադրում է էկոլոգիական մոնիթորինգի, հիդրոքիմիայի, քիմիական անալիզի և շրջակա միջավայրի ռիսկերի գնահատման մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով պարզել Հայաստանի միջսահմանային գետերում կայուն քլորօրգանական միացությունների առկայության և տարածվածության օրինաչափությունները։ Թեման ունի կարևոր գիտական և գործնական նշանակություն, քանի որ նման աղտոտիչների ժամանակին հայտնաբերումն ու տարածման վերահսկումը կարևոր նախապայման են ջրային էկոհամակարգերի, կենսաբազմազանության և ջրային ռեսուրսներից օգտվող բնակչության անվտանգության պահպանման համար։

История

Աշխատությունը նվիրված է 5-րդ դարի Հայաստանի քաղաքական և կրոնական բարդ իրադարձությունների համատեքստում մազպան Վասակ Սյունու գործունեության, քաղաքական դիրքորոշումների և պատմական կերպարի քննությանը։ Հեղինակը՝ Նիկողայոս Ադոնցը, ուսումնասիրում է Վասակի նկատմամբ ձևավորված ավանդական գնահատականները և փորձում է նրա վարքագիծը դիտարկել ոչ միայն որպես դավաճանության կամ անհավատարմության դրսևորում, այլև որպես տվյալ ժամանակաշրջանի քաղաքական պայմաններով պայմանավորված բարդ ռազմավարության արդյունք։ Աշխատանքի կարևոր առանձնահատկությունն այն է, որ հեղինակը քննադատական մոտեցում է ցուցաբերում պատմական աղբյուրների նկատմամբ՝ համադրելով տարբեր տեղեկություններ և ուշադրություն դարձնելով այն հանգամանքին, որ պատմական անձի գործունեության գնահատականը կարող է կախված լինել աղբյուրի հեղինակի դիրքորոշումից ու ժամանակաշրջանի գաղափարական պատկերացումներից։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում Եղիշեի պատմագրական ավանդույթին, որտեղ Վասակի կերպարը ներկայացվում է խիստ բացասական երանգավորմամբ, մինչդեռ Ադոնցը փորձում է վերանայել այդ միակողմանի պատկերացումը և բացահայտել նրա քաղաքական քայլերի հնարավոր շարժառիթները։ Պատմական ուսումնասիրության կենտրոնում են հայ նախարարական տների հարաբերությունները, Սասանյան Պարսկաստանի քաղաքականությունը Հայաստանում, կրոնական ճնշումների խնդիրը, հայ հասարակության ներքին պառակտումները և ազգային-քաղաքական դիմադրության ձևերը։ Հեղինակը հատկապես փորձում է հասկանալ, թե ինչպիսի ընտրությունների առաջ էր կանգնած Վասակը պարսկական տիրապետության պայմաններում և արդյոք նրա որոշ գործողությունները կարելի է մեկնաբանել բացառապես որպես հայրենիքի շահերին հակառակ քայլեր։ Այս տեսանկյունից աշխատանքը կարևոր է ոչ միայն Վասակ Սյունու անձի, այլև 5-րդ դարի հայոց պատմության քաղաքական իրողությունների վերաիմաստավորման համար։ Ուսումնասիրությունը ներկայացվում է որպես պատմագիտական բանավեճի փորձ, որտեղ պատմական գործչի գնահատումը կառուցվում է աղբյուրագիտական քննության, քաղաքական իրավիճակի վերլուծության և տարբեր մեկնաբանությունների համադրման միջոցով։ Աշխատությունը սկզբնապես տպագրվել է 1904 թվականին՝ «Записки Восточного Отделения Императорского Русского Археологического Общества» պարբերականի XV հատորում, 122–130 էջերում։ Հետագա հայագիտական գրականության մեջ Ադոնցի այս ուսումնասիրությունը հաճախ հիշատակվում է որպես Վասակ Սյունու պատմական կերպարը վերագնահատելու և նրա քաղաքական վարքագիծը հնարավոր «ռեալ-քաղաքական» մոտեցման շրջանակում մեկնաբանելու կարևոր փորձ։ Աշխատությունը հատկապես օգտակար է հայոց 5-րդ դարի պատմությամբ, Վարդանանց պատերազմի նախապատմությամբ, Սասանյան Հայաստանի քաղաքականությամբ, Եղիշեի և այլ պատմիչների հաղորդումների քննությամբ ու հայ պատմագրության մեջ Վասակ Սյունու կերպարի ձևավորման հարցերով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։