Откройте для себя другие интересные и полезные материалы
Вот коллекция других файлов, которые могут вас заинтересовать и помочь в учебе или творческой работе. Чтобы увидеть больше, вы можете перейти в раздел материаловКультура
Նոր գրականություն ՀՍՍՀ կուլտուրայի և արվեստի վերաբերյալ: Մատենագիտական ինֆորմացիա: Գրականության ընթացիկ տեղեկատու
Հրատարակությունը ընթացիկ մատենագիտական բնույթի մասնագիտական տեղեկատու է, որի նպատակն է համակարգված ներկայացնել Հայկական ԽՍՀ մշակույթի և արվեստի տարբեր բնագավառներին վերաբերող նոր հրատարակությունների և հրապարակումների մասին տեղեկատվությունը։ Այն ներառում է գրադարան նոր մուտք գործած հայերեն և ռուսերեն գրքերի, ինչպես նաև պարբերական մամուլում հրապարակված համապատասխան հոդվածների մատենագիտական տվյալներ։ Նյութերը դասակարգվում են թեմատիկ սկզբունքով՝ ընդգրկելով մշակույթի և արվեստի տարբեր ուղղություններ, այդ թվում՝ երաժշտություն, թատրոն, կերպարվեստ, կինո, ճարտարապետություն, ժողովրդական ստեղծագործություն և մշակութային կյանքի այլ ոլորտներ։ Մատենագիտական գրառումները հնարավորություն են տալիս նույնականացնել անհրաժեշտ աղբյուրները և ստանալ դրանց որոնման համար կարևոր տվյալներ։ Նյութերի համակարգված դասավորությունը հեշտացնում է մասնագիտական գրականության որոնումը և հնարավորություն տալիս հետևելու տվյալ ժամանակաշրջանում մշակույթի ու արվեստի վերաբերյալ հրատարակչական գործունեության հիմնական ուղղություններին։ Տեղեկատուն կարևոր գործնական նշանակություն ունի գրադարանների տեղեկատու-մատենագիտական աշխատանքի, հավաքածուների համալրման և ընթերցողների տեղեկատվական սպասարկման համար։ Միաժամանակ այն ունի պատմական և փաստագրական արժեք, քանի որ տարբեր թողարկումների միջոցով պահպանվում է խորհրդային Հայաստանի մշակութային և արվեստագիտական կյանքի վերաբերյալ հրատարակված նյութերի մատենագիտական պատկերը։ Հրատարակությունը նախատեսված է գրադարանավարների, մատենագետների, արվեստաբանների, մշակութաբանների, գիտաշխատողների, ուսանողների և մշակույթի ու արվեստի վերաբերյալ մասնագիտական գրականություն որոնող ընթերցողների համար։
Обновлено. 2026-10-01
Другие предметы
Հայաստանի Հանրապետության հողային ռեսուրսների օգտագործման ինֆորմատիվության բարձրացման կատարելագործումը
Աշխատությունը ուսումնասիրում է Հայաստանի Հանրապետության հողային ռեսուրսների կառավարման և օգտագործման տեղեկատվական ապահովման համակարգերի կատարելագործման հիմնախնդիրները՝ շեշտադրելով տվյալների հավաքագրման, մշակման և վերլուծության արդյունավետության բարձրացումը։ Գրքում ներկայացվում են հողային ֆոնդի գնահատման ժամանակակից մոտեցումները, ինֆորմացիոն տեխնոլոգիաների կիրառման հնարավորությունները և հողերի օգտագործման մոնիթորինգի համակարգերի զարգացումը՝ նպատակ ունենալով ապահովել ավելի ճշգրիտ և արդիական տեղեկատվություն որոշումների կայացման համար։ Հեղինակը անդրադառնում է հողային ռեսուրսների ռացիոնալ օգտագործման, գյուղատնտեսական պլանավորման և շրջակա միջավայրի պահպանության փոխկապակցված խնդիրներին՝ ընդգծելով ինֆորմատիվության բարձրացման դերը կայուն զարգացման ապահովման գործում։ Նյութում դիտարկվում են նաև քարտեզագրական տվյալների, GIS տեխնոլոգիաների և թվային հարթակների կիրառման հնարավորությունները հողային կառավարման ոլորտում։ Հրատարակությունը նախատեսված է հողագետների, գյուղատնտեսության մասնագետների, բնապահպանների, պետական կառավարման ոլորտի աշխատողների, հետազոտողների և ուսանողների համար, ովքեր հետաքրքրված են հողային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործմամբ և տեղեկատվական համակարգերի զարգացման հարցերով։
Обновлено. 2026-09-20
Биология
Գյումրի քաղաքի կանաչ տնկարկների դենդրոֆլորան և դրա հարստացման հեռանկարները
Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է Գյումրի քաղաքի կանաչ տնկարկներում հանդիպող ծառերի և թփերի տեսակային կազմի, դրանց կենսաբանական ու էկոլոգիական առանձնահատկությունների, քաղաքային պայմաններին հարմարվածության և կանաչ տարածքների հետագա հարստացման հնարավորությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմքում քաղաքային դենդրոֆլորայի համակողմանի գնահատումն է, որի միջոցով փորձ է արվում բացահայտել առկա բուսական բազմազանությունը, գնահատել առանձին տեսակների կենսունակությունն ու գեղազարդությունը և որոշել այն ծառաթփատեսակները, որոնք կարող են առավել արդյունավետ կիրառվել քաղաքի ապագա կանաչապատման ծրագրերում։ Ուսումնասիրության կարևոր նախադրյալ է Գյումրիի յուրահատուկ բնակլիմայական միջավայրը։ Քաղաքի բնական պայմանները բնորոշվում են համեմատաբար ցուրտ ձմեռներով, ջերմաստիճանային տատանումներով, տեղումների և խոնավության առանձնահատկություններով, որոնք էականորեն սահմանափակում են քաղաքային կանաչապատման համար կիրառելի բույսերի տեսականին։ Հետևաբար աշխատանքի կարևոր խնդիրներից է ոչ միայն գեղազարդ ծառերի և թփերի ընտրությունը, այլև դրանց էկոլոգիական հարմարվողականության գնահատումը։ Հետազոտությունը դիտարկում է քաղաքային կանաչ տնկարկները որպես բարդ կենսաբանական համակարգ, որը միաժամանակ կատարում է բնապահպանական, սոցիալական, գեղագիտական և քաղաքաշինական գործառույթներ։ Ծառերն ու թփերը նպաստում են քաղաքի միկրոկլիմայի կարգավորմանը, օդի որակի բարելավմանը, փոշու և որոշ աղտոտիչների կլանմանը, աղմուկի մեղմացմանը, հողի պաշտպանությանը և բնակչության համար ավելի բարենպաստ միջավայրի ձևավորմանը։ Միաժամանակ կանաչ տարածքները կարևոր դեր ունեն քաղաքի տեսքի և բնակիչների հանգստի ու հոգեբանական հարմարավետության ապահովման գործում։ Աշխատանքի առանցքային բաղադրիչը Գյումրիի կանաչ տնկարկների դենդրոֆլորայի տեսակային կազմի ուսումնասիրությունն է։ Հետազոտության տվյալները հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմելու քաղաքում աճող ծառերի և թփերի բազմազանության, դրանց տաքսոնոմիական պատկանելության և աշխարհագրական ծագման մասին։ Նախորդ ուսումնասիրություններում Գյումրիի կանաչ տարածքներում արձանագրվել է տարբեր ֆլորիստիկ տարածաշրջաններից ծագող տեսակների առկայություն, ընդ որում առանձնահատուկ տեղ են զբաղեցրել ցուրտ և համեմատաբար չոր պայմաններին լավ հարմարված տեսակները։ Սա ցույց է տալիս, որ քաղաքի կանաչապատման պատմության ընթացքում կարևոր նշանակություն է ունեցել ոչ միայն տեղական, այլև ներմուծված բուսատեսակների ընտրությունը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություն է բնիկ և ներմուծված ծառաթփատեսակների հարաբերակցության ուսումնասիրությունը։ Ներմուծված տեսակների կիրառումը կարող է զգալիորեն ընդլայնել քաղաքային կանաչապատման հնարավորությունները, սակայն դրանց ընտրությունը պետք է հիմնված լինի կոնկրետ միջավայրին համապատասխանության վրա։ Բույսը պետք է կարողանա դիմակայել ցածր ջերմաստիճաններին, խոնավության պակասին կամ ավելցուկին, հողի առանձնահատկություններին, լուսավորության պայմաններին, քաղաքային աղտոտվածությանը և այլ սթրեսային գործոնների։ Այդ պատճառով աշխատանքում տեսակների արժեքը գնահատվում է ոչ միայն արտաքին տեսքի, այլև դրանց կենսաբանական կայունության տեսանկյունից։ Աշխատանքը կարևորում է նաև ծառերի և թփերի ֆենոլոգիական ու մորֆոլոգիական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությունը։ Բույսերի աճի և զարգացման ընթացքը, ծաղկման և պտղակալման ժամկետները, սաղարթի ձևավորումը, աճի ինտենսիվությունը, ձմեռադիմացկունությունը և արտաքին միջավայրի նկատմամբ արձագանքը կարող են կարևոր չափանիշներ լինել քաղաքային պայմաններում դրանց կիրառելիությունը որոշելու համար։ Այս տվյալների հիման վրա հնարավոր է առանձնացնել առավել հեռանկարային տեսակները և խուսափել այնպիսի բույսերի լայն կիրառումից, որոնք դժվար են հարմարվում քաղաքի պայմաններին։ Հետազոտության կարևոր խնդիրներից է նաև արդեն գոյություն ունեցող կանաչ տնկարկների վիճակի գնահատումը։ Քաղաքային ծառերն ու թփերը ենթարկվում են բազմաթիվ անբարենպաստ ազդեցությունների՝ հողի խտացում, ջրի անբավարարություն, մեխանիկական վնասվածքներ, օդի աղտոտվածություն, հիվանդություններ, վնասատուներ և խնամքի անբավարարություն։ Այդ գործոնների համակցված ազդեցությունը կարող է նվազեցնել բույսերի կենսունակությունը և կրճատել դրանց կյանքի տևողությունը։ Հետևաբար դենդրոֆլորայի զարգացման հեռանկարները կապված են ոչ միայն նոր տեսակների ներմուծման, այլև արդեն գոյություն ունեցող տնկարկների պահպանության և ճիշտ խնամքի հետ։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ քաղաքի տարբեր տեսակի կանաչ տարածքների առանձնահատկություններին՝ փողոցային տնկարկներ, զբոսայգիներ, պուրակներ, հրապարակներ, բակային տարածքներ և այլ կանաչ գոտիներ։ Յուրաքանչյուր տարածքի համար բույսերի ընտրությունը պետք է իրականացվի ըստ նրա գործառույթի և էկոլոգիական պայմանների։ Փողոցային տնկարկների համար, օրինակ, կարևոր են քաղաքային սթրեսների նկատմամբ դիմացկունությունը, արմատային համակարգի առանձնահատկությունները և սաղարթի ձևը, մինչդեռ զբոսայգիներում ու պուրակներում կարող են ավելի մեծ նշանակություն ունենալ գեղազարդությունը, սեզոնային փոփոխությունների արտահայտվածությունը և լանդշաֆտային համադրելիությունը։ Հետազոտության առանձնահատուկ նշանակությունը կապված է դենդրոֆլորայի հարստացման հեռանկարների հետ։ Նոր տեսակների և սորտերի ներմուծումը կարող է բարձրացնել քաղաքի կանաչ տարածքների կենսաբազմազանությունը, գեղագիտական արժեքը և էկոլոգիական կայունությունը։ Սակայն այդ գործընթացը պետք է իրականացվի գիտականորեն հիմնավորված սկզբունքներով՝ հաշվի առնելով յուրաքանչյուր բույսի էկոլոգիական պահանջները, տեղական կլիմայական պայմանները և քաղաքային միջավայրի առանձնահատկությունները։ Հետազոտությունը կարող է առաջարկել այնպիսի ծառաթփատեսակների կիրառման ուղղություններ, որոնք համատեղում են բարձր գեղազարդությունը և շրջակա միջավայրի նկատմամբ դիմացկունությունը։ Աշխատանքի կարևոր կողմերից է նաև կլիմայական փոփոխությունների համատեքստում Գյումրիի կանաչապատման ապագայի գնահատումը։ Ջերմաստիճանային ռեժիմի փոփոխությունները, երաշտային պայմանների հնարավոր ուժեղացումը և եղանակային ծայրահեղ երևույթների հաճախականության փոփոխությունը կարող են ազդեցություն ունենալ քաղաքային բուսականության կենսունակության վրա։ Այդ պատճառով ապագա կանաչապատման համար անհրաժեշտ է ընտրել ոչ միայն ներկայիս պայմաններին համապատասխանող, այլև փոփոխվող միջավայրին հարմարվելու բավարար ներուժ ունեցող տեսակներ։ Ժամանակակից ուսումնասիրությունները Գյումրիում դիտարկվող երկարաժամկետ տաքացման միտումը և քաղաքային կանաչ տարածքների տեսակային կազմի փոփոխությունները կարևոր գործոններ են համարում ապագա դենդրոլոգիական պլանավորման համար։
Обновлено. 2026-09-18
Математика
Собственные краевые и интерфейсные колебания ортотропных цилиндрических оболочек
Աշխատությունը նվիրված է օրթոտրոպ գլանային թաղանթներում սեփական եզրային և ինտերֆեյսային տատանումների տեսական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են բարակապատ գլանային կառուցվածքների դինամիկական վարքի առանձնահատկությունները՝ հաշվի առնելով նյութի օրթոտրոպ կառուցվածքը, որի դեպքում մեխանիկական հատկությունները տարբեր ուղղություններով կարող են էապես տարբերվել։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում թաղանթների եզրային հատվածներում և նյութերի կամ կառուցվածքային բաղադրիչների սահմանային շփման գոտիներում առաջացող տատանողական երևույթների վերլուծությանը։ Աշխատանքում ուսումնասիրվում են սեփական հաճախականությունների, տատանման ձևերի և դինամիկական բնութագրերի որոշման խնդիրները, ինչպես նաև դրանց կախվածությունը թաղանթի երկրաչափական չափերից, նյութի առաձգական հատկություններից, սահմանային պայմաններից և կառուցվածքային պարամետրերից։ Կարևորվում է համապատասխան մաթեմատիկական մոդելների և լուծման մեթոդների կիրառումը՝ կառուցվածքների տեղային և ընդհանուր դինամիկական վարքը նկարագրելու համար։ Ստացված տեսական արդյունքները կարող են կարևոր նշանակություն ունենալ բարդ երկրաչափությամբ և անիզոտրոպ հատկություններով թաղանթային համակարգերի նախագծման, դրանց թրթռումային կայունության գնահատման և ռեզոնանսային երևույթների կանխատեսման համար։ Ուսումնասիրության մոտեցումները կիրառելի են մեքենաշինության, ավիացիոն և տիեզերական տեխնիկայի, շինարարական կառուցվածքների և այլ ինժեներական համակարգերի վերլուծության մեջ, որտեղ օգտագործվում են գլանային թաղանթներ։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել մեխանիկայի, նյութագիտության, կիրառական մաթեմատիկայի և ինժեներական գիտությունների մասնագետներին, հետազոտողներին, ասպիրանտներին, դասախոսներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։
Обновлено. 2026-09-18
Литература
Միջնադարյան գրական ժանրերը Մաշտոցի անվան Մատենադարանի ԺԲ-ԺԵ դարերի ձեռագիր մատյաններում
Գիրքը նվիրված է հայ միջնադարյան գրականության ժանրային համակարգի համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ հիմնված Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ԺԲ–ԺԵ դարերի ձեռագիր մատյանների հարուստ նյութի վրա։ Հետազոտության մեջ վերլուծվում են այդ ժամանակաշրջանի ձեռագրերում հանդիպող գրական ժանրերի ծագումը, զարգացումը, փոխազդեցությունն ու առանձնահատկությունները՝ անդրադառնալով ինչպես հայտնի, այնպես էլ համեմատաբար քիչ ուսումնասիրված ժանրերին։ Առանձնակի ուշադրություն է դարձվում պատմագրական, հոգևոր, ծիսական, ներբողական, թղթագրական, հիշատակարանային և այլ գրական ձևերի բովանդակային ու գեղարվեստական արժեքին, դրանց գործառույթներին և ձեռագրային ավանդույթի շրջանակում ունեցած նշանակությանը։ Աշխատությունը բացահայտում է ձեռագիր մատյանների դերը ոչ միայն որպես գրական երկերի պահպանման աղբյուր, այլև որպես միջնադարյան հայ մշակույթի, մտավոր կյանքի և ժանրային բազմազանության կարևոր վկայություններ՝ ներկայացնելով նոր դիտարկումներ ու գիտական ընդհանրացումներ, որոնք նպաստում են հայ միջնադարյան գրական ժառանգության առավել խորքային ճանաչմանը։ Գիրքը հետաքրքիր և օգտակար է գրականագետների, հայագետների, մատենագետների, պատմաբանների, բուհերի դասախոսների, ուսանողների և միջնադարյան հայկական մշակույթով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։
Обновлено. 2026-09-05
Финансы
ՀՀ ագրոբիզնեսի զարգացման հիմնախնդիրներն այլընտրանքային ֆինանսավորման աղբյուրների համատեքստում
Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում ագրոբիզնեսի զարգացման տնտեսական և ֆինանսական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ այլընտրանքային ֆինանսավորման աղբյուրների ներգրավման և արդյունավետ օգտագործման համատեքստում։ Դիտարկվում են գյուղատնտեսական ձեռնարկատիրության զարգացման առանձնահատկությունները, ագրոբիզնեսի ֆինանսական ապահովման համակարգը, ներդրումային միջավայրի պայմանները և ոլորտի կազմակերպությունների ֆինանսական ռեսուրսների հասանելիության խնդիրները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ավանդական բանկային վարկավորման սահմանափակումներին, գյուղատնտեսական գործունեության սեզոնայնությանը, արտադրական ռիսկերին և փոքր ու միջին ագրարային ձեռնարկությունների ֆինանսավորման դժվարություններին։ Քննարկվում են այլընտրանքային ֆինանսավորման հնարավորությունները, այդ թվում՝ լիզինգը, ֆակտորինգը, վենչուրային ներդրումները, դրամաշնորհային ծրագրերը, կոոպերատիվ ֆինանսավորումը և ներդրումային այլ մեխանիզմները։ Անդրադարձ է կատարվում պետական աջակցության, միջազգային ֆինանսական կազմակերպությունների մասնակցության, մասնավոր ներդրումների խթանման և ֆինանսական գործիքների կիրառման հնարավորություններին։ Կարևորվում են ֆինանսավորման աղբյուրների դիվերսիֆիկացումը, ներդրումային ռիսկերի կառավարումը, ագրոբիզնեսի մրցունակության բարձրացումը և գյուղատնտեսական արտադրության տեխնոլոգիական արդիականացումը։ Ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել ագրարային ոլորտի ֆինանսավորման քաղաքականության կատարելագործմանը, ձեռնարկատիրական նախաձեռնությունների ընդլայնմանը և գյուղական տարածքների կայուն տնտեսական զարգացմանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, ֆինանսական վերլուծաբանների, ագրոբիզնեսի մասնագետների, ներդրողների, պետական կառավարման աշխատակիցների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։
Обновлено. 2026-10-11