Գործնական քերականություն գերմաներեն լեզվի

Պատմություն

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է Բագրատունիների տոհմի քաղաքական գործունեությանը և նրանց դերին հայոց թագավորության վերականգնման գործընթացում՝ դիտարկելով այն որպես միջնադարյան Հայաստանի պետականության վերակազմավորման առանցքային փուլ։ Նյութում վերլուծվում են այն պատմական և սոցիալ-քաղաքական պայմանները, որոնք նախորդել են թագավորության վերականգնմանը՝ արաբական տիրապետության թուլացում, տեղական իշխանական տների ամրապնդում և միջազգային քաղաքական իրավիճակի փոփոխություններ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում Բագրատունիների իշխանական դիրքերի աստիճանական ամրապնդմանը, նրանց դիվանագիտական և ռազմական քաղաքականությանը, ինչպես նաև եկեղեցու հետ համագործակցությանը, որը կարևոր դեր է խաղացել պետական գաղափարի ձևավորման գործում։ Քննարկվում են նաև Աշոտ I-ի թագադրության պատմական հանգամանքները և հայոց թագավորության վերականգնման իրավաքաղաքական նշանակությունը, որը նշանավորում է նոր պետական համակարգի ձևավորման սկիզբը միջնադարյան Հայաստանում։ Ուսումնասիրությունը ընդգծում է, որ Բագրատունիների գործունեությունը ոչ միայն քաղաքական վերականգնման գործընթաց էր, այլ նաև մշակութային և հասարակական ինքնության ամրապնդման կարևոր փուլ՝ ապահովելով հայկական պետական ավանդույթի շարունակականությունը։

Բժշկություն

Աշխատությունը նվիրված է մարդու պապիլոմավիրուսային վարակի վաղ հայտնաբերման, կլինիկական գնահատման և բժշկական կառավարման ժամանակակից մոտեցումների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում վարակի ժամանակին ախտորոշման նշանակությունն է, քանի որ մարդու պապիլոմավիրուսի տարբեր տեսակներ կարող են ունենալ տարբեր կլինիկական և համաճարակաբանական նշանակություն, իսկ որոշ բարձր ռիսկային տեսակների երկարատև առկայությունը կապված է բջջային փոփոխությունների և որոշ հիվանդությունների զարգացման բարձր ռիսկի հետ։ Քննվում են վարակի տարածման և զարգացման ընդհանուր օրինաչափությունները, օրգանիզմի իմունային պատասխանի դերը, վարակի անցողիկ և պահպանվող ձևերի տարբերակման նշանակությունը, ինչպես նաև այն գործոնները, որոնք հաշվի են առնվում բժշկական հսկողության կազմակերպման ժամանակ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ժամանակակից լաբորատոր և կլինիկական ախտորոշման սկզբունքներին, այդ թվում՝ վիրուսի գենետիկական նյութի հայտնաբերմանը, բարձր ռիսկային տեսակների տարբերակմանը, բջջաբանական հետազոտություններին և անհրաժեշտության դեպքում լրացուցիչ գնահատման մեթոդների կիրառմանը։ Վաղ ախտորոշումը դիտարկվում է ոչ միայն վարակի փաստի հաստատման, այլև հետագա փոփոխությունների ռիսկի գնահատման և համապատասխան բժշկական հսկողության ընտրության տեսանկյունից։ Կարևորվում է տարբեր ախտորոշիչ մեթոդների զգայունության, առանձնահատկության և համակցված կիրառման հնարավորությունների գնահատումը՝ անհարկի միջամտություններից խուսափելու և կլինիկական նշանակություն ունեցող փոփոխությունները ժամանակին հայտնաբերելու նպատակով։ Բուժման և կառավարման մոտեցումները ներկայացվում են ըստ վարակի կլինիկական դրսևորումների և հայտնաբերված հյուսվածքային փոփոխությունների բնույթի՝ ընդգծելով, որ բժշկական մոտեցումը որոշվում է անհատական կլինիկական գնահատմամբ, այլ ոչ միայն վիրուսի հայտնաբերման փաստով։ Ուսումնասիրվում են նաև բուժումից կամ դիտարկումից հետո վերահսկման, կրկնակի գնահատման և հիվանդության ընթացքի մոնիթորինգի սկզբունքները։ Առանձին նշանակություն ունի կանխարգելման խնդիրը, որի շրջանակում դիտարկվում են պատվաստման, առողջապահական իրազեկման և համապատասխան խմբերում կազմակերպված սքրինինգային ծրագրերի դերը։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև ախտորոշման նոր կենսամարկերների և մոլեկուլային մեթոդների հնարավորություններին, որոնք նպատակ ունեն ավելի ճշգրիտ տարբերակել կլինիկական նշանակություն ունեցող և ինքնուրույն անցնելու հավանականություն ունեցող վարակները։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի վարակաբանության, գինեկոլոգիայի, ուռուցքաբանության և կանխարգելիչ բժշկության համար՝ միավորելով վաղ հայտնաբերման, ռիսկի գնահատման, կլինիկական հսկողության և կանխարգելման սկզբունքները մեկ ամբողջական բժշկական մոտեցման շրջանակում։

Փիլիսոփայություն

Աշխատությունը նվիրված է գիտության փիլիսոփայության առանցքային խնդիրներից մեկի՝ դեմարկացիայի հիմնախնդրի ժամանակակից հայեցակարգերի իմացաբանական վերլուծությանը։ Հեղինակը ուսումնասիրում է գիտական և ոչ գիտական գիտելիքների սահմանազատման չափանիշները, դրանց ձևավորման պատմական նախադրյալները և արդի տեսական մոտեցումները՝ անդրադառնալով գիտական ճանաչողության բնույթին, մեթոդաբանությանը և զարգացման օրինաչափություններին։ Քննարկվում են գիտականության չափանիշների վերաբերյալ տարբեր փիլիսոփայական դպրոցների տեսակետները, վերլուծվում են ստուգելիության, հերքելիության, հիմնավորվածության, ռացիոնալության և գիտական բացատրության սկզբունքները՝ գնահատելով դրանց նշանակությունը գիտելիքի արժևորման և դասակարգման գործընթացում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ժամանակակից գիտության զարգացման պայմաններում դեմարկացիայի խնդրի նոր մեկնաբանություններին, միջգիտակարգային հետազոտությունների ազդեցությանը և գիտական ճանաչողության սահմանների վերաիմաստավորմանը։ Հետազոտությունը համադրում է դասական և ժամանակակից տեսությունները՝ բացահայտելով դրանց ուժեղ և թույլ կողմերը, ինչպես նաև դրանց կիրառական նշանակությունը գիտական հետազոտությունների գնահատման և գիտության մեթոդաբանական հիմքերի ձևավորման տեսանկյունից։ Աշխատությունը նախատեսված է փիլիսոփաների, գիտության մեթոդաբանությամբ զբաղվող հետազոտողների, դասախոսների, ասպիրանտների, ուսանողների և գիտական ճանաչողության տեսական հիմնախնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Lեզվաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է Հովհաննես Իմաստասեր Օձնեցու գրական և եկեղեցագիտական ժառանգության լեզվական առանձնահատկությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ նրա երկերը դիտարկելով VIII դարի հայ գրավոր մշակույթի և գրաբարի զարգացման համատեքստում։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է հեղինակի ստեղծագործություններում գործածված բառապաշարի, ձևաբանության, շարահյուսության, դարձվածաբանության և ոճական արտահայտչամիջոցների քննության վրա՝ նպատակ ունենալով բացահայտել ինչպես ժամանակաշրջանին բնորոշ ընդհանուր լեզվական օրինաչափությունները, այնպես էլ անհատական հեղինակային լեզվի առանձնահատկությունները։ Քննության են առնվում բառերի իմաստային կառուցվածքը, բառընտրության սկզբունքները, եկեղեցական, աստվածաբանական, դավանաբանական և կանոնագիտական հասկացությունների արտահայտման համար կիրառվող եզրույթները, ինչպես նաև դրանց տեղը միջնադարյան հայերեն մասնագիտական բառապաշարի համակարգում։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում գրաբարյան բառապաշարի տարբեր շերտերին, հոմանիշային հարաբերություններին, վերացական հասկացությունների անվանումներին և այն լեզվական միջոցներին, որոնց օգնությամբ ձևակերպվում են աստվածաբանական ու փիլիսոփայական բարդ գաղափարներ։ Ձևաբանական մակարդակում ուսումնասիրվում են անվանական և բայական համակարգերի կիրառության առանձնահատկությունները, հոլովական ու խոնարհման ձևերը, դերանունների, մակբայների, կապերի և շաղկապների գործածությունը՝ դրանք համադրելով դասական գրաբարի լեզվական նորմերի հետ։ Շարահյուսական քննության ընթացքում կարևորվում են պարզ և բարդ նախադասությունների կառուցվածքը, ստորադասական հարաբերությունների արտահայտման եղանակները, շարադասությունը, նախադասության անդամների կապակցման ձևերը և ծավալուն տրամաբանական կառուցվածքների կազմակերպման միջոցները։ Հատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն լեզվական կառույցներին, որոնք պայմանավորված են երկերի աստվածաբանական, մեկնողական, կանոնական կամ բանավիճային բնույթով։ Ոճագիտական տեսանկյունից դիտարկվում են կրկնությունները, հակադրությունները, զուգահեռ կառուցվածքները, հռետորական հարցերը, դիմումները և այլ արտահայտչամիջոցներ, որոնց միջոցով հեղինակն ուժեղացնում է խոսքի տրամաբանական, համոզիչ կամ հուզական ազդեցությունը։ Ուսումնասիրվում է նաև աստվածաշնչյան լեզվի և վաղ քրիստոնեական մատենագրական ավանդույթի ազդեցությունը՝ պարզելու դրանց դերը հեղինակի բառապաշարի, շարահյուսության և ոճի ձևավորման գործում։ Միաժամանակ կարևորվում են այն առանձնահատկությունները, որոնք կարող են վկայել լեզվի պատմական զարգացման և դասական գրաբարի հետագա փոփոխությունների մասին։ Երկերի լեզվական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի հստակ պատկերացնել VIII դարի հայերենի վիճակը, գրական լեզվի գործառական հնարավորությունները և եկեղեցագիտական ու գիտական մտքի արտահայտման համար ձևավորված լեզվական համակարգը։ Առանձին նշանակություն ունի հեղինակային լեզվի և ժամանակաշրջանի ընդհանուր մատենագրական ավանդույթի հարաբերակցության բացահայտումը, քանի որ այդ համեմատությունը հնարավորություն է տալիս որոշել, թե որ լեզվական հատկանիշներն են ընդհանուր գրաբարյան ժառանգության դրսևորումներ, իսկ որոնք կարող են բնորոշ լինել հենց հեղինակի անհատական ոճին։ Հետազոտությունը կարևոր աղբյուրագիտական նշանակություն ունի նաև հայերենի պատմական բառագիտության և տերմինաբանության ուսումնասիրության համար, քանի որ եկեղեցական ու աստվածաբանական բնույթի երկերում պահպանվել են բազմաթիվ հասկացություններ և արտահայտություններ, որոնք արտացոլում են միջնադարյան հայկական մտավոր մշակույթի զարգացումը։ Լեզվական փաստերի համակարգված քննությունը նպաստում է ոչ միայն տվյալ հեղինակի մատենագրական ժառանգության առավել խոր ընկալմանը, այլև գրաբարի պատմության տարբեր փուլերի, հայ աստվածաբանական լեզվի և միջնադարյան գիտական ու եկեղեցական տերմինաբանության զարգացման ուսումնասիրությանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել հայոց լեզվի պատմության, գրաբարի, պատմական քերականության, բառագիտության, ոճագիտության, հայ միջնադարյան մատենագրության և Հայոց եկեղեցու գրավոր ժառանգության ուսումնասիրությամբ զբաղվող լեզվաբանների, հայագետների, բանասերների, հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության ագրոպարենային համակարգում տնտեսաձևերի զարգացման և արտադրության արդյունավետության բարձրացման հիմնական տնտեսական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են գյուղատնտեսական արտադրության կազմակերպման տարբեր ձևերը, դրանց զարգացման առանձնահատկությունները և շուկայական տնտեսության պայմաններում դրանց արդյունավետ գործունեության հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ագրոպարենային համակարգի առանձին օղակների փոխկապակցվածությանը, արտադրության կազմակերպման արդյունավետությանը, ռեսուրսների օգտագործմանը և գյուղատնտեսական արտադրանքի մրցունակության բարձրացման խնդիրներին։ Աշխատության մեջ կարող են ուսումնասիրվել արտադրության ծախսերի, եկամտաբերության, աշխատանքի արտադրողականության, նյութական և ֆինանսական ռեսուրսների օգտագործման, ինչպես նաև տեխնիկական ու կազմակերպական գործոնների ազդեցությունը արտադրության արդյունքների վրա։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև գյուղատնտեսական տնտեսությունների զարգացման համար անհրաժեշտ տնտեսական պայմանների վերլուծությունը՝ հաշվի առնելով շուկայի պահանջները, արտադրողների հնարավորությունները, պետական աջակցության մեխանիզմները և ոլորտի կառուցվածքային առանձնահատկությունները։ Հետազոտությունը նպատակ ունի բացահայտելու այն գործոններն ու խոչընդոտները, որոնք սահմանափակում են ագրոպարենային համակարգի արդյունավետ զարգացումը, և ներկայացնելու դրանց հաղթահարման հնարավոր ուղղությունները։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև գյուղատնտեսական արտադրության ինտենսիվացմանը, նոր տեխնոլոգիաների ներդրմանը, արտադրական ներուժի առավել արդյունավետ օգտագործմանը և գյուղատնտեսական տնտեսությունների տնտեսական կայունության ամրապնդմանը։ Հրատարակությունը արժեքավոր է Հայաստանի ագրարային տնտեսության զարգացման գործընթացները հասկանալու տեսանկյունից և կարող է օգտակար լինել տնտեսագետներին, ագրարային ոլորտի մասնագետներին, գյուղատնտեսական կազմակերպությունների ղեկավարներին, պետական կառավարման ոլորտի մասնագետներին, հետազոտողներին և տնտեսագիտական ու գյուղատնտեսական կրթություն ստացող ուսանողներին։

Գյուղատնտեսություն

Այս ինֆորմացիոն ցուցիչը ներկայացնում է գյուղատնտեսության ոլորտին վերաբերող նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական ցանկը, որի նպատակն է ապահովել ընթերցողների, մասնագետների և հետազոտողների արագ կողմնորոշումը ժամանակակից գյուղատնտեսական գրականության մեջ։ Այն ընդգրկում է բուսաբուծությանը, անասնաբուծությանը, ագրոտեխնիկային, հողագիտությանը, ոռոգման համակարգերին, ագրոէկոլոգիային, գյուղատնտեսական մեքենայացմանը և գյուղատնտեսության տնտեսագիտությանը վերաբերող հրատարակություններ՝ արտացոլելով ոլորտի գիտատեխնիկական զարգացման արդի միտումները և կիրառական նոր մոտեցումները։ Ցուցիչը կազմվում է գրադարանային նոր ստացումների և հրատարակչական տվյալների հիման վրա՝ ապահովելով տեղեկատվության համակարգված և հուսալի ներկայացում, և ծառայում է որպես կարևոր տեղեկատվական գործիք գիտական հետազոտությունների, ուսումնական գործընթացի և արտադրական պրակտիկայի համար՝ հնարավորություն տալով արագ ծանոթանալ նոր գրականությանը, գնահատել դրա գիտական և գործնական արժեքը և կիրառել այն ոլորտի զարգացման նպատակներով։