Միակողմանի լաբիրինթէքթոմիայի պայմաններում կոբրայի թույնի և որոշ նյարդահաղորդիչնրի պաշտպանիչ ազդեցությունը անդաստակային

География

Աշխատությունը նվիրված է ուռչող գրունտների ամրության և սողունության հատկությունների փոփոխության օրինաչափությունների ուսումնասիրությանը, ինչպես նաև դրանց վարքագծի կանխատեսման և շինարարության մեջ կիրառման հնարավորությունների գնահատմանը։ Վերլուծվում են նման գրունտների ֆիզիկամեխանիկական առանձնահատկությունները, խոնավության փոփոխության ազդեցությունը, դեֆորմացիոն գործընթացները և դրանց ազդեցությունը շինարարական կառույցների հուսալիության վրա։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են գրունտների մեխանիկական հատկությունների որոշման մեթոդները, երկարատև բեռնվածքների պայմաններում դրանց վարքագծի գնահատման մոտեցումները և կանխատեսման մոդելները։ Քննարկվում են հիմքերի նախագծման, շինարարական տարածքների ինժեներաերկրաբանական գնահատման և ուռչող գրունտների հետ կապված ռիսկերի նվազեցման խնդիրները։ Հետազոտությունը կարևոր նշանակություն ունի երկրատեխնիկայի և շինարարական ինժեներիայի համար՝ նպաստելով գրունտային պայմանների ճիշտ գնահատմանը, կառույցների կայունության ապահովմանը և շինարարական նախագծերի արդյունավետության բարձրացմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել երկրաբանների, շինարար ինժեներների, նախագծողների և գրունտների մեխանիկայի ոլորտի մասնագետների համար։

Философия

Աշխատությունը նվիրված է «յուրայինի» և «օտարի» փոխհարաբերության սոցիալական, մշակութային և արժեքային առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը հասարակության մեջ տեղի ունեցող սոցիոմշակութային փոխակերպումների պայմաններում։ Հետազոտության կենտրոնում այն մեխանիզմներն են, որոնց միջոցով անհատներն ու սոցիալական խմբերը ձևավորում են սեփական պատկանելության սահմանները, տարբերակում իրենց համայնքը մյուսներից և իմաստավորում այլ մշակութային, ազգային կամ սոցիալական խմբերի հետ հարաբերությունները։ «Յուրայինը» և «օտարը» դիտարկվում են ոչ միայն որպես հակադիր հասկացություններ, այլև որպես փոփոխական սոցիոմշակութային կառուցումներ, որոնց բովանդակությունը կարող է վերափոխվել պատմական իրադարձությունների, հասարակական հարաբերությունների, միգրացիոն գործընթացների, հաղորդակցության և արժեքային համակարգերի փոփոխության ազդեցությամբ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում սոցիալական ինքնության, խմբային պատկանելության, մշակութային հիշողության, կարծրատիպերի և խորհրդանշական սահմանների ձևավորման խնդիրներին։ Քննվում է, թե ինչպես են հասարակական պատկերացումները, լեզուն, ավանդույթները, զանգվածային հաղորդակցությունը և առօրյա փոխհարաբերությունները մասնակցում «մենք» և «նրանք» տարբերակման կառուցմանը։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում են այն իրավիճակները, երբ նախկինում «օտար» ընկալվող խմբերը կարող են ինտեգրվել ընդհանուր սոցիալական տարածության մեջ, իսկ նախկինում միասնական համարվող համայնքների ներսում կարող են ձևավորվել նոր սահմաններ ու տարբերություններ։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում գլոբալացման, միգրացիայի, մշակութային փոխանակումների և հասարակության արդիականացման ազդեցությունը ինքնության ու պատկանելության ավանդական պատկերացումների վրա։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել նաև սոցիալական հեռավորության, հանդուրժողականության, մշակութային երկխոսության, ներառման և բացառման երևույթները՝ բացահայտելով դրանց կապը հասարակական կայունության և միջխմբային հարաբերությունների հետ։ Սոցիոմշակութային փոխակերպումները ներկայացվում են որպես գործընթացներ, որոնց ընթացքում վերաիմաստավորվում են ոչ միայն հասարակական ինստիտուտներն ու արժեքները, այլև սեփական և այլ խմբերի մասին պատկերացումները։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է սոցիոլոգիայի, մշակութաբանության, սոցիալական փիլիսոփայության և ինքնության ուսումնասիրությունների մոտեցումները՝ նպաստելով տարբեր խմբերի միջև սահմանների ձևավորման, պահպանման և փոփոխության սոցիոմշակութային մեխանիզմների առավել ամբողջական ըմբռնմանը։

Лингвистика

Աշխատությունը նվիրված է Հրաչյա Աճառյանի լեզվաբանական ժառանգության մեջ ոճագիտության և խոսքի մշակույթի խնդիրների ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով նրա գիտական մոտեցումների նշանակությունը հայ լեզվաբանության զարգացման գործում։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում են հայերենի բառապաշարի, քերականական կառուցվածքի, արտահայտչական հնարավորությունների և լեզվական տարբերակների վերաբերյալ Աճառյանի դիտարկումները՝ դրանք դիտարկելով ոճական նպատակահարմարության և գրական լեզվի մշակույթի տեսանկյունից։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում լեզվական միավորների ընտրության, դրանց գործածության, իմաստային նրբերանգների և խոսքային միջավայրից կախված կիրառության հարցերին։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու, թե ինչպես են լեզվի պատմության, բարբառագիտության, բառագիտության և ստուգաբանության վերաբերյալ ուսումնասիրությունները նպաստում խոսքի առանձնահատկությունների և լեզվական նորմերի ավելի խոր ընկալմանը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում գրական լեզվի զարգացման, լեզվական ճշգրտության, արտահայտչականության, պարզության և նպատակահարմարության խնդիրներին, ինչպես նաև լեզվական տարբեր ձևերի գնահատմանը։ Ուսումնասիրության միջոցով կարող են բացահայտվել Աճառյանի այն գիտական սկզբունքները, որոնք առնչվում են լեզվի բնական զարգացման և գրական լեզվի մշակման փոխհարաբերությանը, լեզվական ժառանգության պահպանմանը և նոր լեզվական երևույթների գնահատմանը։ Աշխատանքը նաև հնարավորություն է տալիս դիտարկելու գիտնականի մոտեցումները հայերենի բառապաշարային հարստության, լեզվական փոխազդեցությունների և տարբեր ժամանակաշրջաններում լեզվի փոփոխությունների նկատմամբ։ Առանձին ուշադրություն կարող է դարձվել Աճառյանի աշխատություններում հանդիպող լեզվական փաստերի վերլուծությանը՝ ցույց տալու համար, թե ինչպիսի նշանակություն ունեն դրանք ժամանակակից հայերենի ոճական համակարգի և խոսքի մշակույթի ուսումնասիրման համար։ Հետազոտությունը կարևոր է ոչ միայն Աճառյանի գիտական ժառանգության արժևորման, այլև հայոց լեզվի ոճական հնարավորությունների, լեզվական նորմերի և խոսքի մշակույթի պատմական զարգացման ավելի ամբողջական ըմբռնման տեսանկյունից։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հայագետների, լեզվաբանների, ոճագետների, հայոց լեզվի և գրականության ուսուցիչների, բուհերի դասախոսների, ուսանողների և հայերեն խոսքի մշակույթի հարցերով հետաքրքրվող հետազոտողների համար։

Биология

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում կայուն օրգանական աղտոտիչների էկոլոգիապես անվտանգ կառավարման գիտական հիմքերի, մեթոդաբանական մոտեցումների և գործնական մեխանիզմների ուսումնասիրությանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է շրջակա միջավայրում երկար ժամանակ պահպանվելու, կենսաբանական համակարգերում կուտակվելու և սննդային շղթաներով տարածվելու հատկություն ունեցող օրգանական միացությունների հայտնաբերման, գնահատման, վերահսկման և դրանցով պայմանավորված բնապահպանական ռիսկերի նվազեցման խնդիրների վրա։ Քննության են առնվում նման աղտոտիչների հիմնական աղբյուրները, շրջակա միջավայր ներթափանցելու ուղիները և օդում, ջրում, հողում, նստվածքներում ու կենդանի օրգանիզմներում դրանց տարածման առանձնահատկությունները։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում նախկինում գյուղատնտեսության, արդյունաբերության և այլ տնտեսական ոլորտներում կիրառված որոշ քիմիական նյութերի մնացորդային ազդեցությանը, ինչպես նաև դրանց պահեստավորման, օգտագործման կամ ոչ պատշաճ հեռացման հետևանքով առաջացած աղտոտված տարածքների բնապահպանական գնահատմանը։ Ուսումնասիրվում են կայուն օրգանական աղտոտիչների ֆիզիկաքիմիական հատկությունները, որոնք պայմանավորում են դրանց դիմացկունությունը բնական քայքայման գործընթացների նկատմամբ և երկարաժամկետ շրջանառությունը շրջակա միջավայրում։ Կարևորվում է դրանց կենսակուտակման և կենսամեծացման երևույթների ուսումնասիրությունը, քանի որ որոշ միացություններ կարող են կուտակվել կենդանի օրգանիզմներում և սննդային շղթայի տարբեր մակարդակներում բարձրացնել էկոլոգիական ազդեցության հավանականությունը։ Քննության են առնվում աղտոտվածության մոնիթորինգի գիտական սկզբունքները՝ նմուշառման, լաբորատոր վերլուծության, տարածական տվյալների համադրման և աղտոտվածության մակարդակների գնահատման տեսանկյունից։ Մոնիթորինգը դիտարկվում է որպես կառավարման համակարգի կարևոր բաղադրիչ, քանի որ հավաստի տվյալների առկայությունը հնարավորություն է տալիս որոշել աղտոտման հիմնական աղբյուրները, առանձնացնել առավել խնդրահարույց տարածքները և գնահատել իրականացվող բնապահպանական միջոցառումների արդյունավետությունը։ Առանձին նշանակություն է տրվում աղտոտված տարածքների գույքագրմանը և համապատասխան տեղեկատվական բազաների ձևավորմանը։ Տարբեր աղբյուրներից ստացվող տվյալների համակարգումը կարող է նպաստել բնապահպանական առաջնահերթությունների որոշմանը և սահմանափակ ֆինանսական ու տեխնիկական ռեսուրսների առավել արդյունավետ բաշխմանը։ Քննության են առնվում նաև ռիսկերի գնահատման մեթոդաբանական սկզբունքները՝ հաշվի առնելով աղտոտիչների կոնցենտրացիան, տարածման հնարավորությունը, շրջակա միջավայրում պահպանման տևողությունը և կենդանի համակարգերի վրա հնարավոր ազդեցությունը։ Կարևորվում է առավել խոցելի էկոհամակարգերի և տարածքների առանձնացումը, որտեղ աղտոտման հետևանքները կարող են ունենալ երկարաժամկետ բնույթ։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում հնացած կամ օգտագործման համար ոչ պիտանի քիմիական նյութերի և դրանցով աղտոտված թափոնների անվտանգ կառավարմանը։ Դիտարկվում են դրանց հաշվառման, մեկուսացման, ժամանակավոր պահպանման, տեղափոխման և վերջնական վնասազերծման կազմակերպման սկզբունքները՝ շրջակա միջավայր երկրորդային արտանետումների կանխարգելման տեսանկյունից։ Կարևորվում է պահեստավորման վայրերի տեխնիկական և բնապահպանական վիճակի գնահատումը, քանի որ ոչ պատշաճ պահպանվող նյութերը կարող են դառնալ հողի, ստորերկրյա ջրերի և հարակից էկոհամակարգերի աղտոտման աղբյուր։ Ուսումնասիրվում են աղտոտված տարածքների վերականգնման և բնապահպանական ռիսկերի նվազեցման տարբեր մոտեցումներ։ Տեխնոլոգիական լուծումների ընտրությունը կապվում է աղտոտիչների հատկությունների, դրանց քանակի, տարածքի երկրաբանական ու հիդրոլոգիական պայմանների, տնտեսական ծախսերի և ընտրված մեթոդի բնապահպանական անվտանգության հետ։ Կարևորվում է այնպիսի կառավարման սկզբունքը, որի դեպքում խնդրի լուծման ընթացքում չեն ստեղծվում նոր, համարժեք կամ ավելի մեծ բնապահպանական վտանգներ։ Առանձին քննության առարկա է կայուն օրգանական աղտոտիչների կառավարման իրավական և ինստիտուցիոնալ համակարգը։ Դիտարկվում են պետական կառավարման մարմինների գործառույթները, բնապահպանական վերահսկողության կազմակերպումը, տարբեր գերատեսչությունների միջև տեղեկատվության փոխանակումը և պատասխանատվության հստակ բաշխման անհրաժեշտությունը։ Ազգային կառավարման համակարգը դիտարկվում է նաև միջազգային բնապահպանական պարտավորությունների համատեքստում, քանի որ նման աղտոտիչների տարածումը կարող է դուրս գալ առանձին պետության սահմաններից և պահանջել միջազգային համագործակցություն։ Կարևորվում են աղտոտիչների օգտագործման սահմանափակման, դրանց պաշարների վերահսկման, անվտանգ հեռացման և նոր արտանետումների կանխարգելմանն ուղղված քաղաքական միջոցառումները։ Ուսումնասիրվում են նաև տնտեսական և կազմակերպական գործիքները, որոնց միջոցով հնարավոր է խրախուսել ավելի անվտանգ տեխնոլոգիաների կիրառումը և նվազեցնել վտանգավոր նյութերի առաջացման կամ շրջակա միջավայր արտանետման հավանականությունը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում կանխարգելման սկզբունքին, քանի որ արդեն առաջացած աղտոտման վերացումը սովորաբար պահանջում է ավելի մեծ ֆինանսական և տեխնիկական միջոցներ, քան դրա առաջացման կանխումը։ Այդ պատճառով կարևորվում են արտադրական գործընթացների վերահսկումը, վտանգավոր նյութերի անվտանգ փոխարինումը, թափոնների կառավարման համակարգերի կատարելագործումը և բնապահպանական պահանջների պահպանումը։ Դիտարկվում է նաև հանրային իրազեկման և մասնագիտական կրթության նշանակությունը։ Շրջակա միջավայրի պաշտպանության ոլորտի մասնագետների, գյուղատնտեսական և արդյունաբերական կազմակերպությունների աշխատակիցների, տեղական կառավարման մարմինների և բնակչության տեղեկացվածությունը կարող է նպաստել վտանգավոր նյութերի հետ կապված ռիսկերի ավելի ճիշտ ընկալմանը և կանխարգելիչ միջոցառումների արդյունավետ իրականացմանը։ Հայաստանի պայմաններում կառավարման համակարգի կատարելագործումը կապվում է պատմական աղտոտման աղբյուրների ուսումնասիրության, մոնիթորինգային կարողությունների ընդլայնման, լաբորատոր հետազոտությունների որակի բարձրացման, աղտոտված տարածքների առաջնահերթ վերականգնման և պետական կառույցների միջև համագործակցության ամրապնդման հետ։ Գիտականորեն հիմնավորված մոտեցումը հնարավորություն է տալիս բնապահպանական որոշումները կառուցել փաստացի տվյալների և ռիսկերի համեմատական գնահատման վրա՝ առաջնահերթություն տալով առավել վտանգավոր աղբյուրներին ու տարածքներին։ Աշխատության կիրառական նշանակությունը պայմանավորված է շրջակա միջավայրի աղտոտման կանխարգելման, վտանգավոր նյութերի անվտանգ կառավարման, աղտոտված տարածքների վերականգնման և երկարաժամկետ բնապահպանական անվտանգության ապահովման համար գիտականորեն հիմնավորված առաջարկությունների մշակման հնարավորությամբ։ Նյութը կարող է օգտակար լինել բնապահպանության, էկոտոքսիկոլոգիայի, շրջակա միջավայրի մոնիթորինգի, քիմիական անվտանգության, թափոնների կառավարման և բնապահպանական քաղաքականության ոլորտների մասնագետների, հետազոտողների, պետական կառավարման մարմինների աշխատակիցների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Литература

Эта книга посвящена становлению и развитию романтизма в армянской литературе, раскрывая его идейные, художественные и историко-культурные особенности. В ней рассматриваются предпосылки возникновения романтического направления, его связь с национальным самосознанием, общественно-политическими процессами и духовной жизнью армянского народа. Особое внимание уделяется творчеству ведущих представителей романтизма, анализу их произведений, художественных образов, тематики, языка и стиля, а также влиянию европейской романтической традиции на формирование армянской литературной школы. Исследование показывает, как романтическая эстетика способствовала развитию национальной литературы, утверждению идеалов свободы, патриотизма, исторической памяти и духовных ценностей. Издание представляет интерес для студентов, преподавателей, литературоведов и всех читателей, интересующихся историей армянской литературы, эволюцией художественной мысли и культурным наследием Армении.

Технология

Ուսումնասիրությունը նվիրված է Հայաստանի մրգերից և հատապտուղներից թունդ, քաղցր և փրփրուն գինիների արտադրության տեխնոլոգիաների մշակմանը և կատարելագործմանը։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են տեղական պտղա-հատապտղային հումքի տեխնոլոգիական հատկությունները, դրա քիմիական կազմը և տարբեր տեսակի գինիների արտադրության համար կիրառման հնարավորությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում արտադրական գործընթացի հիմնական փուլերին՝ հումքի ընտրությանը և նախապատրաստմանը, հյութի ստացմանը, խմորման պայմաններին, տեխնոլոգիական ռեժիմների կառավարմանը, գինենյութերի մշակմանը և պատրաստի արտադրանքի որակի ձևավորմանը։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է տարբեր տեսակի գինիների՝ թունդ, քաղցր և փրփրուն, համար համապատասխան տեխնոլոգիական լուծումների ընտրությունը՝ հաշվի առնելով օգտագործվող մրգի կամ հատապտղի առանձնահատկությունները և վերջնական արտադրանքի ցանկալի օրգանոլեպտիկ ու ֆիզիկաքիմիական ցուցանիշները։ Աշխատության մեջ կարող են գնահատվել արտադրանքի համային և բուրումնային հատկանիշները, կայունությունը, թափանցիկությունը, գույնը և այլ որակական ցուցանիշներ՝ նպատակ ունենալով ստանալ բարձրորակ և կայուն արտադրանք։ Տեղական հումքի օգտագործումը կարևոր է նաև Հայաստանի պտղաբուծության և վերամշակող արդյունաբերության զարգացման, հումքի ավելի արդյունավետ օգտագործման և ազգային գինեգործական արտադրանքի տեսականու ընդլայնման տեսանկյունից։ Ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել նոր տեխնոլոգիական լուծումների ներդրմանը և տարբեր մրգերի ու հատապտուղների հիման վրա մրցունակ արտադրանքի ստեղծմանը։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել գինեգործության և սննդի տեխնոլոգիայի մասնագետներին, սննդարդյունաբերության ձեռնարկությունների տեխնոլոգներին, կենսատեխնոլոգներին, հետազոտողներին, ինչպես նաև համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին և ասպիրանտներին։ Այն արժեքավոր է հատկապես հայկական տեղական հումքի կիրառմամբ պտղա-հատապտղային գինիների արտադրության տեխնոլոգիական գործընթացների և դրանց կատարելագործման հնարավորությունների ուսումնասիրման համար։