Մտավոր սեփականության կառավարման հիմնախնդիրները Հայաստանի Հանրապետությունում

Технология

Աշխատությունը նվիրված է ճնշման տակ գործող ինժեներական համակարգերի հաշվարկման մեթոդների զարգացմանը, դրանց հիդրավլիկական բնութագրերի առավել ճշգրիտ գնահատմանը և շահագործման տեխնիկատնտեսական արդյունավետության բարձրացման հնարավորությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում խողովակաշարային ցանցերում հեղուկի շարժման օրինաչափություններն են, ճնշման և ծախսի բաշխումը, հիդրավլիկական կորուստների ձևավորումը, պոմպային սարքավորումների աշխատանքային ռեժիմները և համակարգի տարբեր տարրերի փոխազդեցությունը։ Նման համակարգերի արդյունավետ նախագծման և կառավարման համար անհրաժեշտ է ոչ միայն ապահովել պահանջվող հոսքը և ճնշումը, այլև նվազեցնել էներգետիկ կորուստները, բարձրացնել սարքավորումների հուսալիությունը, կանխել վթարային ռեժիմները և երկարացնել ենթակառուցվածքների շահագործման ժամկետը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է հաշվարկային մեթոդների այնպիսի կատարելագործման վրա, որը հնարավորություն է տալիս առավել ամբողջականորեն հաշվի առնել իրական համակարգերի կառուցվածքային և շահագործական առանձնահատկությունները։ Դասական հիդրավլիկական հաշվարկները հիմնվում են հոսքի անընդհատության, էներգիայի պահպանման և ճնշման կորուստների գնահատման սկզբունքների վրա, սակայն իրական ցանցերում պայմանները կարող են զգալիորեն տարբերվել իդեալականացված հաշվարկային սխեմաներից։ Խողովակների երկարությունը, տրամագիծը, ներքին մակերևույթի վիճակը, տեղային դիմադրությունները, հանգույցների կառուցվածքը, բարձրությունների տարբերությունները և սպառման փոփոխական բնույթը միասին ձևավորում են համակարգի իրական հիդրավլիկական ռեժիմը։ Այդ պատճառով հաշվարկային մոդելների կատարելագործումը ենթադրում է հնարավորինս մեծ թվով էական գործոնների ներառում և դրանց ազդեցության քանակական գնահատում։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում ճնշման կորուստների որոշմանը։ Հեղուկի շարժման ընթացքում էներգիայի մի մասը ծախսվում է խողովակների պատերի հետ շփման և տարբեր տեղային դիմադրությունների հաղթահարման վրա։ Կորուստների ճիշտ գնահատումը կարևոր է պոմպերի անհրաժեշտ ճնշման, խողովակների օպտիմալ տրամագծերի և ամբողջ համակարգի էներգետիկ պահանջների որոշման համար։ Եթե հաշվարկային կորուստները թերագնահատվում են, համակարգի որոշ հատվածներում կարող է չապահովվել անհրաժեշտ աշխատանքային ճնշումը, իսկ դրանց չափազանց բարձր գնահատումը կարող է հանգեցնել անհարկի հզոր սարքավորումների և մեծ տրամագծով խողովակների ընտրության՝ ավելացնելով ներդրումային ու շահագործական ծախսերը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություն է խողովակաշարերի ներքին մակերևույթի վիճակի ազդեցության ուսումնասիրությունը։ Երկարատև շահագործման ընթացքում խողովակների հիդրավլիկական բնութագրերը կարող են փոփոխվել նստվածքների, կոռոզիոն երևույթների և այլ գործոնների հետևանքով։ Արդյունքում մեծանում է հոսքի նկատմամբ դիմադրությունը և նույն ծախսն ապահովելու համար կարող է պահանջվել ավելի մեծ ճնշում ու էներգիա։ Հետևաբար համակարգի հաշվարկային մոդելներում նպատակահարմար է հաշվի առնել ոչ միայն սկզբնական նախագծային պարամետրերը, այլև շահագործման ընթացքում դրանց հնարավոր փոփոխությունները։ Այս մոտեցումը հնարավորություն է տալիս գնահատել ցանցի տեխնիկական վիճակը և ժամանակին պլանավորել վերականգնման կամ արդիականացման միջոցառումները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում ցանցային կառուցվածքի հաշվարկը։ Ճյուղավորված կամ օղակաձև համակարգերում հեղուկի հոսքը բաշխվում է բազմաթիվ ուղղություններով, և մեկ հատվածի պարամետրերի փոփոխությունը կարող է անդրադառնալ ամբողջ ցանցի աշխատանքային ռեժիմի վրա։ Հանգույցներում անհրաժեշտ է ապահովել հոսքերի հավասարակշռությունը, իսկ ցանցի տարբեր ուղղություններով՝ էներգետիկ պայմանների համապատասխանությունը։ Այսպիսի խնդիրների լուծումը պահանջում է թվային մեթոդների և համակարգչային մոդելավորման կիրառում, հատկապես այն դեպքերում, երբ համակարգը ներառում է մեծ թվով հանգույցներ, խողովակաշարեր, կարգավորող սարքեր և պոմպային կայաններ։ Հաշվարկային ալգորիթմների կատարելագործումը կարող է ուղղված լինել լուծումների արագության, կայունության և ճշգրտության բարձրացմանը։ Առանձին ուղղություն է սպառման փոփոխականության ուսումնասիրությունը։ Իրական համակարգերում հեղուկի պահանջարկը ժամանակի ընթացքում հաստատուն չէ և կարող է փոփոխվել օրվա ժամերից, սեզոնից, սպառողների թվից կամ տեխնոլոգիական գործընթացներից կախված։ Հետևաբար միայն մեկ հաշվարկային ռեժիմի ուսումնասիրությունը հաճախ բավարար չէ համակարգի իրական աշխատանքը գնահատելու համար։ Տարբեր սցենարների մոդելավորումը հնարավորություն է տալիս որոշել առավելագույն և նվազագույն բեռնվածության պայմաններում ճնշման բաշխումը, հայտնաբերել անբարենպաստ հատվածները և գնահատել համակարգի պահուստային հնարավորությունները։ Ժամանակային փոփոխությունները հաշվի առնող մոդելները հատկապես կարևոր են շահագործման օպտիմալ կառավարման համար։ Հետազոտության առանցքային բաղադրիչներից է պոմպային սարքավորումների աշխատանքային ռեժիմների վերլուծությունը։ Պոմպերի ընտրությունը և դրանց աշխատանքի կազմակերպումը մեծ ազդեցություն ունեն համակարգի էներգասպառման վրա։ Պոմպային ագրեգատի աշխատանքային կետը ձևավորվում է սարքավորման բնութագրի և ցանցի հիդրավլիկական դիմադրության փոխազդեցությամբ։ Եթե սարքավորումը երկար ժամանակ աշխատում է ոչ նպատակահարմար ռեժիմում, կարող են ավելանալ էներգիայի ծախսերը, նվազել արդյունավետությունը և արագանալ սարքավորումների մաշվածությունը։ Այդ պատճառով հաշվարկային մեթոդների կատարելագործումը կապված է նաև պոմպերի աշխատանքային բնութագրերի և ցանցի փոփոխվող պահանջների համատեղ վերլուծության հետ։ Կարևորվում է կարգավորվող աշխատանքի հնարավորությունը, երբ պոմպային համակարգի արտադրողականությունը համապատասխանեցվում է տվյալ պահին գոյություն ունեցող պահանջարկին։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում էներգաարդյունավետությանը։ Ճնշումային համակարգերի շահագործման ծախսերի զգալի մասը կարող է կապված լինել հեղուկի տեղափոխման համար անհրաժեշտ էներգիայի հետ։ Հետևաբար համակարգի արդյունավետության բարձրացումը պահանջում է գնահատել ոչ միայն հիդրավլիկական, այլև էներգետիկ ցուցանիշները։ Էներգիայի անհարկի ծախսը կարող է պայմանավորված լինել չափազանց բարձր աշխատանքային ճնշմամբ, ոչ արդյունավետ պոմպային ռեժիմներով, խողովակաշարերի մեծ դիմադրությամբ կամ կառավարման ոչ օպտիմալ սխեմաներով։ Հիդրավլիկական և էներգետիկ հաշվարկների համադրումը հնարավորություն է տալիս բացահայտել էներգախնայողության հնարավորությունները և ընտրել այնպիսի տեխնիկական միջոցառումներ, որոնց կիրառումը տալիս է առավել մեծ տնտեսական արդյունք։ Հետազոտության մեջ կարևոր տեղ կարող է զբաղեցնել ճնշման կարգավորման խնդիրը։ Ցանցի տարբեր հատվածներում անհրաժեշտ աշխատանքային ճնշման պահպանումը կարևոր է ինչպես սպառողների սպասարկման որակի, այնպես էլ համակարգի հուսալիության համար։ Չափազանց ցածր ճնշումը կարող է սահմանափակել անհրաժեշտ հոսքի ապահովումը, մինչդեռ չափազանց բարձր ճնշումը մեծացնում է խողովակների և սարքավորումների բեռնվածությունը, կարող է նպաստել արտահոսքերի ավելացմանը և բարձրացնել էներգասպառումը։ Ճնշման կարգավորման սարքերի, պոմպային ռեժիմների և ցանցի գոտիավորման համատեղ ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ձևավորել ավելի հավասարակշռված աշխատանքային պայմաններ։ Առանձին ուղղություն է անցումային հիդրավլիկական գործընթացների ուսումնասիրությունը։ Պոմպերի միացումը կամ անջատումը, փականների աշխատանքի փոփոխությունը և հոսքի արագ վերակազմավորումը կարող են առաջացնել ճնշման ժամանակավոր զգալի տատանումներ։ Նման երևույթները կարող են լրացուցիչ մեխանիկական բեռնվածություն ստեղծել խողովակաշարերի և սարքավորումների համար։ Հետևաբար համակարգի հուսալիության գնահատման ժամանակ անհրաժեշտ է դիտարկել ոչ միայն հաստատված, այլև անցումային ռեժիմները։ Համապատասխան հաշվարկային մոդելների կիրառումը հնարավորություն է տալիս գնահատել հնարավոր ճնշումային տատանումները և նախագծել դրանց ազդեցությունը սահմանափակող տեխնիկական միջոցառումներ։ Կարևոր նշանակություն ունի համակարգի հուսալիության գնահատումը։ Ինժեներական ցանցը պետք է կարողանա անհրաժեշտ մակարդակով պահպանել իր գործառույթները նաև առանձին տարրերի աշխատանքի խանգարման կամ պահանջարկի անսովոր փոփոխությունների դեպքում։ Այդ պատճառով հաշվարկային ուսումնասիրությունները կարող են ներառել տարբեր վթարային սցենարների մոդելավորում՝ առանձին խողովակաշարերի անջատում, պոմպային ագրեգատի աշխատանքի դադարեցում կամ համակարգի որոշ հատվածներում պահանջարկի կտրուկ փոփոխություն։ Նման վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել առավել խոցելի հատվածները և գնահատել պահուստավորման անհրաժեշտությունը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում արտահոսքերի ազդեցությանը։ Ճնշումային ցանցերում չվերահսկվող կորուստները կարող են նվազեցնել համակարգի տնտեսական արդյունավետությունը և մեծացնել անհրաժեշտ պոմպային էներգիան։ Արտահոսքերի ծավալը հաճախ կապված է նաև ցանցում պահպանվող ճնշման մակարդակի հետ, ուստի ճնշման օպտիմալ կառավարումը կարող է դիտարկվել կորուստների նվազեցման միջոցներից մեկը։ Հաշվարկային մոդելների միջոցով հնարավոր է գնահատել տարբեր հատվածներում հնարավոր կորուստների ազդեցությունը ընդհանուր հոսքային հավասարակշռության վրա և առաջնահերթություն սահմանել տեխնիկական ստուգումների կամ վերանորոգումների համար։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ է համակարգչային մոդելավորումը։ Ժամանակակից ծրագրային միջոցները հնարավորություն են տալիս ստեղծել իրական ցանցերի թվային մոդելներ, իրականացնել տարբեր աշխատանքային ռեժիմների բազմակի հաշվարկներ և համեմատել նախագծային կամ կառավարչական տարբերակները։ Թվային մոդելի արդյունավետությունը մեծապես կախված է սկզբնական տվյալների ճշգրտությունից, ուստի անհրաժեշտ է իրական չափումների միջոցով ստուգել և ճշգրտել դրա պարամետրերը։ Ճնշման, հոսքի և այլ գործառնական ցուցանիշների չափված արժեքների համադրումը հաշվարկային արդյունքների հետ հնարավորություն է տալիս կատարել մոդելի տրամաչափարկում և բարձրացնել հետագա կանխատեսումների հավաստիությունը։ Կարևորվում է նաև մոնիթորինգի համակարգերի կիրառումը։ Ցանցի առանցքային կետերում ճնշման, հոսքի և սարքավորումների աշխատանքային պարամետրերի շարունակական կամ պարբերական գրանցումը հնարավորություն է տալիս ավելի արագ հայտնաբերել աննորմալ ռեժիմները և ստանալ հաշվարկային մոդելների համար անհրաժեշտ իրական տվյալներ։ Մոնիթորինգի և մոդելավորման համադրումը կարող է հիմք դառնալ օպերատիվ կառավարման համակարգերի զարգացման համար, որտեղ որոշումները կայացվում են ոչ միայն նախագծային տվյալների, այլև ցանցի ընթացիկ վիճակի վերաբերյալ տեղեկատվության հիման վրա։ Առանձին ուղղություն է տեխնիկատնտեսական օպտիմալացումը։ Համակարգի կատարելագործման յուրաքանչյուր տարբերակ կարող է պահանջել որոշակի ներդրումներ, ուստի անհրաժեշտ է գնահատել դրանց և սպասվող շահագործական արդյունքի հարաբերակցությունը։ Խողովակաշարի տրամագծի մեծացումը կարող է նվազեցնել հիդրավլիկական կորուստները, սակայն բարձրացնել կառուցման արժեքը։ Ավելի արդյունավետ պոմպի կամ կառավարման համակարգի ներդրումը կարող է պահանջել սկզբնական ֆինանսական միջոցներ, բայց հետագայում նվազեցնել էներգիայի ծախսերը։ Այսպիսի հակասությունների գնահատումը հնարավորություն է տալիս ընտրել ոչ միայն տեխնիկապես աշխատունակ, այլև երկարաժամկետ տեսանկյունից տնտեսապես հիմնավորված լուծումներ։ Կյանքի ամբողջ ցիկլի ծախսերի հաշվառումը կարևոր է հատկապես մեծ ենթակառուցվածքային համակարգերի դեպքում, որոնց շահագործման ժամկետը կարող է ընդգրկել երկար ժամանակահատված։ Հետազոտության մեջ կարող են դիտարկվել նաև համակարգերի վերակառուցման և արդիականացման խնդիրները։ Գործող ցանցերում հաճախ հնարավոր չէ ամբողջությամբ փոխարինել ենթակառուցվածքը, ուստի անհրաժեշտ է որոշել, թե որ հատվածների բարելավումը կտա առավել մեծ արդյունք։ Հաշվարկային մոդելները հնարավորություն են տալիս համեմատել խողովակների փոխարինման, պոմպային սարքավորումների արդիականացման, լրացուցիչ կարգավորող սարքերի տեղադրման և ցանցի կառուցվածքային փոփոխությունների տարբեր սցենարներ։ Այս մոտեցումը նպաստում է ներդրումների առաջնահերթությունների հիմնավորմանը։ Մեթոդաբանական տեսանկյունից աշխատանքում կարող են համադրվել տեսական հիդրավլիկական հաշվարկները, թվային մեթոդները, համակարգչային մոդելավորումը, փորձարարական կամ շահագործական չափումները, վիճակագրական տվյալների մշակումը և տեխնիկատնտեսական վերլուծությունը։ Հաշվարկային արդյունքների համեմատումը իրական համակարգերում ստացված տվյալների հետ կարևոր պայման է առաջարկվող մեթոդների կիրառելիությունը գնահատելու համար։ Տարբեր ռեժիմների և կառուցվածքային տարբերակների բազմագործոն ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս որոշել այն պարամետրերը, որոնք առավել մեծ ազդեցություն ունեն համակարգի աշխատանքի արդյունավետության վրա։ Աշխատության գիտագործնական նշանակությունը պայմանավորված է ճնշումային ինժեներական համակարգերի նախագծման և շահագործման ժամանակ հիդրավլիկական, էներգետիկ, հուսալիության և տնտեսական չափանիշները միասնական մոտեցմամբ դիտարկելու հնարավորությամբ։ Հաշվարկային մեթոդների ճշգրտումը կարող է նպաստել սարքավորումների առավել հիմնավորված ընտրությանը, ցանցի աշխատանքային ռեժիմների օպտիմալացմանը, էներգասպառման և կորուստների նվազեցմանը, ինչպես նաև վթարային իրավիճակների կանխարգելմանը։ Ընդհանուր առմամբ նյութը ներկայացնում է ճնշման տակ գործող խողովակաշարային համակարգերի հաշվարկման, մոդելավորման, կառավարման և տեխնիկական կատարելագործման համալիր ուսումնասիրություն՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով հիդրավլիկական հաշվարկների ճշգրտությանը, պոմպային սարքավորումների արդյունավետությանը, ճնշման կարգավորմանը, էներգախնայողությանը և շահագործման հուսալիությանը։ Այն կարող է օգտակար լինել հիդրավլիկայի, ջրամատակարարման, ինժեներական ցանցերի, պոմպային համակարգերի, էներգաարդյունավետության և ենթակառուցվածքների կառավարման ոլորտներում աշխատող հետազոտողների, նախագծողների, ինժեներների, շահագործող կազմակերպությունների մասնագետների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Литература

Աշխատությունը նվիրված է ռուս հասարակական մտքի և գրականության կարևոր ներկայացուցիչ Նիկոլայ Գավրիլովիչ Չեռնիշևսկու անձի ու ստեղծագործության ընկալմանը հայկական մշակութային և գրական միջավայրում։ Գրքում վերլուծվում է այն, թե ինչպես են Չեռնիշևսկու գաղափարները, գեղագիտական հայացքները և հասարակական-քաղաքական հայեցակարգերը ընդունվել, մեկնաբանվել և վերաիմաստավորվել հայ մտավորականության կողմից տարբեր պատմական փուլերում։ Հեղինակը ուսումնասիրում է հայ-ռուսական գրական կապերը, գաղափարական ազդեցությունների փոխանցման ուղիները և Չեռնիշևսկու ստեղծագործության ազդեցությունը հայ քննադատական մտքի զարգացման վրա։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են տարբեր հայ հեղինակների աշխատություններ, թարգմանություններ և քննադատական մեկնաբանություններ, որոնք արտացոլում են նրա գաղափարների ընկալման բազմազանությունը։ Քննարկվում են նաև սոցիալ-փիլիսոփայական մոտեցումները, գրական ռեալիզմի ձևավորման գործընթացները և հասարակական մտածողության փոխազդեցությունները երկու մշակույթների միջև։ Գիրքը կարևորում է Չեռնիշևսկու ժառանգության տեղը հայ գրականագիտության և գաղափարական պատմության համատեքստում՝ ցույց տալով, թե ինչպես է նրա ստեղծագործությունը դարձել միջմշակութային երկխոսության մաս։ Աշխատությունը նախատեսված է գրականագետների, պատմաբանների, մշակութաբանների, ուսանողների և համեմատական գրականության հարցերով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Менеджмент

Ձեռնարկատիրությունը սերվիսում-ը տնտեսագիտական և բիզնես կառավարման ուսումնական ձեռնարկ է, որը նվիրված է ծառայությունների ոլորտում ձեռնարկատիրական գործունեության կազմակերպման, զարգացման և կառավարման հիմնական սկզբունքներին, աշխատությունում ներկայացվում են ծառայությունների տնտեսության առանձնահատկությունները՝ ոչ նյութական արտադրանք, հաճախորդակենտրոնություն, որակի բարձր պահանջներ և անմիջական փոխազդեցություն սպառողի հետ, միաժամանակ դիտարկվում են ձեռնարկատիրական գաղափարի ձևավորման փուլերը, բիզնես մոդելների կառուցումը, շուկայի վերլուծությունը և մրցակցային առավելության ստեղծումը ծառայությունների ոլորտում, հատուկ ուշադրություն է դարձվում մարքեթինգային ռազմավարություններին, հաճախորդների սպասարկման որակին, թվային հարթակների կիրառությանը և փոքր ու միջին բիզնեսի զարգացման հնարավորություններին, աշխատությունը նաև ներառում է գործնական օրինակներ և իրավիճակային խնդիրներ, որոնք օգնում են զարգացնել գործարար մտածողություն և կիրառական հմտություններ ծառայությունների ոլորտում։

География

Գիրքը՝ «Աշխարհամասերի ֆիզիկական աշխարհագրություն. Պր. 1. Եվրոպա», հեղինակը Օհանյան Կ.Օ., հանդիսանում է ուսումնական և գիտամեթոդական ձեռնարկ, որը նվիրված է Եվրոպա մայրցամաքի ֆիզիկական աշխարհագրության համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Այն ներկայացնում է Եվրոպայի բնական միջավայրի հիմնական բաղադրիչները՝ երկրաբանական կառուցվածքը, ռելիեֆի ձևերի բազմազանությունը՝ ներառյալ հին և նոր լեռնային համակարգերը (Ալպեր, Պիրենեյներ, Կարպատներ, Սկանդինավյան լեռներ), հարթավայրերը և ցածրադիր տարածքները, ինչպես նաև դրանց ձևավորման պատմական երկրաբանական գործընթացները։ Գրքում մանրամասն բացատրվում են կլիմայական պայմանները և դրանց ձևավորման գործոնները՝ Ատլանտյան օվկիանոսի ազդեցությունը, ծովային և մայրցամաքային կլիմաների տարբերությունները, ինչպես նաև կլիմայական գոտիների տարածքային առանձնահատկությունները։ Ներառված են ջրագրական համակարգերը՝ խոշոր գետերն ու լճերը, նրանց տնտեսական և բնական նշանակությունը, ինչպես նաև հողերի և բուսականության գոտիականության առանձնահատկությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձված բնական ռեսուրսների բաշխվածությանը, բնապահպանական խնդիրներին և մարդու գործունեության ազդեցությանը բնական միջավայրի վրա։ Գիրքը նախատեսված է ուսանողների, ուսուցիչների և աշխարհագրության մասնագետների համար՝ նպաստելով Եվրոպայի ֆիզիկական աշխարհագրության գիտական, ամբողջական և համակարգված ընկալմանը։

История

Հայաստանն ըստ անտիկ հեղինակների պատմաաշխարհագրական տեղեկությունների (արդի ուսումնասիրություններ և պատմական սկզբնաղբյուրների քրեստոմատիա)-ը պատմաաշխարհագրական և աղբյուրագիտական բնույթի գիտական ժողովածու է, որը համադրում է անտիկ հեղինակների վկայությունները Հայաստանի մասին և դրանց արդի գիտական մեկնաբանությունները՝ ստեղծելով ամբողջական պատկերացում, թե ինչպես է Հայկական լեռնաշխարհը ներկայացվել հունա-հռոմեական և այլ հին հեղինակների աշխատություններում, աշխատությունում ներառված են տարբեր պատմիչների, աշխարհագրագետների և ճանապարհորդների տեքստերից քաղվածքներ, որոնք վերաբերում են Հայաստանի սահմաններին, քաղաքներին, ժողովուրդներին, պետական կառուցվածքներին, բնական միջավայրին և ռազմավարական նշանակությանը, ինչպես նաև դրանց համեմատական վերլուծությունը ժամանակակից պատմագիտության տեսանկյունից, հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հարցին, թե ինչպես են անտիկ աղբյուրները ձևավորել Հայաստանի մասին վաղ պատմական պատկերացումները և ինչ չափով են այդ տեղեկությունները համադրելի հնագիտական և պատմական տվյալների հետ, աշխատությունը միաժամանակ ծառայում է որպես քրեստոմատիա և գիտական մեկնաբանություն՝ օգնելով ուսումնասիրողներին ուղղակիորեն աշխատել սկզբնաղբյուրների հետ և հասկանալ դրանց պատմական արժեքը և սահմանափակումները, այն կարևոր ներդրում է Հայաստանի հին պատմության աղբյուրագիտության և պատմաաշխարհագրության ուսումնասիրության մեջ։

Химия

Նյութը ներկայացնում է Հայաստանի Հանրապետության Գիտությունների ազգային ակադեմիայի համակարգում գործող գիտատեխնոլոգիական կենտրոնը, որի գործունեությունը կենտրոնացած է օրգանական և դեղագործական քիմիայի ոլորտներում հիմնարար և կիրառական հետազոտությունների իրականացման վրա։ Կենտրոնի գիտական ուղղությունները ներառում են օրգանական միացությունների սինթեզ, նոր նյութերի և կենսաբանական ակտիվ միացությունների ստացում, դրանց կառուցվածքի ու հատկությունների ուսումնասիրություն, ինչպես նաև քիմիական տեխնոլոգիաների մշակմանն ուղղված հետազոտություններ։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում դեղագործական նշանակություն ունեցող միացությունների որոնումն ու ուսումնասիրությունը, ներառյալ հնարավոր կենսաբանական ակտիվությամբ օժտված նյութերի ստացումը, դրանց ֆիզիկաքիմիական բնութագրերի պարզաբանումը և կիրառական ներուժի գնահատումը։ Կենտրոնի գործունեությունը միավորում է քիմիայի տարբեր ենթաոլորտներ՝ հնարավորություն տալով գիտական արդյունքները կապել բժշկության, դեղագիտության, նյութագիտության և քիմիական տեխնոլոգիայի գործնական խնդիրների հետ։ Հետազոտական աշխատանքների կարևոր բաղադրիչ են նոր սինթեզի մեթոդների մշակումը, օրգանական ռեակցիաների ուսումնասիրությունը, քիմիական միացությունների կառուցվածք-հատկություն փոխկապակցվածությունների բացահայտումը և ստացված նյութերի կիրառական հնարավորությունների գնահատումը։ Կենտրոնի գիտական ներուժը ձևավորվում է տարբեր մասնագիտական ուղղությունների համագործակցության արդյունքում, ինչը հնարավորություն է տալիս իրականացնել ինչպես տեսական, այնպես էլ գործնական նշանակություն ունեցող նախագծեր։ Հատուկ նշանակություն ունի գիտական արդյունքների տեխնոլոգիական կիրառելիության գնահատումը և դրանց հնարավոր ներդրումը դեղագործական ու քիմիական արտադրության ոլորտներում։ Կենտրոնի գործունեությունը նաև կարևոր դեր ունի Հայաստանի քիմիական գիտության զարգացման, մասնագետների պատրաստման և գիտական ավանդույթների պահպանման ու շարունակականության ապահովման գործում։ Նյութը կարող է հետաքրքրել քիմիկոսներին, դեղագետներին, կենսաքիմիկոսներին, նյութագետներին, գիտահետազոտական ոլորտի մասնագետներին, ինչպես նաև օրգանական և դեղագործական քիմիայի ուսումնասիրությամբ զբաղվող ուսանողներին ու հետազոտողներին։