Շինարարական նախագծերում գործառնա-արժեքային վերլուծության համակարգի կիրառման հիմնախնդիրները

Биология

Գիրքը նվիրված է տարբեր ցեղատեսակների ոչխարների մաշկի կառուցվածքային առանձնահատկությունների համեմատական ուսումնասիրությանը հետծննդյան օնտոգենեզի տարբեր փուլերում։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են հայկական կիսանուրբ բրդատու և նուրբբրդա-կոպտաբուրդ ոչխարների մաշկային հյուսվածքների ձևաբանական առանձնահատկությունները, դրանց տարիքային փոփոխությունները և զարգացման օրինաչափությունները։ Հեղինակը վերլուծում է մաշկի կառուցվածքային բաղադրիչների, մազապարկերի, հյուսվածքային շերտերի և այլ կենսաբանական ցուցանիշների տարբերությունները՝ բացահայտելով ցեղային առանձնահատկությունների ազդեցությունը կենդանիների զարգացման վրա։ Ներկայացվում են հետազոտության արդյունքներ, որոնք կարող են կիրառվել ոչխարաբուծության արդյունավետության բարձրացման, բրդատվության բարելավման և կենդանիների կենսաբանական հատկությունների գնահատման նպատակներով։ Աշխատությունը արժեքավոր աղբյուր է անասնաբույժների, կենդանաբանների, անասնաբուծության մասնագետների, կենսաբանների, հետազոտողների և համապատասխան ոլորտների ուսանողների համար՝ որպես գիտական ուսումնասիրություն գյուղատնտեսական կենդանիների օրգանիզմի կառուցվածքային առանձնահատկությունների վերաբերյալ։

Химия

Հրատարակությունը նախատեսված է գրադարանների համար և նվիրված է քիմիական գիտելիքների հանրամատչելի տարածմանն ու ընթերցողների շրջանում գիտական աշխարհայացքի ձևավորմանը։ Այն ներկայացնում է մեթոդական նյութեր, որոնք կարող են օգնել գրադարանավարներին կազմակերպել քիմիային վերաբերող տեղեկատվական, կրթական և մշակութային միջոցառումներ, գրականության ցուցադրություններ, թեմատիկ անկյուններ, ընթերցանության քննարկումներ և այլ ճանաչողական աշխատանքներ։ Նյութերի հիմնական նպատակն է բարդ գիտական հասկացությունները մատչելի ձևով ներկայացնել հանրությանը և խթանել հետաքրքրությունը քիմիական գիտության, նրա ձեռքբերումների ու առօրյա կյանքի հետ ունեցած կապի նկատմամբ։ Հրատարակության շրջանակում կարող են ներկայացվել քիմիայի տարբեր բնագավառներին վերաբերող գրականության ընտրության, համակարգման և ընթերցողներին ներկայացնելու սկզբունքներ, ինչպես նաև գիտական գրականության հանրահռչակման արդյունավետ մեթոդներ։ Կարևորվում է գրադարանի դերը որպես գիտելիքի տարածման և հասարակության կրթական պահանջների բավարարման կարևոր մշակութային հաստատություն։ Քիմիական գիտելիքների հանրահռչակումը դիտարկվում է ոչ միայն մասնագիտական կրթության, այլև լայն հասարակության գիտական իրազեկվածության բարձրացման միջոց։ Մեթոդական նյութերը կարող են ուղղորդել գրադարանավարներին՝ տարբեր տարիքային և կրթական խմբերի համար համապատասխան բովանդակություն ընտրելու և այն հասանելի ու հետաքրքիր ձևով ներկայացնելու գործում։ Հրատարակությունը կարող է անդրադառնալ նաև քիմիայի կիրառություններին արդյունաբերության, գյուղատնտեսության, բժշկության, կենցաղի և շրջակա միջավայրի պահպանության ոլորտներում՝ ցույց տալով գիտության գործնական նշանակությունը։ Այսպիսի մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ընթերցողի մոտ ձևավորել քիմիայի նկատմամբ ավելի ամբողջական պատկերացում և ընդգծել գիտական գիտելիքի նշանակությունը ժամանակակից հասարակության զարգացման մեջ։ Նյութը կարող է օգտակար լինել գրադարանավարներին, մեթոդիստներին, ուսուցիչներին, գիտության հանրահռչակմամբ զբաղվող մասնագետներին և կրթական միջոցառումներ կազմակերպող մշակութային հաստատություններին։ Այն միաժամանակ արժեքավոր է որպես գրադարանային աշխատանքի մեթոդական օժանդակություն, որը նպաստում է գիտական գրականության նպատակային օգտագործմանը և քիմիական գիտելիքների հասանելի տարածմանը հասարակության լայն շրջանակներում։

Сельское хозяйство

Աշխատությունը նվիրված է պոմիդորի սելեկցիայի համար հեռանկարային նոր ելանյութի համալիր ուսումնասիրմանը, արժեքավոր հատկանիշների գնահատմանը և լավագույն ձևերի հետագա բուծական ծրագրերում օգտագործման հնարավորությունների բացահայտմանը։ Հետազոտության հիմքում տարբեր ծագում և կենսաբանական առանձնահատկություններ ունեցող սորտերի, գծերի, հիբրիդների ու այլ գենետիկական ձևերի համեմատական ուսումնասիրությունն է՝ նպատակ ունենալով առանձնացնել այնպիսի նմուշներ, որոնք կարող են ծառայել որպես կարևոր հատկանիշների աղբյուր նոր սորտերի և հիբրիդների ստեղծման համար։ Սելեկցիոն ելանյութը դիտարկվում է որպես բույսերի բարելավման գործընթացի հիմնական գենետիկական հիմք, քանի որ վերջնական արդյունքը մեծապես կախված է սկզբնական ձևերի բազմազանությունից, դրանց ժառանգական առանձնահատկություններից և նպատակային հատկանիշների ճիշտ ընտրությունից։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է բույսերի աճի և զարգացման տեմպերի, վաղահասության, բերքատվության, պտղի ձևաբանական և ապրանքային հատկանիշների, որակական ցուցանիշների, շրջակա միջավայրի պայմաններին հարմարվողականության և հիվանդությունների նկատմամբ կայունության գնահատման վրա։ Առանձին նմուշների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել արժեքավոր հատկանիշների համակցություններ և ընտրել ծնողական ձևեր, որոնց ներգրավումը խաչասերման ծրագրերում կարող է նպաստել ցանկալի հատկություններով նոր սելեկցիոն նյութի ստացմանը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում ելանյութի գենետիկական բազմազանությանը։ Սելեկցիոն աշխատանքի արդյունավետության համար անհրաժեշտ է ունենալ հնարավորինս բազմազան սկզբնական նյութ, քանի որ գենետիկական սահմանափակ բազան նվազեցնում է նոր արժեքավոր համակցությունների ստացման հավանականությունը։ Այդ պատճառով ուսումնասիրվող հավաքածուում կարող են ընդգրկվել տեղական և ներմուծված սորտեր, սելեկցիոն գծեր, հիբրիդային ձևեր և այլ գենետիկական աղբյուրներ։ Դրանց համեմատությունը հնարավորություն է տալիս որոշել յուրաքանչյուր նմուշի առավելություններն ու սահմանափակումները և առանձնացնել այն հատկանիշները, որոնք նպատակահարմար է փոխանցել հետագա սերունդներին։ Ուսումնասիրության կարևոր բաղադրիչ է ֆենոլոգիական դիտարկումների իրականացումը։ Գնահատվում են բույսերի զարգացման հիմնական փուլերի ժամկետները՝ ծլումից և վեգետատիվ աճից մինչև ծաղկում, պտղակալում և բերքի հասունացում։ Այս տվյալները հատկապես կարևոր են վաղահաս և տարբեր մշակության պայմաններին հարմարեցված ձևերի ընտրության համար։ Վաղ հասունացող նմուշները կարող են առանձնահատուկ սելեկցիոն արժեք ունենալ այն շրջաններում, որտեղ վեգետացիոն շրջանը սահմանափակ է կամ անհրաժեշտ է շուկա վաղաժամ արտադրանք մատակարարել։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում է պտղաբերության տևողությունը և բերքի ձևավորման դինամիկան, ինչը թույլ է տալիս տարբերակել վաղ, միջին և ավելի ուշ հասունացող ձևերը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում բերքատվությանը և դրա կառուցվածքային բաղադրիչներին։ Գնահատվում են մեկ բույսի վրա ձևավորվող պտուղների քանակը, դրանց միջին զանգվածը, ընդհանուր բերքը և ապրանքային արտադրանքի բաժինը։ Բարձր բերքատվությունը դիտարկվում է այլ կարևոր հատկանիշների հետ համատեղ, քանի որ միայն բերքի մեծ քանակը բավարար չէ բարձրարժեք սորտ ստեղծելու համար։ Անհրաժեշտ է, որ բերքատվությունը համակցվի պտղի որակի, կայունության, հասունացման համապատասխան ժամկետների և մշակության պայմաններին հարմարվողականության հետ։ Հետազոտության ընթացքում առանձնացվում են այն ձևերը, որոնք տարբեր տարիներին կամ փորձարկման պայմաններում ցուցաբերում են համեմատաբար կայուն արդյունքներ։ Պտղի ձևաբանական հատկանիշների ուսումնասիրությունը ներառում է չափի, զանգվածի, ձևի, գունավորման, մակերեսի և կառուցվածքային այլ առանձնահատկությունների գնահատում։ Այս հատկանիշները կարևոր են ինչպես սելեկցիոն, այնպես էլ ապրանքային տեսանկյունից, քանի որ տարբեր օգտագործման ուղղություններ պահանջում են տարբեր բնութագրերով արտադրանք։ Թարմ օգտագործման համար նախատեսված ձևերի դեպքում կարող են կարևորվել արտաքին տեսքը, համային հատկությունները և պտղի համապատասխան կառուցվածքը, իսկ վերամշակման համար նախատեսված ձևերի դեպքում՝ տեխնոլոգիական հատկությունները, պտղի ամրությունը և հումքի որակական կայունությունը։ Առանձին ուղղություն է պտուղների կենսաքիմիական և սննդային արժեքի գնահատումը։ Սելեկցիոն նյութի համեմատության ժամանակ կարող են ուսումնասիրվել չոր նյութերի, շաքարների, օրգանական թթուների, վիտամինների, պիգմենտների և որակի հետ կապված այլ բաղադրիչների պարունակությունը։ Նման գնահատումը հնարավորություն է տալիս ընտրել ոչ միայն բարձր բերքատու, այլև սննդային և տեխնոլոգիական բարձր արժեք ունեցող ձևեր։ Հատկապես կարևոր է մի քանի դրական հատկանիշների միաժամանակյա համակցումը, քանի որ ժամանակակից սելեկցիայի նպատակներից մեկը բազմակողմանիորեն արժեքավոր սորտերի և հիբրիդների ստեղծումն է։ Կարևոր տեղ է հատկացվում շրջակա միջավայրի անբարենպաստ գործոնների նկատմամբ հարմարվողականությանը։ Ջերմաստիճանի տատանումները, խոնավության պակասը կամ ավելցուկը, հողային պայմանները և այլ գործոններ կարող են զգալիորեն ազդել բույսերի աճի ու բերքատվության վրա։ Այդ պատճառով տարբեր նմուշների համեմատական փորձարկումը հնարավորություն է տալիս առանձնացնել այն ձևերը, որոնք պահպանում են իրենց հիմնական տնտեսական արժեքավոր հատկանիշները փոփոխվող պայմաններում։ Հարմարվողականությունը դիտարկվում է որպես կարևոր սելեկցիոն հատկանիշ, հատկապես այն դեպքում, երբ նախատեսվում է նոր ձևերի մշակություն որոշակի հողակլիմայական գոտիներում։ Ուսումնասիրվում է նաև հիվանդությունների և վնասակար կենսաբանական գործոնների նկատմամբ դիմադրողականությունը։ Կայուն ելանյութի օգտագործումը սելեկցիայում հնարավորություն է տալիս ստեղծել այնպիսի ձևեր, որոնց մշակության ընթացքում հնարավոր է նվազեցնել բերքի կորուստները և բարձրացնել արտադրության կայունությունը։ Առանձնացվում են այն նմուշները, որոնք բնական կամ փորձարարական պայմաններում ցուցաբերում են համեմատաբար բարձր դիմադրողականություն և կարող են օգտագործվել որպես համապատասխան հատկանիշների գենետիկական աղբյուրներ։ Հետազոտության մեթոդաբանական կարևոր բաղադրիչ է նմուշների համեմատական գնահատումը միասնական չափանիշներով։ Դաշտային փորձերը, ֆենոլոգիական դիտարկումները, ձևաբանական նկարագրությունները, բերքի հաշվառումը և անհրաժեշտ լաբորատոր ուսումնասիրությունները հնարավորություն են տալիս յուրաքանչյուր ձևի վերաբերյալ ստանալ բազմակողմանի տվյալներ։ Ստացված արդյունքների վիճակագրական մշակումը նպաստում է պատահական տատանումների և իրական սելեկցիոն տարբերությունների առանձնացմանը։ Հատկանիշների փոփոխականության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատել նաև դրանց կայունությունը և ընտրության արդյունավետությունը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում հատկանիշների միջև փոխկապակցվածությանը։ Օրինակ՝ պտղի զանգվածի, պտուղների քանակի և ընդհանուր բերքատվության հարաբերակցությունը կարող է կարևոր նշանակություն ունենալ բարձր բերքատու ձևերի ընտրության ժամանակ։ Նույն կերպ վաղահասությունը կարող է փոխկապակցված լինել բերքի կառուցվածքի կամ պտղի որոշ որակական հատկանիշների հետ։ Նման կապերի բացահայտումը հնարավորություն է տալիս սելեկցիոն աշխատանքում ավելի հիմնավորված ընտրություն կատարել և կանխատեսել տարբեր հատկանիշների համատեղ փոփոխության հնարավորությունները։ Հետազոտության հաջորդ կարևոր փուլը լավագույն նմուշների ընդգրկումն է բուծական գործընթացում։ Արժեքավոր ձևերը կարող են ընտրվել որպես ծնողական բաղադրիչներ խաչասերումների համար՝ ելնելով դրանց առավել արտահայտված հատկանիշներից։ Ծնողական զույգերի ընտրության ժամանակ նպատակահարմար է համադրել միմյանց լրացնող հատկություններ ունեցող ձևերը, օրինակ՝ բարձր բերքատվությունը միավորել վաղահասության, պտղի բարձր որակի կամ դիմադրողականության հետ։ Ստացված հիբրիդային սերունդներում իրականացվող հետագա ընտրությունը հնարավորություն է տալիս առանձնացնել ցանկալի հատկանիշների նոր համակցություններ և ձևավորել հեռանկարային սելեկցիոն գծեր։ Կարևորվում է նաև ընտրված նյութի բազմամյա գնահատումը։ Մեկ աճեցման շրջանի տվյալները միշտ չէ, որ բավարար են նմուշի իրական սելեկցիոն արժեքը որոշելու համար, քանի որ եղանակային և մշակության պայմանները կարող են զգալի ազդեցություն ունենալ հատկանիշների դրսևորման վրա։ Տարբեր տարիների տվյալների համադրումը հնարավորություն է տալիս գնահատել գենոտիպի կայունությունը և առանձնացնել այն ձևերը, որոնց դրական հատկությունները պահպանվում են փոփոխվող միջավայրում։ Այս մոտեցումը հատկապես կարևոր է արտադրության համար նախատեսված ապագա սորտերի ընտրության ժամանակ։ Աշխատության գործնական նշանակությունը կապված է տեղական պայմաններին համապատասխան նոր և կատարելագործված սորտերի ու հիբրիդների ստեղծման համար արժեքավոր գենետիկական աղբյուրների առանձնացման հետ։ Նոր ելանյութի համակարգված ուսումնասիրությունը կարող է ընդլայնել սելեկցիոն ծրագրերի գենետիկական բազան, նպաստել բարձր բերքատվության, որակյալ արտադրանքի, վաղահասության, հարմարվողականության և կայունության համակցմամբ ձևերի ստացմանը։ Միաժամանակ հավաքածուի գնահատման արդյունքները կարող են հիմք հանդիսանալ հետագա գենետիկական, ֆիզիոլոգիական և ագրոկենսաբանական հետազոտությունների համար։ Ընդհանուր առմամբ նյութը ներկայացնում է պոմիդորի սելեկցիոն գործընթացի կարևոր փուլերից մեկը՝ սկզբնական գենետիկական բազմազանության ուսումնասիրությունից և արժեքավոր ձևերի ընտրությունից մինչև դրանց նպատակային ներգրավումը նոր բուծական ծրագրերում։ Այն կարող է օգտակար լինել բույսերի սելեկցիայի, գենետիկայի, բանջարաբուծության, սերմնաբուծության և գյուղատնտեսական կենսաբանության ոլորտների հետազոտողների, սելեկցիոներների, ագրոնոմների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Лингвистика

Աշխատությունը նվիրված է պատկերավոր արտահայտչամիջոցների ուսումնասիրությանը գործաբանական ոճագիտության տեսանկյունից՝ անգլերեն լեզվական նյութի հիման վրա։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են լեզվի պատկերավոր և արտահայտչական հնարավորությունները, դրանց կառուցվածքային ու իմաստային առանձնահատկությունները և հաղորդակցական նպատակներով կիրառության օրինաչափությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այնպիսի միջոցների, ինչպիսիք են փոխաբերությունը, համեմատությունը, փոխանունությունը, մակդիրը, հեգնանքը, չափազանցությունը և այլ ոճական հնարքներ, որոնք խոսքին հաղորդում են արտահայտչականություն, հուզականություն և լրացուցիչ իմաստային երանգներ։ Աշխատության կարևոր առանձնահատկությունն այն է, որ այդ միջոցները դիտարկվում են ոչ միայն որպես լեզվական կառուցվածքներ, այլև որպես կոնկրետ հաղորդակցական իրավիճակում որոշակի նպատակ իրականացնող գործաբանական միավորներ։ Ուսումնասիրության ընթացքում կարող են վերլուծվել խոսողի մտադրությունը, հասցեատիրոջ ընկալումը, համատեքստը, հաղորդակցության նպատակը և սոցիալ-մշակութային պայմանները՝ որպես պատկերավոր արտահայտությունների իմաստի ձևավորման կարևոր գործոններ։ Անգլերենի փաստական նյութի հիման վրա կարող են ուսումնասիրվել տարբեր ժանրերում և խոսքային իրավիճակներում պատկերավոր միջոցների կիրառության առանձնահատկությունները՝ բացահայտելով դրանց ոճական և հաղորդակցական գործառույթները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում նաև ենթատեքստի, ենթադրույթի, հուզական ազդեցության և խոսքային ներգործության խնդիրներին, քանի որ պատկերավոր արտահայտության իրական նշանակությունը հաճախ ամբողջությամբ բացահայտվում է միայն տվյալ համատեքստում։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու, թե ինչպես են պատկերավոր միջոցները նպաստում խոսքի համոզչությանը, գնահատողականության, հուզականության, ակնարկայնության և արտահայտչականության ձևավորմանը։ Աշխատության արդյունքները կարող են արժեքավոր լինել անգլերենի ոճաբանության և գործաբանության փոխկապակցվածության ուսումնասիրության, ինչպես նաև գեղարվեստական, հրապարակախոսական և այլ տիպի խոսքի վերլուծության համար։ Այն կարող է հետաքրքրել լեզվաբաններին, ոճաբաններին, գործաբանության մասնագետներին, թարգմանիչներին, անգլերենի ուսուցիչներին, գրականագետներին, հետազոտողներին և համապատասխան ոլորտների ուսանողներին։

Экономика

Սա տնտեսագիտական և դրամավարկային քաղաքականության ոլորտին պատկանող հետազոտություն է, որը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության պայմաններում կարճաժամկետ տոկոսադրույքների կառավարման հիմնախնդիրներին և դրանց ազդեցությանը ֆինանսական կայունության ու տնտեսական ակտիվության վրա, որտեղ ուսումնասիրվում է կենտրոնական բանկի դրամավարկային գործիքակազմի կիրառումը, տոկոսադրույքների փոխանցման մեխանիզմը ֆինանսական շուկաներին և դրանց ազդեցությունը վարկավորման, ներդրումների ու գնաճի վրա, աշխատանքը նաև անդրադառնում է շուկայի անկայունության, սպասումների ձևավորման և արտաքին տնտեսական շոկերի պայմաններում տոկոսադրույքային քաղաքականության արդյունավետության սահմանափակումներին, միաժամանակ ներկայացվում են քաղաքականության հնարավոր կատարելագործման ուղիներ՝ նպատակ ունենալով բարձրացնել կանխատեսելիությունը, ուժեղացնել դրամավարկային փոխանցման մեխանիզմը և ապահովել ավելի կայուն մակրոտնտեսական միջավայր։

Финансы

Գիրքը ներկայացնում է ֆինանսական գործիքների և մեխանիզմների համակարգված ուսումնասիրություն՝ բացահայտելով ժամանակակից ֆինանսական շուկաների կառուցվածքը, գործունեության սկզբունքները և կապիտալի շարժի հիմնական ուղիները։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են ֆինանսական գործիքների հիմնական տեսակները՝ արժեթղթեր, պարտատոմսեր, բաժնետոմսեր, ածանցյալ գործիքներ և այլ ֆինանսական ակտիվներ, ինչպես նաև դրանց կիրառման առանձնահատկությունները ներդրումային գործընթացներում։ Հեղինակը մանրամասն անդրադառնում է ֆինանսական միջնորդների դերին, բանկային համակարգի գործառույթներին, վարկային և ներդրումային մեխանիզմներին, ինչպես նաև ֆինանսական ռիսկերի կառավարման ժամանակակից մոտեցումներին։ Գրքում քննարկվում են նաև տոկոսադրույքների ձևավորման, փոխարժեքային տատանումների, շուկայի իրացվելիության և ֆինանսական կայունության ապահովման հիմնախնդիրները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ֆինանսական գործիքների օգտագործմանը ներդրումային պորտֆելների ձևավորման, կապիտալի ներգրավման և տնտեսական զարգացման խթանման գործընթացներում։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ձևավորել ամբողջական պատկերացում ֆինանսական գործիքների և մեխանիզմների դերի վերաբերյալ ժամանակակից տնտեսությունում՝ օգտակար լինելով տնտեսագետների, ֆինանսիստների, բանկային ոլորտի մասնագետների և ուսանողների համար։