Տարածաշրջանային տնտեսության և տարածքային ապրանքային շուկաների զարգացման հիմնախնդիրները (ՀՀ Շիրակի մարզի օրինակով)

История

Այս աշխատությունը համարվում է պատմագրության հիմնարար ստեղծագործություններից մեկը և հաճախ անվանվում է «պատմության հայր» Հերոդոտոսի գլխավոր գործը։ Այն կազմված է ինը գրքից և ընդգրկում է հին աշխարհի լայնածավալ պատմական նկարագրություն՝ կենտրոնանալով հունա-պարսկական հակամարտությունների վրա։ Գրքում հեղինակը ներկայացնում է ոչ միայն ռազմական և քաղաքական իրադարձությունները, այլ նաև տարբեր ժողովուրդների սովորույթները, հավատալիքները, կենցաղը և աշխարհագրական առանձնահատկությունները։ Այդ պատճառով աշխատությունը ունի ինչպես պատմական, այնպես էլ ազգագրական և աշխարհագրական արժեք։ Կենտրոնական թեմաներից է հունական քաղաք-պետությունների պայքարը Պարսկական կայսրության դեմ, հատկապես Մարաթոնի, Թերմոպիլեի և Սալամինի ճակատամարտերի նկարագրությունը։ Հերոդոտոսը նաև ներկայացնում է Պարսկական կայսրության ձևավորումը և դրա ընդլայնումը՝ կապված այնպիսի պատմական գործիչների հետ, ինչպիսիք են Կյուրոս Մեծ և նրա հաջորդները։ Աշխատության առանձնահատկությունն այն է, որ հեղինակը հաճախ համադրում է տարբեր աղբյուրներ, լսած պատմություններ և սեփական դիտարկումներ՝ փորձելով բացատրել իրադարձությունների պատճառները և հետևանքները։ Թեև որոշ տեղեկություններ ունեն լեգենդային բնույթ, գիրքը համարվում է անփոխարինելի աղբյուր հին աշխարհի պատմության ուսումնասիրության համար։

Лингвистика

Թուրքերեն լեզուն ուսումնասիրող հայալեզու ընթերցողների համար նախատեսված այս դասագիրքը ներկայացնում է ժամանակակից թուրքերենի քերականական համակարգը, բառապաշարը և հաղորդակցական հիմնական կառուցվածքները՝ աստիճանաբար զարգացնելով լեզվական գիտելիքներն ու գործնական հմտությունները։ Նյութը կառուցված է պարզից դեպի բարդ սկզբունքով՝ ներառելով տեսական բացատրություններ, օրինակներ, երկխոսություններ, ընթերցանության նյութեր և վարժություններ, որոնք օգնում են յուրացնել լեզվի հնչյունաբանությունը, ձևաբանությունը և շարահյուսությունը։ Դասագիրքը հատուկ մշակված է հայ ուսանողների և ինքնուրույն սովորողների համար՝ հաշվի առնելով հայերենի և թուրքերենի միջև եղած կառուցվածքային առանձնահատկությունները։ Այն լայնորեն կիրառվել է բուհական կրթության շրջանակում և տարիների ընթացքում ունեցել է մի շարք լրամշակված հրատարակություններ՝ դառնալով հայերենով թուրքերենի ուսումնասիրման հիմնական ու առավել ճանաչված ձեռնարկներից մեկը։ Հեղինակներն են Ալեքսանդր Սաֆարյան, Աշոտ Սողոմոնյան և Տիրան Լոքմագյոզյան։ Դասագիրքը հրատարակվել է մի քանի անգամ, այդ թվում՝ որպես բուհերի ուսանողների համար երաշխավորված ուսումնական ձեռնարկ։

Технология

Այս աշխատությունը նվիրված է ջրատարների և ջրմուղի ցանցերի հաշվարկման ընթացքում առաջացող մի շարք տեսական և գործնական խնդիրների ուսումնասիրմանն ու դրանց լուծման արդյունավետ մեթոդների մշակմանը։ Ուսումնասիրության հիմնական նպատակն է կատարելագործել ջրամատակարարման համակարգերի հիդրավլիկական հաշվարկների մոտեցումները և առաջարկել այնպիսի մեթոդներ, որոնք հնարավորություն կտան ավելի ճշգրիտ գնահատել ջրի շարժման, ճնշման բաշխման և համակարգի առանձին տարրերի աշխատանքի պայմանները։ Աշխատության շրջանակում դիտարկվում են ջրատարների և բաշխիչ ցանցերի կառուցվածքային ու հիդրավլիկական առանձնահատկությունները, ջրի ծախսերի որոշման, խողովակաշարերում հոսքի պարամետրերի հաշվարկման և ճնշումների բաշխման խնդիրները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ջրի շարժման ընթացքում առաջացող հիդրավլիկական կորուստների գնահատմանը, խողովակների տրամագծերի ընտրությանը, համակարգի տարբեր հատվածների փոխկապակցվածությանը և անհրաժեշտ ճնշման ապահովմանը։ Ուսումնասիրության կարևոր բաղադրիչ է ջրմուղի ցանցերի հաշվարկային սխեմաների ձևավորումը և դրանցում ջրի հոսքերի ու ճնշումների որոշման մեթոդների կատարելագործումը։ Քննարկվում են այնպիսի խնդիրներ, որոնց լուծումը պահանջում է միաժամանակ հաշվի առնել բազմաթիվ փոխկապակցված պարամետրեր, այդ թվում՝ ջրի սպառման ռեժիմները, ցանցի երկրաչափական կառուցվածքը, խողովակների հիդրավլիկական դիմադրությունը և համակարգի տարբեր հանգույցներում ճնշման փոփոխությունները։ Մշակվող մեթոդները կարող են նպաստել հաշվարկների պարզեցմանը, դրանց ճշգրտության բարձրացմանը և նախագծման ընթացքում տեխնիկական ու տնտեսական առավել արդյունավետ լուծումների ընտրությանը։ Աշխատության մեջ կարևոր տեղ է հատկացվում նաև տարբեր հաշվարկային մոտեցումների համեմատությանը և դրանց կիրառելիության գնահատմանը տարբեր տեսակի ջրամատակարարման համակարգերի համար։ Ստացված արդյունքները կարող են օգտագործվել նոր ջրատարների և ջրմուղի ցանցերի նախագծման, գործող համակարգերի վերակառուցման ու օպտիմալացման, ինչպես նաև ջրամատակարարման հուսալիության և արդյունավետության բարձրացման նպատակով։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև այն տեսանկյունից, որ ջրամատակարարման համակարգերի ճիշտ հիդրավլիկական հաշվարկը հնարավորություն է տալիս նվազեցնել ջրի և էներգիայի կորուստները, ապահովել անհրաժեշտ ճնշումները և բարձրացնել համակարգի շահագործման կայունությունը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել հիդրավլիկայի, ջրամատակարարման և ջրահեռացման, քաղաքային ենթակառուցվածքների նախագծման ոլորտների մասնագետներին, ինժեներներին, հետազոտողներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Литература

Եղելություն և խոհեր-ը գրական-փիլիսոփայական բնույթի աշխատություն է, որը միավորում է հեղինակի տարբեր ժամանակահատվածներում ձևավորված մտորումները, դիտարկումները և կյանքի փորձից ծնված ընդհանրացումները՝ համադրելով «իրական դեպք» (եղելություն) և դրա շուրջ ծագող մտքի վերլուծական շերտը, աշխատությունում երևույթները ներկայացվում են ոչ միայն որպես փաստական իրադարձություններ, այլ նաև որպես ներքին իմաստավորման և արժևորման առարկա, որտեղ հեղինակը փորձում է բացահայտել մարդու վարքի, հասարակական հարաբերությունների և ժամանակի ազդեցության խորքային կապերը, միաժամանակ տեքստը հաճախ ունի էսսեական և խորհրդածական բնույթ՝ ընդգծելով անհատի հոգեբանական վիճակները, բարոյական ընտրությունները և կյանքի իմաստի որոնումը, աշխատությունը նպատակ ունի զարգացնել ընթերցողի քննադատական մտածողությունը և խրախուսել իրականության նկատմամբ ավելի խորքային, բազմաշերտ ընկալում։

История

Աշխատությունը նվիրված է Պոնտոսի հույների ամուսնաընտանեկան սովորույթների և ծեսերի ուսումնասիրությանը՝ հատկապես հայկական միջավայրում դրանց պահպանման, վերափոխման և արդիականացման գործընթացների տեսանկյունից։ Հետազոտության կենտրոնում ընտանիքի ձևավորման, ամուսնության կնքման, հարսանեկան արարողությունների և ընտանեկան կյանքի հետ կապված ավանդական մշակութային պատկերացումների համակարգն է։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու Պոնտոսի հույն համայնքի ինքնատիպ մշակութային ժառանգությունը, որի կարևոր բաղադրիչներից են ամուսնության նախապատրաստման, նշանադրության, հարսանիքի, նորապսակների ընդունման և հետհարսանեկան շրջանի հետ կապված սովորույթներն ու ծիսական գործողությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, թե ինչպես են այս ավանդույթները փոփոխվել հայկական սոցիալ-մշակութային միջավայրում՝ տարբեր մշակութային ազդեցությունների, բնակության նոր պայմանների, միջհամայնքային շփումների և հասարակական փոփոխությունների հետևանքով։ Աշխատության մեջ ավանդական սովորույթները դիտարկվում են ոչ թե որպես անփոփոխ համակարգ, այլ որպես մշակութային երևույթներ, որոնք ժամանակի ընթացքում կարող են պահպանել իրենց հիմնական խորհրդանշական իմաստները՝ միաժամանակ փոխելով արտահայտման ձևերը։ Հետազոտվում են հարսանեկան ծեսերի կառուցվածքը, մասնակիցների դերերը, ծիսական առարկաների և գործողությունների նշանակությունը, բարեմաղթանքները, երգերը, ընտանեկան հարաբերությունների կարգավորման ձևերը և սերնդեսերունդ փոխանցվող պատկերացումները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում ավանդույթի և արդիականության փոխհարաբերությանը՝ պարզելու համար, թե ժամանակակից կենսակերպը, քաղաքայնացումը, կրթությունը, միջմշակութային ամուսնությունները և սոցիալական արժեքների փոփոխությունն ինչպես են ազդել ավանդական ծեսերի պահպանման կամ վերափոխման վրա։ Հայկական միջավայրի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու նաև մշակութային փոխազդեցության գործընթացները, որոնց արդյունքում որոշ սովորույթներ կարող են պահպանվել գրեթե անփոփոխ, մյուսները՝ հարմարվել նոր պայմաններին, իսկ որոշ ծիսական տարրեր՝ աստիճանաբար դուրս գալ գործածությունից։ Աշխատությունը կարևոր է նաև էթնիկ ինքնության պահպանման տեսանկյունից, քանի որ ընտանեկան ծեսերն ու սովորույթները հաճախ հանդիսանում են համայնքային հիշողության, մշակութային շարունակականության և ինքնության փոխանցման կարևոր միջոցներ։ Հետազոտության միջոցով հնարավոր է ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել Պոնտոսի հույների մշակութային ժառանգության, հայկական միջավայրում դրա փոխակերպման և երկու մշակութային ավանդույթների փոխազդեցության մասին։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել ազգագրագետներին, մշակութային մարդաբաններին, բանահավաքներին, պատմաբաններին, սոցիոլոգներին, հույն և հայ համայնքների մշակույթն ուսումնասիրող հետազոտողներին, ինչպես նաև ընտանեկան ծեսերի և ավանդական մշակույթի պահպանման խնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Педагогика

Ուսումնասիրությունը նվիրված է տեսական ֆիզիկայի մեթոդների և հնարքների կիրառությանը ֆիզիկայի դպրոցական դասընթացի ուսուցման գործընթացում։ Աշխատության հիմնական նպատակն է բացահայտել այն արդյունավետ մոտեցումները, որոնց միջոցով տեսական ֆիզիկային բնորոշ մտածողության ձևերը կարող են հասանելի և կիրառելի դառնալ դպրոցական կրթության շրջանակում։ Ուսումնասիրության մեջ կարևոր տեղ է հատկացվում ֆիզիկական երևույթների տեսական մեկնաբանությանը, մոդելների կառուցմանը, իդեալականացմանը, տրամաբանական հետևությունների կատարմանը, ֆիզիկական օրենքների փոխկապակցվածության բացահայտմանը և խնդիրների լուծման տարբեր ռազմավարությունների կիրառմանը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այնպիսի հնարքների օգտագործմանը, որոնք նպաստում են սովորողների վերլուծական, տրամաբանական և ստեղծագործական մտածողության զարգացմանը և հնարավորություն են տալիս ոչ միայն հիշել ֆիզիկական բանաձևերն ու օրենքները, այլև հասկանալ դրանց ներքին կապերն ու կիրառման պայմանները։ Աշխատության շրջանակում դպրոցական ֆիզիկայի տարբեր բաժինների ուսուցումը դիտարկվում է մեթոդական տեսանկյունից՝ ընդգծելով տեսական մոտեցումների դերը բարդ երևույթների պարզեցման, պատճառահետևանքային կապերի բացահայտման և ֆիզիկական խնդիրների արդյունավետ լուծման գործում։ Քննարկվում են նաև ուսուցչի կողմից հարցադրումների, մտային փորձերի, մոդելավորման, տրամաբանական շղթաների և խնդիրների փուլային վերլուծության կիրառման հնարավորությունները։ Նման մոտեցումը կարող է բարձրացնել սովորողների հետաքրքրությունը ֆիզիկայի նկատմամբ և նպաստել առարկայի գիտակցված յուրացմանը։ Ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել ֆիզիկայի ուսուցիչների մասնագիտական գործունեության կատարելագործման, դասավանդման մեթոդների ընտրության և ուսումնական գործընթացում տեսական մտածողության զարգացման համար։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել ֆիզիկայի ուսուցիչներին, մանկավարժներին, մեթոդիստներին, մանկավարժական բուհերի դասախոսներին, ուսանողներին և ֆիզիկայի դասավանդման մեթոդիկայով զբաղվող հետազոտողներին։